Proportionaliteit en Libanon

IMO Blog, 2006

Een veelgehoorde mening is, "natuurlijk, Hezbollah had die soldaten niet mogen kidnappen, maar Israëls reactie is wel erg buiten proportioneel. Moet een heel land bloeden vanwege een paar Israëlische soldaten?" Dezelfde critici van Israël wijzen er vaak op dat het allang niet meer om alleen die soldaten gaat, alsof Israël dit wel pretendeert. Weer een 'zionistische mythe' ontzenuwd. Voor de duidelijkheid: Israël wil Hezbollah weg hebben uit Zuid-Libanon, zodat het geen raketten meer kan afvuren op Israël en het zodanig verzwakken dat het ook geen toekomstige bedreiging meer vormt. Vervolgens kan het Libanese leger zich weer vestigen in Zuid-Libanon, en samen met een eventuele vredesmacht toezien op een veilige en rustige grens. Alle andere 'oplossingen' zoals een onmiddellijk staakt-het-vuren en/of onderhandelingen met Hezbollah zullen leiden tot hernieuwd geweld in de toekomst, met alle gevolgen van dien voor Israëlische en Libanese burgers.

Maar mag Israël zoveel burgerslachtoffers maken om dit te bereiken? En kunnen zij dit überhaupt bereiken? Maakt Israël zich niet schuldig aan oorlogsmisdaden? Is praten niet beter dan vechten? En moet je niet juist met je vijanden vrede sluiten, niet met je vrienden?


Praten met je vijanden heeft alleen zin als die je iets te bieden hebben, liefst vrede, wat je niet op een andere manier kunt krijgen. Vrede heeft Hezbollah helaas niet in de aanbieding, en erom bedelen zal dat niet veranderen. Hezbollah heeft de twee soldaten in de aanbieding, dat wil zeggen als zij nog leven, en anders de lichamen, maar zal hier een hoge prijs voor vragen. Ik heb al eerder betoogd waarom een gevangenenuitruil niet bijdraagt aan vrede en Israëls positie slechts zal verzwakken (link). Praten heeft bovendien alleen zin als beide partijen bereid zijn water bij de wijn te doen en elkaar te naderen. Het is gebaseerd op de aanname dat de ander ook redelijk is, en ook belang heeft bij een oplossing van het conflict. Praten met iemand die erop uit is je te doden of verwonden kan zeer gevaarlijk zijn. Hezbollah heeft geen belang bij een oplossing van het conflict, en is niet bereid aan de essentiële voorwaarden voor constructieve onderhandelingen te voldoen: erkennen dat Israël bestaansrecht heeft en burgers en soldaten in Israël geen legitiem doelwit zijn maar het recht hebben in hun soevereine staat in veiligheid te leven. Een staakt-het-vuren zal slechts tijdelijk van aard zijn, en Hezbollah in staat stellen zich te herstellen en toekomstige aanvallen op Israël voor te bereiden.

Mag Israël zoveel burgerslachtoffers maken, en maakt zij zich niet schuldig aan oorlogsmisdaden?
Ik kan niet beoordelen of alle Israëlische (lucht)aanvallen gerechtvaardigd zijn en gericht op het uitschakelen van Hezbollah. Het bombarderen van wegen en bruggen is echter legitiem omdat deze worden gebruikt door de Hezbollah als vluchtroute en om wapens te transporteren. Hetzelfde geldt voor het bombarderen van gebouwen die door Hezbollah worden gebruikt. Hezbollah heeft wapenopslagplaatsen en raketlaceringsplaatsen bewust in civiel gebied geplaatst, en is daarmee medeverantwoordelijk voor de burgerdoden die vallen wanneer Israël deze bombardeert. Dit staat onder andere in de Geneefse Conventie:

Both Protocol I and Article 28 of the Geneva Convention (IV) make clear that "the deliberate intermingling of civilians and combatants, designed to create a situation in which any attack against combatants would necessarily entail an excessive number of casualties is a flagrant breach of the Law of International Armed Conflict,"

Article 51(7) of Protocol I states: "The presence or movements of the civilian population or individual civilians shall not be used to render certain points or areas immune from military operations, in particular attempts to shield military objectives from attacks or to shield, favour or impede military operations." And the Geneva Convention (IV) holds that "The presence of a protected person may not be used to render certain points of areas immune from military operations." (Geneva Convention Relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War, 1949, Laws of Armed Conflicts, 495, 511.) Moreover, the Rome Statute is clear that "utilizing the presence of civilians or other protected persons to render certain points, areas or military forces immune from military operations is recognized as a war crime by Article 8 (2) (b) (xxiii)".