Sderot en de Qassams

IMO Blog, 2007

Op 15 mei eiste Hamas de verantwoordelijkheid op voor het afvuren van 16 Qassamraketten en 6 granaten op het Israëlische stadje Sderot. Sindsdien zijn er zo'n 250 raketten gevallen en zijn duizenden mensen de stad ontvlucht. De scholen waren 2 weken dicht, en het openbare leven is in grote mate stil komen te liggen.

Op 14 mei bezocht ik met een vriend de stadskibboets Migvan in Sderot. Het was rustig en vredig in Sderot, en onze gesprekspartner Eric deed erg relaxed over de Qassams, waarvan er toen, sinds het staakt-het-vuren dat eind november met de Palestijnen overeen was gekomen, zo'n 250 op Sderot en Israël waren afgevuurd. Hij liet ons de safe room zien, een slaapkamer met dikke betonnen muren. Als er veel aanvallen zijn slaapt hij daar met zijn vrouw en kinderen, maar meestal slapen ze op hun gewone slaapkamers. Of 20 seconden (de gemiddelde tijd tussen alarmsirene en inslag) wel genoeg was om naar de safe room te komen? Meestal wel, ze zijn eraan gewend. En als je buiten bent en dus te ver weg dan moet je elders beschutting zien te vinden.



In tegenstelling tot de meeste inwoners van Sderot is Eric niet kwaad op de politiek, dat wil zeggen niet specifiek vanwege de Qassams. Hij voelt zich niet in de steek gelaten, en gelooft ook niet in een militaire oplossing. 'De meeste Palestijnen willen ons niet dood en haten ons niet, ze willen gewoon eten en een dak boven hun hoofd. In feite hebben zij het nog veel zwaarder dan wij. Ze stemden op Hamas uit onvrede met Fatah, niet omdat ze tegen ons zijn. Het is vooral stom dat ze de Qassams afvuren, ze zouden veel verder zijn gekomen zonder geweld', zo ongeveer vat hij hun positie samen.

Eric is pessimistisch over het conflict, ziet beide partijen niet dichter bij elkaar komen, en gelooft zelf vooral in persoonlijke contacten als middel tot verandering. Hij heeft vrienden in Gaza, die hem soms komen opzoeken. Hij kan niet naar hen toe, zowel vanwege zijn eigen veiligheid als die van zijn vrienden.
Een vraag die ik steeds weer stel aan mensen die met dialoog bezig zijn, is of zij het gevoel hebben dat de Palestijnen ook proberen om Israël te begrijpen en ze ook kritisch naar zichzelf en hun rol in het conflict zijn. Dit omdat ik een enorme asymmetrie zie hierin, en de Palestijnse slachtofferrol volgens mij een belangrijke factor in het conflict is. Als meer Palestijnen zich openlijk tegen Palestijns geweld en voor concessies aan Israël zouden uitspreken, zou dit bovendien een enorme aanmoediging zijn voor de Israëlische vredesbeweging, en ook bij sceptici wantrouwen wegnemen. Ja, tot op zekere hoogte zijn Palestijnen ook zelfkritisch en hebben ze begrip voor de Joden, volgens Eric, en dan vooral in privé gesprekken. Net als IPCRI legt hij uit dat het in Gaza gevaarlijk is je voor verzoening met Israël en tegen het gewelddadige verzet uit te spreken.

Een andere ervaring die middag laat een ander beeld zien. Nomika, een vrouw uit dezelfde kibboets, zit net als Eric in de linkse vredeshoek, met stickers op haar deur tegen de bezetting en voor onderhandelingen met Syrië. Zij leidt voor het Peres Center for Peace een project met Israëlische en Palestijnse studenten. Ze hadden de opdracht gekregen om in een presentatie een plaats te beschrijven die een emotionele waarde voor ze heeft. Het doel van het project was om elkaar in de eerste plaats als mensen te leren kennen, niet om over de politieke situatie te praten. Een Palestijnse student had daarop een powerpoint presentatie samengesteld, die begon met een kaart van Palestina, zonder Israël dus, dan kaartjes met plaatsen in Israël onder hun Arabische namen, zonder de door Joden gestichte plaatsen, en eindigend met een oproep om mee te helpen zijn land te bevrijden. Voor Nomika was het als een vuistslag in haar buik...

71% Van de inwoners van Sderot vindt dat Israël militaire aktie moet ondernemen tegen de Qassambeschietingen, iets wat op dat moment nog niet gebeurde. Nomika en Eric zijn dus verre van representatief in hun oproep tot onderhandelingen. Volgens Eric is een militaire oplossing niet mogelijk. De akties die vorig jaar in de Gazastrook werden uitgevoerd konden de Qassams ook niet stoppen, en zelfs voor de Israëlische terugtrekking in 2005 waren er al Qassambeschietingen.

Maar wat moet er dan gebeuren? Eric gelooft dat alleen onderhandelingen die de Palestijnen een toekomst in het vooruitzicht stellen, en economische verbeteringen en open grenzen een einde kunnen maken aan het geweld. Een staakt het vuren alleen is niet genoeg, er moet perspectief komen op een uitweg uit de misère van de Palestijnen.

Maar er waren afspraken over de grensovergangen na Israëls terugtrekking, werp ik tegen, en plannen voor een corridor naar de Westelijke Jordaanoever, een haven. En een aantal kassen van de kolonisten waren opgekocht door Amerikaanse Joden om aan de Gazanen te geven. In plaats van deze te gebruiken, zijn ze leeggeplunderd, zoals alles dat de kolonisten achter hadden gelaten. Vanwege wapensmokkel en anarchie gooide Israël de grenzen veelvuldig dicht, en de nederzettingen zijn als trainingskampen door de Hamas in gebruik genomen in plaats van gebruikt om mensen te huisvesten. Hebben de Palestijnen het dan niet voor zichzelf verpest?

Die afspraken waren niet zo geweldig, en de meeste kassen en andere waardevolle zaken uit de nederzettingen waren vernietigd, aldus Eric. Door de vaak gesloten grenzen konden de Palestijnen nauwelijks produkten uit de kassen exporteren. Maar Eric gaat niet zo ver dat hij Israël alleen van alles de schuld wil geven. De Palestijnen hebben veel verbruid met hun zinloze geweld en met hun onvermogen om een degelijk bestuur op te zetten.

Ik heb bewondering ervoor dat Eric en Nomika blijven streven naar dialoog en verzoening ondanks dat ze rechtstreeks door de Qassams worden bedreigd. De realiteit lijkt echter ver van hun idealen verwijderd. Of de meeste Palestijnen vanwege of ondanks de onverzoenlijke houding van Hamas jegens Israël op die partij hebben gestemd, blijft een onderwerp van dispuut. De Duitsers stemden ook niet zozeer op Hitler omdat die hun van de Joden zou verlossen, maar vooral omdat hij hun een betere toekomst beloofde, en Hamas is nog een stuk explicieter over wat ze met de Joden van plan zijn.

Ratna Pelle