Het VN-delingsplan en de Internationale Dag van Solidariteit met het Palestijnse Volk

IMO Blog, 2006

Vandaag, 29 november, is het precies 59 jaar geleden dat de VN met een tweederde meerderheid voor het plan stemde om het Britse Mandaatgebied Palestina op te delen in een Joods en een Arabisch deel. Het voorstel voorzag in verschillende Joodse en Arabische enclaves, door nauwe corridors met elkaar verbonden, een internationale status voor Jeruzalem en Bethlehem, en nauwe economische samenwerking tussen beide staten. Dit laatste was mede bepaald met het oog op de Arabische staat, die naar verwachting een veel zwakkere economie zou hebben, aangezien het overgrote deel van de belastingopbrengsten waarmee de Britten het Mandaat financierden van de Joodse gemeenschap kwam.



Het delingsplan was een compromis en het gevolg van de sterk toegenomen vijandigheid en openlijk geweld tussen beide bevolkingsgroepen in Palestina en tegen de Britten, die de VN eerder dat jaar hadden laten weten het gebied te zullen verlaten. De situatie was met name onhoudbaar geworden omdat de Britten, onder druk van de Arabieren, weigerden om Joodse overlevenden van de Holocaust, die nergens anders heen konden, toe te laten tot Palestina. Eind jaren '30 hadden de Britten de Joodse immigratie naar Palestina al sterk beperkt, ondanks de dreiging van de nazi's en het feit dat ook veel andere landen hun grenzen hadden gesloten voor Joodse vluchtelingen. Na de oorlog hield men vast aan deze beperkingen, en illegale vluchtelingen werden op Cyprus gedetineerd of naar Europa teruggestuurd. Joodse guerrilla's voerden als reactie terroristische acties uit tegen de Britten. Tijdens de aanwezigheid van de VN delegatie die zijn advies moest uitbrengen over de toekomst van Palestina in het gebied, werd de Exodus 1947, een schip met 4.500 Joodse vluchtelingen teruggestuurd naar -nota bene- Duitsland. Dit maakte diepe indruk op de delegatieleden en de Britse publiek opinie, dit zich meer en meer tegen het Mandaat keerde.

De Arabieren in Palestina verwierpen het delingsplan, met het argument dat zij vonden dat de internationale gemeenschap niet zomaar de helft van hun land kon weggeven aan de Joden, die immers in de minderheid waren, en voor het merendeel geëmigreerd. Het is een argument dat nog steeds veel weerklank vindt onder met name links georiënteerde anti-kolonialisten. Op deze manier werd het land in hun ogen van de ene kolonialistische macht aan de andere overgedragen.

De Arabieren waren principieel tegen iedere vorm van Joodse zelfbeschikking 'op Arabisch land', een positie die velen van hen nog steeds innemen. De vraag wiens land het is en wie er de meeste historische aanspraken op kan maken vormt de kern van het conflict, en de posities zijn niet veel veranderd sinds 1947. De Joden, die het plan aanvaardden al hadden zij eigenlijk meer land (en met name Jeruzalem) gewild, voerden aan dat er al eeuwenlang Joodse gemeenschappen waren in Palestina, met name in Jeruzalem, dat zij er ooit een staat hadden gehad waaruit zij met geweld waren verdreven, en dat zij net als andere volken recht hadden op zelfbeschikking. Zij wezen erop dat Palestina geen staat was, dat de Arabieren al in verschillende andere voormalige kolonieën zelfbeschikking hadden gekregen zoals Syrië, Saoedi-Arabië en Jordanië, welke laatste de Britten van het oorspronkelijke Mandaat (dat aan de Joden was beloofd als nationaal thuis) hadden afgesplitst en daarmee van Joodse vestiging uitgesloten. De helft van het overgebleven kwart was dan toch niet teveel gevraagd?

Bovendien waren ook veel Arabieren in het gebied immigranten, aangetrokken door de economische ontwikkeling als gevolg van Britse en Joodse investeringen in het gebied. En, maar dat wordt onterecht veelal als de enige rechtvaardiging voor een Joodse staat aangevoerd, de Holocaust had op een cynische manier duidelijk gemaakt dat de Joden een veilige plek nodig hadden, een plek waar zij altijd naartoe kunnen als zij elders in gevaar zijn. De Holocaust toonde aan dat de niet-Joden niet in staat of beter gezegd niet bereid waren de Joden te beschermen wanneer dat nodig is, ondanks het feit dat zij in verschillende landen in Europa (niet in de laatste plaats Duitsland) en in de VS, goed geïntegreerd waren en goede posities in de maatschappij bekleedden. Ironisch genoeg was juist dat laatste mede een oorzaak van het virulente antisemitisme in Duitsland, waar men de Joden kwalijk nam goede banen te hebben terwijl de bevolking gebukt ging onder de recessie. In tegenstelling tot andere vormen van racisme, is antisemitisme onder andere gebaseerd op de notie dat Joden te machtig zijn, en uit zijn op dominantie in, en het naar hun hand zetten van, de landen waar zij als minderheid leven. Daarom heeft integratie nooit een einde gemaakt aan antisemitisme, zoals emancipatie van de zwarte bevolking in de VS bijvoorbeeld wel het racisme significant heeft gereduceerd. Juist het feit dat integratie of zelfs assimilatie geen oplossing bood, maakte de noodzaak voor een eigen staat des te prangender.

Terug naar het delingsplan. Dit plan werd zoals gezegd door de Arabieren in Palestina verworpen, en verschillende Arabische leiders en de Arabische Liga hadden te kennen gegeven dat aanvaarding tot oorlog zou leiden. Direct na de aanname begon de Arabische gemeenschap met het aanvallen van Joodse gemeenschappen en konvooien in het land. Deze laatste bleken bijzonder kwetsbaar, en men slaagde erin de weg naar Jeruzalem geheel te blokkeren, zodat de 100.000 Joodse bewoners aldaar waren afgesloten van de rest van het land.

De eerste paar maanden waren de Arabieren in het offensief, totdat de Hagana (Joods ondergronds leger) tot de aanval overging en plan Dalet startte. Volgens anti-Zionisten voorzag dit plan in de verdrijving van alle Arabieren uit het gebied, met als dieptepunt de slachting van de inwoners van Deir Yassin in april 1948. Dat is onjuist, maar het plan voorzag wel in verdrijving van Arabieren uit dorpen van waaruit zij aanvallen op Joodse konvooien en gemeenschappen uitvoerden, wat overigens niet voor Deir Yassin gold, en dit bloedbad, gegrift in het geheugen (en overgedragen op) iedere Palestijn, was uitgevoerd door de radicalere Irgoen, al had de Hagana indirect toestemming gegeven voor inname van het dorp. Kort tevoren hadden de Palestijnen een konvooi overvallen en alle leden ervan gedood en hun lichamen verminkt. Beide partijen begingen wreedheden, en door de guerrilla-achtige aard van de gevechten was het onderscheid tussen burger en strijder vaak onduidelijk.

Het offensief van de Hagana leidde tot de vlucht van honderdduizenden Palestijnse Arabieren, sommigen werden met geweld verdreven, anderen vluchtten omdat hun leiders hen waren voorgegaan, uit angst voor aanvallen en ook omdat Arabische leiders hen daartoe opriepen. Op 15 mei 1948 riep Israël de onafhankelijkheid uit en was de Arabisch-Palestijnse gemeenschap verslagen, maar vielen de omringende landen de nieuwe staat binnen, die eveneens werden verslagen in een oorlog die tot het einde van 1948 zou duren.

Voor de Palestijnse Arabieren is het delingsplan onlosmakelijk verbonden met het verlies van hun land. Ook in de VN wordt deze dag jaarlijks gememoreerd en betreurd. Dit laatste is bijzonder vreemd, aangezien men dus in feite een resolutie van de eigen VN afwijst! Ik heb alle begrip voor de behoefte het verlies van de Arabische gemeenschap in Palestina te herdenken, maar wat pertinent onjuist is, is te suggereren dat dit de onontkoombare uitkomst was van het delingplan. Het was de uitkomst van de beslissing van de Arabische gemeenschap, hiertoe aangespoord door de Groot Moefti van Jeruzalem en nazi collaborateur Hai Amin Al Husseini (die Hitlers oplossing voor het 'Joodse probleem' ook in Palestina wilde toepassen) en de Arabische Liga, om een oorlog te beginnen tegen de Joodse gemeenschap in Palestina. Men had uiteraard een andere uitkomst verwacht, maar dat kan men de Joodse gemeenschap niet kwalijk nemen. Over en weer zijn wreedheden begaan, en zoals altijd, vallen de meeste slachtoffers aan de kant van de verliezer.

Op 29 november betreuren Palestijnen de deling van Palestina, en dus de stichting van Israël, en ontkent men ieder aandeel in de strijd, terwijl Israëli's hun geschiedenis zeer kritisch tegemoet treden, en er naast het zogenaamde Zionistische narratief veel aandacht is voor het aandeel van de Hagana en later het Israëlische leger in de verdrijving van de Palestijnen.

29 November zou een dag van verzoening kunnen zijn, waarop beide kanten het principe van deling, en dus een twee-staten oplossing erkennen, en de hand in eigen boezem steken wat betreft de wreedheden die er plaatsvonden. Waarop er naast de Palestijnse vluchtelingen ook aandacht is voor de Joodse vluchtelingen, zowel de overlevenden uit de Holocaust die blij waren in 1948 eindelijk naar Israël te kunnen emigreren, als ook de Joodse vluchtelingen uit de Arabische landen, die eveneens huis en haard achter moesten laten en soms niet meer dan een draagtas aan spullen mee konden nemen. Het zou zo mooi kunnen zijn. En het zou helemaal mooi zijn als de VN hier het voortouw in zou nemen, en in plaats van speeches die het bestaansrecht van Israël ontkennen, onder een kaart die geheel Israël als 'Palestina' afbeeldt, het principe van deling, en dus van het delen van het land waarop beiden al meer dan 60 jaar aanspraak maken, zou promoten.

Ratna Pelle