Toen was steun voor Israel nog heel gewoon

IMO Blog, 2007

"Nederland denkt nu genuanceerder over het conflict" en "Niet meer als één man achter Israël", zo kopte Trouw vorige week (zie hieronder).

Het is nu soms moeilijk je voor te stellen dat ten tijde van de Zesdaagse Oorlog mensen massaal bloed gaven voor Israël, en het je hard werd aangerekend als je enige kritische noot durfde te uiten over de onvoorwaardelijke steun voor Israël. Het besef dat die tijden voorbij zijn begint inmiddels tot de media door te dringen, en zelfs sympathisanten van de Palestijnen beamen deze verandering, al voegen ze daar onmiddellijk aan toe dat de Nederlandse regering nog véééél te pro-Israël is. Niet met een terroristische organisatie willen praten, die herhaaldelijk oproept tot de verdrijving, soms zelfs vernietiging van de Joden in Palestina, is inderdaad zeer eenzijdig, net als minister Verhagens kritiek op het geweld aan beide zijden. Is de regering dus redelijk evenwichtig, de koppen in Trouw zijn wat betreft de media zonder meer een understatement. In artikelen in kranten en reportages op TV is vooral aandacht voor de 'andere kant' van het verhaal oftewel Israëls agressie en kwade bedoelingen. Mensen als van Agt en oud VN waarnemer Jan Mühren kwamen de afgelopen week uitgebreid aan het woord zonder dat dezelfde ruimte werd geboden aan een weerwoord tegen hun talloze foutieve beweringen. Ik verlang overigens niet terug naar de tijd dat, in de woorden van journalist Hans Knoop, men in zwijm viel bij iedere grasspriet die er in het Heilige Land uit de grond kwam en ieder huis dat werd gebouwd, tijden van grenzeloze bewondering en sympathie die inderdaad blind maakte voor de harde realiteit waarin Israël soms wrede wraakacties uitvoerde voor terroristische aanvallen en ook niet vies was van enig opportunisme.


Waar ik wel naar verlang is een einde aan de anti-Israël campagne die gaande is, waarin Israël van alles de schuld krijgt en alles met de meest lelijke opzet schijnt te doen. Op alle slechts dat Israël doet staat een vergrootglas, en Palestijns extremisme wordt veelal gebagatelliseerd. Niet alleen mensen als Van Agt en Duisenberg en Harry de Winter, maar ook zogenaamd 'neutrale' verslaggevers als Conny Mus en Oscar Garschagen beschouwen Hamas als een organisatie die bereid is tot een compromis en waar dus mee gepraat moet worden, en menen dat Israël niet wil onderhandelen omdat het dan concessies zal moeten doen. 'Israël, zoveel machtiger dan de Palestijnen, heeft niks te vrezen en gebruikt het veiligheidsargument dan ook onterecht. Verzoenende woorden van Olmert zijn onoprecht, maar wanneer Abbas of Haniyeh zich gematigd uitlaten is dit een teken van hun wil tot vrede'. Mus heeft me verteld hoezeer hij onder de indruk was van Haniyeh in een interview met hem eind april, en ook dat hij overtuigd was van Arafats oprechtheid en wil tot vrede, terwijl Israël maar blijft roepen dat er geen partner is. Beiden ook menen dat Israël een machtige lobby heeft en zijn versie van de zaken dus veel beter voor het voetlicht krijgt. Garschagen schreef hier een uitgebreide reportage over tijdens de Libanon Oorlog vorige zomer, met gebruik van zinsneden als 'Israëls geoliede propagandamachine moet mensen van haar gelijk overtuigen'. Een krant als NRC onwaardig, maar toch kwam er nauwelijks weerwoord op. Het artikel sprak zichzelf alleen daardoor al tegen, maar dat zal helaas weinig mensen zijn opgevallen.

Israël wordt steeds vaker vergeleken met de Nazi's, een 'illegale staat gebouwd op Palestijns land' genoemd, Gaza wordt vergeleken met een concentratiekamp, en Israël van Apartheidspraktijken beschuldigd. In discussies over Israël wordt dikwijls haar bestaansrecht ter discussie gesteld en soms zelfs openlijk ontkend.

Ik verlang naar een tijd waarin ik zulke commentaren niet continu te zien of te horen krijg, waarin ik niet, zodra ik de radio aanzet, te horen krijg dat Van Agt gelijk heeft en onterecht wordt beschuldigd van het steunen van terrorisme, en zodra ik een krant opensla lees dat Israël staatsterrorisme pleegt en we het associatieverdrag moeten opschorten. Ik verlang naar een tijd waarin kritiek op Israël niet zulke hysterische vormen aanneemt, en Israëlische misdaden niet leiden tot woede, verontwaardiging en soms zelfs geweld tegen de Joodse gemeenschap.

De media zijn niet genuanceerder geworden, maar naar de andere kant omgeslagen. De in Trouw aangehaalde Siepermann van United Civilians for Peace, heeft gelijk waar hij zegt: "De politiek zal nooit vooroplopen bij dit soort zaken. Die volgt de maatschappelijke ontwikkelingen.", waarop Trouw deze ontwikkeling vervolgens accuraat constateert bij een paar bijstanders, die menen dat 'het hele gedoe zou zijn afgelopen als Israël zich maar terugtrekt naar de grenzen van 1967'.
Was dat maar waar, dan was er allang vrede geweest.

Het lijkt soms, alsof men zich schuldig is gaan voelen voor de massale steun voor Israël indertijd, en dit nu wil compenseren door het nu op te nemen voor de Palestijnen. En de generatie van na 1967 (waar ik ook toe behoor), heeft Israël slechts gezien in de rol van een machtige bezetter, en neemt daarom de dreiging die nog steeds uitgaat van een deel van de Arabische wereld niet serieus. Het conflict is synoniem geworden voor bezetting, de oplossing voor een Israëlische terugtrekking.

Ratna Pelle

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

’Nederland denkt nu genuanceerder over het conflict’
Seije Slager
http://www.trouw.nl/hetnieuws/nederland/article726858.ece/Nederland_denkt_nu_genuanceerder_over_het_conflict

„Wilt u nou mijn antwoord horen, of wilt u mij gewoon voor nazi uitmaken?", vraagt Ruben Koekoek bozig aan een vrouw die al nauwelijks meer naar hem luistert.
De discussie was vijf minuten eerder nog beschaafd begonnen. Koekoek, voorzitter van de jongerenorganisatie van het Cidi, is met enkele kornuiten aanwezig in de marge van een demonstratie op het Plein in Den Haag. Een bonte coalitie van organisaties die veertig jaar bezetting van de Palestijnse gebieden herdenken is er samengekomen om een petitie aan de Tweede Kamer aan te bieden.

„Ach, deze discussies zijn inderdaad een beetje een ritueel dansje”, verontschuldigt Koekoek zich. Maar hij wil toch een pro-Israëlisch tegengeluid laten horen. Dat begint dan bij de vraag „of Israël soms geen recht heeft op veiligheid?” en ontaardt al snel in een geharnaste woordenstrijd op de vierkante millimeter, waarbij de deelnemers moeiteloos overschakelen van het partition plan uit 1947 naar wat Hamas nou precies bedoelde op die persconferentie laatst.

Schoten in 1967 de pro-Israëlische organisaties in Nederland als paddenstoelen uit de grond, tegenwoordig zijn er vooral heel veel groeperingen die aandacht vragen voor de Palestijnse zaak. Koekoek: „Eigenlijk laten alleen wij een gematigd proIsraëlisch geluid horen, verder heb je nog wat in zichzelf gekeerde zionistische organisaties.”

Ook in christelijke kringen is de inzet niet meer wat het ooit was, verzucht dominee Boelhouwer van de organisatie Christenen voor Israël over de telefoon: „Onder invloed van de bevrijdingstheologie is het idee ontstaan dat God met de underdog is. Het besef dat het Joodse volk een speciaal volk is, verdwijnt.”

Maar, zo geeft een vrijwilligster van het Palestina Komitee toe, het is ook aan pro-Palestijnse zijde ’een beetje incrowd’. Met folders gaat ze de terrasjes langs om daar verandering in te brengen. Niet met onverdeeld succes, blijkt uit de reactie van twee Hagenezen: „Dat conflict gaat ú hier niet oplossen, mevrouw.”

Maar de Nederlandse regering kan er wel wat aan doen, vindt Manon Wolfkamp van de hulporganisatie Icco. „We merken dat de Nederlandse samenleving genuanceerder over het conflict denkt dan vroeger. Maar de regering lijkt alleen maar meer aan de kant van Israël te gaan staan.” Sinds 11 september 2001 bespeurt ze wel een tweedeling. „In sommige kringen wordt Israël nu gezien als vooruitgeschoven post tegen het moslimextremisme.”

Dat beaamt ook Lily van den Bergh van de organisatie Vrouwen in het Zwart: „We werkten vaak samen met een Marokkaanse vrouwenorganisatie. Tegenwoordig durven die zich nauwelijks nog te vertonen op manifestaties.” Maar, voegt ze eraan toe, vroeger werd ze wel eens bespuugd als ze voor de Palestijnen demonstreerde. Dat gebeurt niet meer: „We hebben hele leuke discussies met het publiek.”

Dat publiek kan volgens Martin Siepermann van United Civilians for Peace steeds beter onderscheid maken: „Natuurlijk heeft Israël recht op veiligheid. Maar neem nou die nederzettingenpolitiek. Nederlanders snappen dat die andere belangen dan veiligheid dient.”

Ook Siepermann vindt dat de Nederlandse regering zich te eenzijdig achter Israël opstelt. Heel verrassend vindt hij dat niet: „De politiek zal nooit vooroplopen bij dit soort zaken. Die volgt de maatschappelijke ontwikkelingen.”

Hoe die zich voltrekken is even verderop misschien wel te aanschouwen, bij de twee Hagenezen op het terrasje. Nadat de vrijwilligster met haar folders is afgedropen, mompelen ze: „Israël moet zich gewoon terugtrekken op de grenzen van ’67. Dan is dat hele gedoe zo afgelopen.”

Niet meer als één man achter Israël
Nederland staat niet meer pal achter Israël, blijkt uit een opiniepeiling die TNS Nipo in december 2006 uitvoerde in opdracht van United Civilians for Peace. Ruim twee derde van de Nederlanders (69 procent) vindt de muur die Israël in Palestijns gebied bouwt ’onaanvaardbaar’. Daarnaast is men ook kritisch over de Israëlische nederzettingen in bezet gebied. Meer dan de helft (56 procent) vindt dat Nederlandse consumenten producten moeten boycotten die afkomstig zijn uit die nederzettingen, en 67 procent vindt dat Nederland druk op Israël moet uitoefenen om de nederzettingen te ontruimen.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De tijden van blinde steun zijn voorbij - Op de brommer naar Israël om te helpen in de strijd
http://www.trouw.nl/hetnieuws/nederland/article726869.ece/De_tijden_van_blinde_steun_zijn_voorbij

Veertig jaar bezetting Palestijns gebied

In Amsterdam wordt vandaag gedemonstreerd tegen de bezetting van Palestijns gebied. Nederland staat, anders dan in 1967, niet meer pal achter Israël.

De slogans die in 1967, tijdens de Zesdaagse Oorlog, rondzongen door Nederland, doen achteraf bijna maoïstisch aan. Over Israël dat ’de woestijn liet bloeien’. Of: ’Wie niet in wonderen gelooft, is geen realist’, een dictum van David Ben-Goerion, de eerste premier van Israël.

Het zijn die slogans die Kees Wagtendonk, vredesactivist van het eerste uur en betrokken bij de oprichting van het Palestina Komitee, het meest zijn bijgebleven uit die tijd. „We waren heel goedgelovig”, blikt hij nu terug op de tijd dat heel Nederland achter Israël stond, het landje dat tijdens de Zesdaagse Oorlog toch maar mooi standhield tegen een Arabische overmacht.

Ronny Naftaniël, directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi), deed eindexamen in 1967. Hij herinnert zich vooral de reportages op televisie met de „haatdragende toespraken van de Egyptische leider Nasser, de tanks die door de straten van Caïro denderden. Thuis waren we echt benauwd dat Israël zou worden vernietigd.”

Het is een nuance die hij tegenwoordig mist in het debat: „Tegenwoordig doen we alsof Israël die Zesdaagse Oorlog is begonnen voor een gebiedsuitbreiding. Maar dat is meer de noodlottige consequentie geweest van die oorlog. Ik snap dat men kritisch kijkt naar die bezetting, en die kan ook niet eeuwig voortduren. Maar ik hoor niemand meer over het feit dat in 1967 Israël echt in haar voortbestaan bedreigd werd.”

Naftaniël weet nog dat hij in een mars voor Israël meeliep, maar heel veel verder ging zijn betrokkenheid niet. „We waren vooral bezig met de oorlog in Vietnam.” Wel herinnert hij zich discussies op school: moest je bloed doneren, moest je als vrijwilliger naar Israël?

Wie de kranten uit die dagen doorbladert, ziet dat Israël over gebrek aan Nederlandse steun niet te klagen had. Overal vonden steunmanifestaties plaats, en de vakbond bood aan om loon af te staan voor Israël. „Desnoods gaan we op de brommer”, vertelt een popelende jongeman die naar Israël wil om te helpen op 6 juni 1967 aan Trouw.

Wagtendonk was ongeveer een decennium eerder al op de brommer naar het Midden-Oosten gereisd. „Een romantische reis”, maar hij maakte er ook kennis met de schaduwzijden van de jonge staat Israël. In een Palestijns vluchtelingenkamp in Damascus bijvoorbeeld. „Daar kreeg ik heel aangrijpende verhalen te horen.”

„Teruggekomen in Nederland merkte ik dat men ongelovig reageerde op mijn verhalen. Men wilde niet geloven dat Israël iets fout kon doen.” Later, in 1969, toen het Palestina Komitee pleitte voor de terugkeer van Palestijnse vluchtelingen, werden de reacties grimmiger. „Je werd gelijk van antisemitisme beschuldigd. Wij hadden in de oorlog onderduikers thuis, ook Joodse, dus u kunt zich voorstellen, dat gaat er heel diep in.”

Die sluimerende beschuldiging vervuilt het debat nog steeds, vindt Wagtendonk. „Als Dries van Agt het op televisie opneemt voor de Palestijnen, moet er een Joodse meneer mee naar de studio om te verklaren dat hij geen antisemiet is. Genant.”

Wel is hij blij dát het debat nu gevoerd kan worden. „Vroeger stond men onvoorwaardelijk achter Israël, nu is de teneur: als er twee vechten, zullen er wel twee schuld hebben. Maar ik hoop dat Nederland nog eens beseft dat er een onderliggende partij is die uit haar land is gejaagd en nog steeds onderdrukt wordt.”