Israels vele exen

IMO Blog, 2006

Af en toe kom je een artikel tegen van iemand die vroeger veel bewondering en waardering voor Israël had, maar zich nu verraden en teleurgesteld voelt omdat de Joden geen haar beter blijken te zijn dan andere volken. Israël heeft veel ex-vrienden, die het haar kwalijk nemen dat zij niet aan hun hoge verwachtingen voldoet, en hun onvrede en frustratie graag aan de grote klok hangen. 'Waarom ben je zo egoïstisch, zo agressief, zo onverschillig voor het lijden van anderen? Toen ik je leerde kennen was je niet zo. Toen was je jong en klein en idealistisch. Je bent nu dik en vet geworden, met de hulp van Uncle Sam. Of eigenlijk was je vroeger ook al zo, toen je immers schaamteloos je gebied uitbreidde buiten wat je was toegewezen, en al die weerloze Palestijnen vermoordde en verdreef, maar dat wilde ik toen niet zien, want ik vond het zo naar wat jou allemaal was overkomen in de oorlog. En jij chanteerde me daar schaamteloos mee en speelde het slachtoffer, wat je trouwens nog steeds probeert, maar gelukkig trapt bijna niemand daar meer in. Ik ben blij dat me de ogen eindelijk geopend zijn, en ik je zie voor wie je bent: een lelijke wrede agressor die zich van niemand behalve je rijke suikeroom ook maar iets aantrekt.' Was getekend, Anja Meulenbelt, Dries van Agt, en recentelijk oud-PvdA kamerlid Piet de Visser (zie onderaan), en een rits andere exen.


Wat me altijd weer opvalt, is dat die exen zoveel jaar na dato nog zo boos zijn. En verontwaardigd, alsof ze hoogstpersoonlijk zijn bedrogen. Dat zijn ze natuurlijk niet, of het moet door hun eigen zintuigen zijn. Zagen zij aanvankelijk alleen maar goeds, nu zien ze alleen nog maar wat niet deugt. Kregen vroeger de Arabieren van alles de schuld, nu zijn zij zielige slachtoffers die nooit iets fout deden. Het heeft de rechtlijnigheid van een bekeerling. En van dit onvermogen een gecompliceerd conflict te begrijpen, geven zij graag een ander de schuld.

Geen conflict roept zoveel emoties op als het Midden-Oosten conflict. Alle ingrediënten voor een waar melodrama lijken aanwezig, en worden veelal flink aangedikt. Eerst was er het Joodse volk dat leed als geen ander, maar alle pogingen haar te vernietigen overleefde en uit de as van de Holocaust opstond en een nieuw leven begon in een nieuw land. Men bracht de woestijn tot bloei, wist al zijn vijanden van zich af te slaan en richtte het land naar socialistische en democratische principes in. Het land werd welvarend en sterk, en met de overwinning kwam de overmoed, en de bezetting, en meende het dat niemand het nog wat kon maken. Het kleine dappere Israël was in een wrede bezettingsmacht veranderd. Joodse vluchtelingen waren vervangen door Palestijnse, en Palestijnse vluchtelingenkampen werden door Joodse soldaten bewaakt, zoals vroeger de Getto's door de Nazi's.

Deze laatste vergelijking in het bijzonder heeft weinig met de werkelijkheid te maken, en is bovendien zeer kwetsend. We worden in de media overvoerd met beelden van Israëlische soldaten en weerloze Palestijnen of, de afgelopen weken, Libanezen. Het beeld van een slachtoffer dat zelf in een wrede dader verandert, spreekt tot de verbeelding, en om dit kracht bij te zetten vergelijkt men de Joden graag met hun toenmalige beulen. Ik ben zelf niet zo'n literatuurliefhebber, maar ik vermoed dat het een dankbaar thema is. Echter dit soort vergelijkingen verraden ook een latent antisemitisme, want de Israëli's worden van het Kwaad der Kwaden beschuldigd, zoals Joden door de geschiedenis heen beschuldigd zijn van bijvoorbeeld kannibalisme, onverschilligheid jegens anderen, via duistere praktijken proberen wereldheerschappij te verkrijgen, enz., alles zonder enige basis in de realiteit. Bovendien wordt in deze vergelijking in het bijzonder, en door de 'exen' in het algemeen, het Joden (Israëli's worden door hen specifiek als Joden aangesproken) in het bijzonder kwalijk genomen als zij wreed zijn. Hun eigen geschiedenis maakt het verwerpelijker als zij nu anderen onderdrukken. Dit is vreemd, want je straft ze eigenlijk voor wat anderen hun altijd hebben aangedaan. Als iemand die zelf weinig ellende heeft meegemaakt rottigheid uithaalt, nou ja, alla, die weet immers niet wattie een ander aandoet, dus laten we maar mild zijn in ons oordeel? In de rechtsspraak is eerder het omgekeerde het geval: iemands slechte jeugd en eigen ellende worden als verzachtende omstandigheid aangevoerd, niet als verzwarende (iets waar ik het overigens lang niet altijd mee eens ben, maar dat terzijde). Overigens wordt door diezelfde mensen, waar het de Palestijnen betreft, wel weer het 'gebruikelijke' stramien gevolgd: hun onderdrukking en ellende maakt het begrijpelijk dat zij zich af en toe in supermarkten en bussen opblazen. Meer in het algemeen zou de decennialange, volgens sommigen zelfs eeuwenlange vernedering van de Arabieren, hun radicale en gewelddadige afwijzing van het Westen verklaren, en moeten we de fout dus eigenlijk bij ons zelf zoeken.
Of een dergelijk meten met twee maten per definitie antisemitisch is, wil ik hier in het midden laten, maar dat zij niet deugt lijkt me evident.

Net zo erg als de exen die zich zo in hun vroegere liefde hebben vergist, zijn de zogenaamde vrienden die ongezouten kritiek niet schuwen omdat zij het beste met Israël voor zouden hebben. Zij vertellen vaak hetzelfde verhaal als de exen, met de toevoeging dat ze niet tegen Israël zijn maar slechts de heiloze weg van de bezetting bekritiseren, en Israël terug op het rechte pad willen brengen. Mensen van Een Ander Joods Geluid doen zich graag zo voor. Zij praten over etnische zuiveringen, Israël als Apartheidsstaat, roepen op tot een boycot van Israëlische producten en universiteiten, organiseren demonstraties samen met Palestijnse organisaties waar openlijk antisemitische leuzen worden geroepen, dit alles uiteraard in het belang van hun vriend Israël.

Een vriend, voor de duidelijkheid, is iemand die het goed met je voorheeft, die het voor je opneemt en je niet zwartmaakt of leugens over je vertelt. Kritiek uit hij doorgaans constructief en niet ten overstaan van iedereen. Hij ziet naast je tekortkomingen ook je positieve eigenschappen, neemt bedreigingen door je vijanden serieus, maar bovenal, hij accepteert je en respecteert je. Daarom kun je kritiek van hem ook verdragen en neem je die serieus.
Een valse vriend is net zo erg als een rancuneuze ex.

Ratna Pelle

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Als reactie op een opiniestuk van Piet de Visser in Trouw heb ik de volgende ingezonden brief naar Trouw gestuurd:

Brief aan een ex

Piet de Visser (Trouw, 15 augustus) is diep teleurgesteld in het Joodse volk en hun staat, dat zoveel bewonderenswaardige mensen heeft voortgebracht, vroeger de dappere kleine David was en nu blijkt geen haar beter te zijn dan andere volken en staten, die vooral hun eigen belang nastreven. Wat een tegenvaller. Voor het gemak (of uit frustratie) draait hij de rollen nu volledig om, en is Israël de grote boosdoener en de Palestijnen de onschuldige slachtoffers. Daarbij schuwt hij het gebruik van grote woorden niet: 'De Palestijnen moeten boeten voor de Holocaust, Israël voert etnische zuiveringen uit tegen de Palestijnen en is een Apartheidsstaat.' De Vissers reactie toont de typische eenzijdigheid van een bekeerling.

De Palestijnse leider Al Husseini, een Nazi-collaborateur die de Neurenberg processen was ontvlucht, riep in 1948 op tot de dood van alle Joden in Palestina, en bracht een leger op de been om dit in de praktijk te brengen. De Palestijnen moesten niet boeten voor de Holocaust, maar voor hun eigen misdaden en de afwijzing van ieder compromis met de Zionisten.

De Visser vergeet ook dat na de 1967 oorlog de Arabische staten Israëls aanbod om vrede te sluiten afwezen, en dat haat tegen Israël en de Joden lang voor de bezetting bestond. De bezetting is niet goed en moet worden beëindigd, maar zij ligt niet alleen aan Israël. Zo is de Libanon-oorlog veroorzaakt door geweld van Hezbollah nadat Israël zich geheel uit Libanon had teruggetrokken. Israëlische concessies leiden niet automatisch tot vrede of tegenconcessies, zoals ook de tweede intifada, die op de Camp David onderhandelingen volgde, bewijst. Dit heeft de Israëlische vredesbeweging in het defensief gebracht.

De term Apartheidsstaat is goedkoop en misleidend. In bezet gebied hebben de burgers aldaar per definitie niet dezelfde rechten als de bezettende macht. En in Israël zelf hebben de Arabieren meer rechten dan minderheden in Arabische staten genieten, al is hun positie verre van perfect.