IPCRI, Israel en de twee-statenoplossing

IMO Blog, 2007

Het "5 Juni Initiatief" van IPCRI wil duidelijk maken dat de zwijgende meerderheid van zowel Palestijnen als Israëli's voorstander is van de internationaal breed geaccepteerde twee-statenoplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict.
IPCRI is een Israëlisch-Palestijns samenwerkingsverband dat allerlei activiteiten organiseert om vrede te bevorderen en ook eigen publicaties uitgeeft. We hadden een afspraak met ze op hun kantoor in Oost-Jeruzalem, om hun visie te horen op het conflict en de huidige impasse, hoe de gematigden aan beide kanten te versterken en de bevolking voor te bereiden op de vergaande concessies die nodig zijn om tot vrede te komen.


Voornoemde campagne valt bewust samen met het 40 jarig 'jubileum' van de Zesdaagse Oorlog en de bezetting. Men benadrukt het belang van de aanwezigheid van internationals bij de geplande aktiviteiten in juni. Ik vraag of het niet belangrijker is dat er veel Israëli's en Palestijnen zijn, en dat zij ook beide demonstreren tegen hun eigen extremisten, maar volgens het IPCRI verhoogt juist internationale aanwezigheid de druk op beide partijen om tot vrede te komen. Tijdens ons gesprek met twee leden van IPCRI, een Jood en een Palestijn, blijkt dat men vooral druk op Israël wil uitoefenen. De Palestijnen hebben Israël al in 1988 erkend, maar Israël heeft de Palestijnse nationale aspiraties nooit erkend. Het is dan ook hypocriet dat Israël nu erkenning van Hamas wil. De Palestijnen hebben het Geneefse Akkoord en de Roadmap to Peace geaccepteerd, de Arabische staten zijn bereid Israël te erkennen in ruil voor terugtrekking uit de bezette gebieden, en Hamas is bereid ieder vredesplan aan de Palestijnen voor te leggen in een referendum en zich bij de uitkomst daarvan neer te leggen. De bevolking aan beide kanten wil in meerderheid vrede, het zijn de leiders en dan vooral die aan Israëlische kant die dit tegenhouden.

Tot zover het verhaal van IPCRI in een notendop. Voor de duidelijkheid: de Palestijnen hebben het Geneefse Akkoord nooit erkend (evenmin als Israël), en zowel Sharon als Olmert hebben zich voor een onafhankelijke Palestijnse staat uitgesproken. Het handvest van Hamas spreekt zich duidelijk tegen vredesonderhandelingen uit en Hamasleiders zeggen keer op keer geen vrede met Israël te willen.

Op mijn tegenwerping dat de Palestijnen (zowel de leiders als de bevolking) vasthouden aan het zogenaamde recht op terugkeer van de vluchtelingen en dit tegen een twee-statenoplossing indruist, kreeg ik te horen dat ik niet in die Israëlische propaganda moet geloven. De regering en rechtse Zionisten gebruiken dit argument om vrede - en dus Israëlische concessies - tegen te houden. Israël is zo machtig, het is voor iedereen, ook in de Arabische wereld, duidelijk dat het niet gedwongen kan worden om miljoenen vluchtelingen toe te laten. Er zal geen oplossing komen waar Israël niet mee instemt. Is dat even een geruststelling. De logica is natuurlijk ver te zoeken. Dat Israël niet met de komst van miljoenen vluchtelingen in zal stemmen is duidelijk, maar daar volgt niet uit dat de Palestijnen dus gaan schuiven. Zij maken keer op keer duidelijk hoe belangrijk dit 'recht' is, noemen het zelfs heilig, en mensen die ervan af durven wijken, zoals Sari Nusseibeh worden zwaar onder druk gezet. Tijdens de conferentie in Taba in 2001 presenteerden de Palestijnen hun eindbod wat betreft de vluchtelingen. Het zegt dat iedere vluchteling die dat wil naar Israël moet kunnen terugkeren. Daarnaast hebben ze recht op compensatie. Abbas neemt eenzelfde positie in.

De (vermeende) almacht van Israël lijkt ten grondslag te liggen aan de grenzeloze mildheid jegens de Palestijnen en de keiharde kritiek op Israël. Opruiing en antisemitisme? Kijk eens wat Lieberman zegt over de Arabieren (Nee, hij roept niet op om zoveel mogelijk Arabieren te doden, hij beweert niet dat zij uit zijn op wereldmacht en dat het de heilige plicht is van iedere Jood om de Arabieren aan zich te onderwerpen). Zelfmoordterrorisme? Palestijns geweld zal vanzelf stoppen als zij een eigen staat hebben (Waar IPCRI die glazen bol vandaan heeft weet ik niet, maar tot nu toe hebben Israëlische concessies tot meer, niet minder geweld geleid). Wanneer Arafat of een andere Arabische leider iets milds zegt over Israël, kan men dit geloven, maar wanneer Sharon en Olmert over concessies en Palestijnse rechten spreken is dit uiteraard slechts propaganda. Wanneer een Palestijnse leider zelfmoordterrorisme goedpraat of het over de bevrijding van Haifa heeft, moeten we dit uiteraard niet zo letterlijk nemen. Arabisch bloemrijk taalgebruik, zo te zeggen.

Ik vroeg of er ook een Palestijnse vredesbeweging is, of de Palestijnen ook tegen hun eigen extremisten en geweld demonstreren, of demonstreren ze alleen met de Israëli's mee tegen de bezetting? Men demonstreert tegen alle geweld, maar voor een Palestijn is het erg moeilijk en gevaarlijk om zich openlijk tegen Palestijns geweld uit te spreken. Je wordt nou eenmaal al snel voor verrader of collaborateur uitgemaakt. Vandaar dat men altijd ook tegen de bezetting en Israëlisch geweld demonstreert. Bovendien komt de boodschap dan beter over. Daar zit natuurlijk wat in, maar geldt dat niet ook voor de Israëlische kant? Zouden Israëlische vredesactivisten hun boodschap niet ook beter voor het voetlicht krijgen als deze evenwichtiger zou zijn? Daar hadden ze nog niet zo over nagedacht.

De Palestijnen die bij IPCRI actief zijn worden niet geconfronteerd met het Israëlische narratief, worden niet gedwongen naar de minder fraaie kanten van hun geschiedenis te kijken, of uitgedaagd uit hun slachtofferrol te stappen en hun eigen aandeel in het conflict te zien. Toen de Joodse medewerker over de zogenaamde etnische zuiveringen door Israël in 1948 begon, en ik op de rol van de mufti Al Husseini wees, wist hij niet waar ik het over had. Hij meende te begrijpen dat ik voor etnische zuivering van Israël was. Van de Palestijnen, wel te verstaan. Ik moest ook meer dan eens uitleggen geen Likoednik te zijn, en heus ook een twee-statenoplossing voor te staan.

Maar wat voor twee-statenoplossing staat het IPCRI eigenlijk voor? Veiligheidsgaranties voor Israël zijn niet nodig, immers de Palestijnen hebben Israël allang erkend en Israël is sterk genoeg om zich nergens zorgen over te hoeven maken. Volgens het IPCRI is de aard van beide staten iets van later zorg, iets waar de bevolking zelf over zal moeten beslissen. Mijn Joodse gesprekspartner is tegen een Joodse staat, meent dat Israël verschillende etnische identiteiten kan hebben en dat een staat voor de Joden bovendien een 'liability' (blok aan het been) is gebleken in plaats van bescherming te bieden. Deze liabilitiy bestaat er volgens mij onder andere uit dat Israël om te overleven soms grof geweld heeft moeten gebruiken. Aan het begin van de eeuw gruwelden sommige Zionisten bij het idee dat een leger nodig zou zijn om het zionistische project te doen slagen, en sommigen zouden misschien van de hele zaak hebben afgezien als ze wisten met hoeveel geweld het gepaard zou gaan. Verreweg de meesten zouden echter vol bewondering zijn als zij wisten wat allemaal gerealiseerd zou worden en slechts diepe spijt voelen dat de onafhankelijkheid niet 10 jaar eerder kwam.

Het is triest dat Israëls stichting met zoveel geweld gepaard is gegaan, maar hierin is zij bepaald niet uniek. Het is een schande dat dit geweld, gestart door de Arabieren in Palestina en later de omliggende Arabische staten, Israël zozeer wordt aangerekend. Wel uniek is de vasthoudendheid van Israëls vijanden. Na 60 jaar kunnen velen zich nog steeds niet bij Israëls bestaan neerleggen, en is er een wereldwijde campagne aan de gang om haar te delegitimeren. Israël lijkt voor Joden in de diaspora soms inderdaad een 'liability' te worden omdat deze campagne zo succesvol is, omdat zovelen het de Joden aanrekenen dat Israël geweld gebruikt, en de schuld voor het conflict bij Israël alleen leggen.

Israël als liability voor de Joden neerzetten betekent echter dat men de vijanden van Israël beloont, en meegaat in de antisemitische notie dat voor Joden andere - strengere- regels gelden dan voor anderen, dat zij alleen nationale rechten hebben als anderen zo vriendelijk zijn die te erkennen en er dus niet voor gevochten hoeft te worden. Maar het getuigt in de eerste plaats van een opvallend gebrek aan historisch inzicht.

Ratna Pelle