Jimmy Carter over Israel

IMO Blog, 2007

Jimmy Carter, voormalig president van de VS, heeft zich - net als hier oud-premier Dries van Agt - op zijn oude dag in het debat over het Midden-Oosten conflict gemengd, en schuwt - net als Van Agt - daarbij de controverse niet. En - net als van Agt - meent hij dat de machtige Zionistische lobby hem de mond probeert te snoeren, iets waarover hij zich inmiddels in tientallen TV programma's en kranten in de VS heeft beklaagd. Zo zij dat al wilden, zijn ze dus blijkbaar niet erg succesvol, wat vragen oproept over hun zogenaamde absolute macht. Maar het scoort wel om jezelf te presenteren als een dissident, die wordt verguisd en bespot maar toch fier zijn standpunten verkondigt, en zo de underdog te spelen. Israëls macht rijkt tot ver buiten de bezette gebieden. Als een terzijde zou ik willen opmerken dat Lebbes en Jansen zich er in hun oudejaarsconference over beklaagden dat mensen als Van Agt zich pas durven uitspreken over controversiële zaken nadat zij alle politieke macht hebben verloren. Ik zou haast willen zeggen: gelukkig, maar mij valt vooral op dat deze mensen (en vele andere mindere goden) zo'n scherp standpunt innemen op een moment dat dit standpunt snel aan populariteit wint, vooral in Europa maar in toenemende mate ook in de VS.


Het had van echte moed (niet van beoordelingsvermogen, maar dat terzijde) getuigd om in de jaren '70 een lans voor de Arabieren te breken en Israël in het beklaagdenbankje te zetten. Inmiddels zou ik het 'radikale chic' willen noemen, modieus dwars. Helaas worden noties als dat Israël een Apartheidsstaat is, de Joodse lobby almachtig is, de buitenlandse politiek van de VS teveel door de belangen van Israël wordt beïnvloed, en de bezetting de enige oorzaak van het conflict, is waarop Palestijns geweld slechts een wanhoopsreactie is, hiermee ook weer wat populairder.

Carter heeft overigens een kwaliteit van Palestijnse leiders overgenomen: het spreken met twee monden. In een interview met Al Jazeera noemde hij Qassamraketten op Israelische steden legitiem verzet, terwijl hij zich bij de Amerikaanse Joden had verontschuldigd voor een passage in zijn boek waarin hij Palestijns geweld tegen Israëlische burgers rechtvaardigde. In NRC vorige week toonde hij zich eveneens van zijn gematigde kant, en paste de feiten maar wat aan waar de realiteit weerbarstiger is dan zijn simpele visie op het conflict. Ik heb er de volgende brief over geschreven:


Carter over Israël

In het artikel: "Ik ben helemaal niet tegen Israël, ik ben voor vrede" (NRC, 23 januari), pleit Jimmy Carter voor een twee-statenoplossing en volledige erkenning van Israël door de Arabische staten in ruil voor een Palestijnse staat in pre-1967 grenzen, met uitruil van de grote nederzettingenblokken. Het zou allemaal mogelijk zijn als Israël zich maar zou terugtrekken uit de bezette gebieden. Zowel een meerderheid in Israël als in de Palestijnse gebieden zou hier achter staan, en zelfs de Palestijnse premier Haniyeh zou bereid zijn tot vrede wanneer de Palestijnen zich hier in meerderheid voor uitspreken.

Dat klinkt mooi, maar wordt niet ondersteund door de feiten: uit een recent onderzoek (dec. 2006) blijkt dat ongeveer de helft van beide volken een dergelijk plan steunt, waarbij Jeruzalem de gedeelde hoofdstad zou worden en de Palestijnse vluchtelingen compensatie krijgen, maar slechts beperkt naar Israël zullen kunnen terugkeren. In de peiling werd ook de steun voor de verschillende onderdelen van dit plan onderzocht, en met name voor Jeruzalem als gedeelde hoofdstad en de regeling van het vluchtelingenprobleem is er aan beide kanten slechts een minderheid (ca. 40%) te vinden. Nog lager is de steun van de Palestijnen voor een gedemilitariseerde Palestijnse staat met een sterke politiemacht en internationale controle bij de grenzen. Al deze zaken zijn onderdeel van de 'Clinton Parameters' uit 2000 en het onofficiële Geneefse Akkoord uit 2004, beide plannen die verder gaan en concreter zijn dan de Roadmap waarnaar Carter verwijst.

Ook Carters bewering dat Haniyeh tot vrede met Israël bereid zou zijn is onjuist. Hamas heeft recentelijk zijn aanbod herhaald om een langdurig bestand met Israël te sluiten, in ruil voor volledige Israëlische terugtrekking uit de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Dat is geen aanbod tot vrede, zeker in het licht van de grote aantallen wapens die sinds Israëls terugtrekking uit de Gazastrook via de grens met Egypte de Gazastrook in worden gesmokkeld. Hamas heeft onlangs beweringen dat het bereid zou zijn Israël indirect te erkennen tegengesproken.

Zelfs de als gematigd bekend staande president Abbas liet zich een paar weken geleden zeer strijdlustig uit en noemde alle Palestijnse strijders, inclusief plegers van zelfmoordaanslagen 'martelaren', en zei geen centimeter van de heilige stad Jeruzalem te zullen opgeven. Israëls weigering de bezette gebieden op te geven is dus niet het enige obstakel voor vrede en een twee-statenoplossing. De VS en Europa zullen dan ook beide partijen onder druk moeten zetten, en er vooral op moeten toezien dat beide zich aan gemaakte afspraken houden.

Ratna Pelle