Israel-Palestina: wat er meestal niet wordt bij verteld

IMO Blog, 2007

Soms gebeurt het dat je iets leest of hoort wat je versteld doet staan, waar je de schoenen van uitvallen, maar waar anderen en de media in het geheel niet van wakker liggen. Misschien wisten zij het al, en zijn ze het als normaal gaan zien, of misschien komt het ze niet zo goed uit, en vinden het niet meer dan een lastig detail, en misschien ben ik ook wel wat naief soms.
Ik had dit gevoel nog niet zo gek lang geleden toen ik een vertaling las van een Egyptisch televisieprogramma (op de staatstelevisie) waarin over de Holocaust en Israël werd gediscussiëerd door verschillende 'deskundigen'. Ik had moeite mijn eten binnen te houden, en nog meer moeite te bedenken dat dit het eerste Arabische land was waarmee Israël vrede sloot, een vrede die nog altijd als een grote doorbraak wordt gezien. Dergelijke programma's, soaps gebaseerd op de Protocollen van de Wijzen van Zion, antisemitische cartoons, boeken waarin de zogenaamde 'blood libel' (Joden bakken paasbrood met bloed van Christenen, of Moslims), beschuldigingen van een Palestijnse holocaust, etc. bleken gemeengoed in de Arabische wereld, maar in de discussies in Nederland over het conflict en de 'Palestijnse kwestie' speelde het geen rol. Het zal ongetwijfeld wel eens in een achtergrond artikel zijn genoemd, maar ik herinner me vooral beelden van het wederzijdse geweld en religieuze kolonisten. Later kwamen daar de muur en de checkpoints bij.


Ik had dit gevoel ook toen ik voor de eerste keer las over hoe de Britten de grenzen van Palestina eind jaren '30 onder Arabische druk geheel afsloten voor Joodse immigratie, op het moment dat miljoenen Joden wanhopig probeerden om Europa te ontvluchten. Men hield de grenzen gesloten tijdens de oorlog, en illegale immigranten werden terug een zekere dood in gestuurd en later ook naar Cyprus gestuurd. Zelfs toen de omvang van de moord op de Joden voor iedereen bekend was, werd dit niet veranderd, en zowel voor, tijdens als na de oorlog stelde een deel van de Arabische wereld en de belangrijkste Palestijnse leider zich achter de nazi's op. Toch zag je op TV, wanneer het ontstaan van Israël aan bod kwam, vooral Palestijnse vluchtelingen in miserabele vluchtelingenkampen en hopen Israëlische (en Arabische) soldaten en tanks. De conclusie, al dan niet letterlijk uitgesproken, was: de Joden zijn na de oorlog van slachtoffers in daders veranderd, en de ene groep vluchtelingen heeft de andere vervangen.

Groot-moefti Al Husseini, het Arabische antisemitisme, de nazi-sympathieën, de extreme haatpropaganda (allemaal verschijnselen die dateren van ver voor de bezetting, de nederzettingen en de muur), waren geen verzinselen van de Zionisten, geen propaganda van de Joodse lobby, en toch las of hoorde je er zelden over, zeker niet in de linkse kringen waarin ik verkeerde. Ze hebben mijn visie op het Israëlisch-Palestijns conflict diepgaand beinvloed.

Later kwam daar Israëls positie in de VN nog bij. Verbluft was ik dat Israël, dat het machtigste land ter wereld als innige bondgenoot heeft, als enig land geen volwaardig lid is van de VN, niet aan alle besprekingen kan deelnemen en niet in alle lichamen kan participeren. Het is het enige land waartegen aan de VN geliëerde instituties een georganiseerde campagne voeren, het land waartegen jaarlijks de meeste resoluties worden aangenomen, de meeste speciale zittingen worden gewijd, en het vaakst wordt veroordeeld door de VN mensenrechten commissie/raad. En niemand die je daarover hoort, behalve sommige rechtse Zionisten.

En nu is daar weer wat bijgekomen: terwijl de Palestijnen en andere Arabieren Israël ervan beschuldigen de Al Aqsa Moskee te willen vernietigen, blijkt dat de Waqf, het islamitische bestuur over de Tempelberg, een paar jaar geleden uitgebreide werkzaamheden heeft verrricht waarbij Joodse overblijfselen van de Tempel en artefacten bewust werden vernietigd. Stond ik er al versteld van dat Jordanië tussen 1948 en 1967 bijna alle synagogen had vernield, nu bleek zelfs onder Israëlische controle de vernietiging van Joodse relikwieën plaats te hebben gevonden. Het machtige Israël had na de Zesdaagse Oorlog besloten om aan gevoeligheden in zowel de Christelijke als Islamitische wereld wat betreft Joods bestuur over hun heilige plaatsen in Jeruzalem tegenmoet te komen, door de autoriteit daarover aan vertegenwoordigers van deze religies over te laten. Op de Tempelberg werd de status quo van voor de oorlog in grote lijnen gehandhaafd. Tijdens het vredesproces kreeg de nieuw opgerichte Palestijnse Autoriteit een beslissende stem in het bestuur over de Tempelberg en dat leidde tot genoemde grootschalige vernielingen.

Terwijl onder Israëlisch bestuur voor het eerst alle religies toegang hebben tot hun heilige plaatsen en deze zelfs besturen, is Jeruzalem het lichtst ontvlambare punt van het conflict, en wordt Israël ervan beschuldigd te weinig rekening te houden met deze gevoeligheden. Het probleem, ook voor de internationale gemeenschap, lijkt vooral het feit dat Joden de controle over Jeruzalem hebben, niet hoe de zaken praktisch geregeld zijn en wat er daadwerkelijk gebeurt.

Ratna Pelle