Gaza crisis

IMO Blog, 2006

Woensdag ochtend is het Israëlische leger met een invasie in de Gazastrook begonnen, naar eigen zeggen om de zondag gekidnapte soldaat, Gilad Shalit, terug te halen naar huis, nadat diplomatieke pogingen niks hebben uitgehaald. Israël had de hulp van zo ongeveer de gehele internationale gemeenschap ingeroepen, waaronder uiteraard de VS, Europese landen en Egypte (dat zelf direct aanbood als bemiddelaar te fungeren), tot aan de Paus toe. Tegelijkertijd heeft Israël echter duidelijk gemaakt dat het niet bereid is in onderhandeling te treden met de terroristen en/of de Palestijnse regering, of Palestijnse gevangenen vrij te laten in ruil voor de vrijlating van Shalit. Voor de goed gecoördineerde en uitgevoerde aanval op een legerpost afgelopen zondag zijn zowel de zogenaamde Volksverzetscomités (PRC's) als de gewapende tak van de Hamas (die wordt geleid vanuit Damascus) verantwoordelijk. Zij hebben de vrijlating van alle Palestijnse vrouwen en minderjarigen uit Israëlische gevangenissen geëist, in ruil voor informatie over en eventuele vrijlating van Shalit. De Hamasregering steunt het standpunt dat Shalit alleen kan worden vrijgelaten in ruil voor Palestijnse gevangenen. Ook president Abbas heeft duidelijk gemaakt dat Israël iets 'terug zal moeten doen' in ruil voor de vrijlating van de soldaat.


De weigering van Israël om te onderhandelen over Shalits vrijlating, lijkt misschien in tegenspraak met haar verklaarde streven Shalit koste wat het kost levend terug te krijgen, maar als Israël op dergelijke voorwaarden in zou gaan zou dit een beloning zijn voor de terroristen en een aanmoediging voor toekomstige ontvoeringen. Hamas leden, inclusief leden van de huidige regering (en dus niet slechts van de militaire vleugel) hebben meermaals gezegd dat het ontvoeren van Israëlische soldaten een geschikt actiemiddel is om Palestijnse gevangenen vrij te krijgen. Overigens zijn er ook bronnen die beweren dat Israël wel in onderhandeling is, en in het verleden is Israël bereid geweest om honderden gevangenen vrij te laten in ruil voor een soldaat of enkele lichamen van dode soldaten. Het heeft een dergelijke gevangenenuitruil eerder met de Hezbollah gedaan, maar nog niet met de Hamas (mede omdat het de Hamas slechts zelden is gelukt om Israëlische soldaten te ontvoeren). Dit heeft te maken met de Israëlische moraal dat men niemand op het slagveld achterlaat, maar ook met het feit dat familieleden van een soldaat vaak veel pressie uitoefenen op de regering. Terwijl voor de Hamas en andere Palestijnse gewapende groepen, martelaren een heldenstatus hebben en het zelfs een eer is om een zoon te offeren, doet Israël er alles aan een soldaat levend terug te krijgen.

Het is natuurlijk zeer de vraag of de legeroperatie daartoe zal bijdragen, en de Palestijnse terroristen de soldaat zullen overhandigen aan het binnengevallen leger. Men hoopt dat door de operatie de druk van de Palestijnse bevolking, president Abbas, premier Haniyeh, maar ook van bijvoorbeeld Egypte op de ontvoerders zal toenemen, aangezien zij allen willen dat Israëls legeroperatie zo snel mogelijk stopt. De steun van de Palestijnse bevolking voor de ontvoerders lijkt echter onverminderd groot te zijn, en door de legeroperatie eerder nog toe te nemen. Israël heeft een aanstaande invasie van de noordelijke Gazastrook overigens opgeschort, om onderhandelingen nog een kans te geven.

Na de dood van een eveneens ontvoerde Israëliër uit de Westelijke Jordaanoever, waarschijnlijk door leden van de Hamas en in ieder geval met hun medeweten, heeft Israël tientallen Hamas leden van de regering en het Palestijnse parlement gearresteerd, waaronder verschillende ministers. Onder de gearresteerden bevinden zich de plaatsvervangende premier Nasser al-Shaer, minister van financiën Omar Abdel Razek, minister van arbeid Mohammed Barghouti, en vele andere top politici en leidinggevenden binnen de Hamas regering. Naast deze arrestaties heeft Israël verschillende doelen in de Gazastrook gebombardeerd, zoals het Ministerie van Binnenlandse Zaken, trainingskampen van de Hamas, een wapenopslagplaats en open velden van waaruit raketten worden afgevuurd. Ook werd opnieuw een elektriciteitscentrale getroffen, waardoor een deel van de inwoners van de Gazastrook zonder stroom kwam te zitten. In totaal zijn twee militanten, waaronder een lid van de Islamitische Jihad, omgekomen.

President Abbas, premier Haniyeh en andere Palestijnse functionarissen hebben de Israëlische aanvallen al 'misdaden tegen de menselijkheid', oorlogsmisdaden en 'collective punishment' genoemd, hoewel nog geen enkele onschuldige burger is omgekomen. Men kan over zowel de morele juistheid als de strategische waarde van de massa-arrestaties en de bombardementen twisten, feit is wel dat zij allen zeer gericht zijn, en dus het tegendeel van collectief straffen inhouden, met uitzondering wellicht van de elektriciteitscentrale, hoewel ook dit gericht kan zijn op het bemoeilijken van de planning en uitvoering van terroristische aanvallen. Aangezien in een oorlog infrastructuur een legitiem doelwit is, is ook dit geen oorlogsmisdaad. De Palestijnen menen enerzijds dat zij een onbeperkt 'recht op verzet' hebben (zoals onlangs in het aangepaste Gevangenendocument is vastgelegd, niet alleen binnen de bezette gebieden, maar ook binnen Israël zelf, maar veroordelen vervolgens iedere Israëlische reactie als misdaad tegen de menselijkheid of zelfs genocide.

Wat soms vergeten lijkt te worden, is dat de soldaten werden aangevallen c.q. ontvoerd terwijl zij op Israëlisch grondgebied de wacht hielden, niet terwijl zij in bezet gebied op Palestijnen waren aan het jagen. Dit was dus geen actie tegen de Israëlische bezetting, hoewel de uitvoerders beweren dat het een wraakactie is voor Israëlische liquidaties van hun strijders. Deze liquidaties waren op hun beurt echter weer een reactie op de vele qassamraketten die dagelijks op Sderot en andere Israëlische plaatsen neerregenen, en waar de Hamasregering - ondanks het zogenaamde staakt het vuren - nooit actie tegen heeft ondernomen.
Sinds Israël zich vorig jaar volledig uit de Gazastrook terugtrok, zijn de aanvallen met qassamraketten toegenomen, niet afgenomen, en in totaal zijn er inmiddels meer dan 1000 afgevuurd. Deze raketten hebben, hoewel zij meestal doel missen, inmiddels aan ca. 10 mensen het leven gekost, waaronder ook twee Israëlische Arabieren, en verschillende kinderen, en een veelvoud aan gewonden veroorzaakt. De raketten hebben een normaal leven in Sderot, de meest getroffen stad die aan de grens met de Gazastrook ligt, onmogelijk gemaakt.

De qassamregen op Sderot kan accurater beschreven worden als een vorm van 'collectief straffen' dan gerichte liquidaties of luchtaanvallen. Er is geen enkele rechtvaardiging voor de qassamraketten, en zij spelen rechts in Israël in de hand, waar de kritiek op de terugtrekking uit de Gazastrook, en op de plannen van de regering om zich ook uit grote delen van de Westelijke Jordaanoever terug te trekken, toeneemt. Als Abbas en Haniyeh niks tegen dergelijke aanvallen kunnen doen, omdat de gewapende tak van Hamas zijn bevelen uit Damascus zou krijgen, en men te zwak zou zijn autonome cellen zoals de Volksverzetscomités aan te pakken, dan is dit een belangrijk argument tegen vredesbesprekingen van Israël met beide leiders. Het heeft immers weinig zin om afspraken te maken met mensen die ze niet na kunnen komen. Als zij er wel wat aan kunnen doen, dan toont dit aan dat zij geen vrede willen, en de woorden over een staakt-het-vuren holle praat zijn. De Hamas regering speelt dan ook een dubbele rol: enerzijds betuigt het steun aan het 'verzet' ook als dit aanvallen binnen Israël zelf betreft, anderzijds beweert het niet betrokken te zijn bij de recente ontvoering en een staakt-het-vuren na te streven, mits dit van Israëlische zijde wordt beantwoord.

Het wordt tijd dat de Palestijnse regering verantwoordelijkheid voor haar handelen op zich neemt, en duidelijk maakt of het oorlog wil of vrede, en in het geval van het laatste ophoudt op allerlei manieren 'het verzet' te steunen, aan te moedigen, te rechtvaardigen, te financieren en te faciliteren, en zijn veiligheidstroepen inzet om de qassam aanvallen tegen te gaan. Als dan onverhoopt een autonome cel een aanval uitvoert, heeft men alle recht van Israël terughoudendheid te verwachten en van oorlogsmisdaden en dergelijke te spreken als het toch tot de aanval overgaat. In dat geval zou de steun voor de Palestijnen overweldigend zijn. Men heeft dan ook alle recht onderhandelingen met Israël te eisen, serieuze onderhandelingen gericht op een twee-statenoplossing, en de druk op Israël deze aan te gaan zal overweldigend zijn. Kiest men daarentegen voor oorlog, of in Palestijnse terminologie 'verzet tegen de bezetting', dan kan men aanvallen terug verwachten, en als men een sterker land binnen haar eigen grenzen aanvalt, zal de reactie soms harder en dodelijker zijn dan de aanval zelf. Dit heeft niks met genocide of oorlogsmisdaden te maken, maar alles met het recht, en ook de plicht van iedere staat zich tegen aanvallen op zijn grondgebied en tegen zijn burgers te verdedigen.

Ratna Pelle