De heldenstatus van Van Agt

IMO Blog, 2007

De verering van Dries van Agt in sommige kringen is grenzeloos. De beste man is bijkans Goddelijk. Nadat Jaap Hamburger van Een Ander Joods Geluid hem in Knevel en Van den Brink overstelpte met lofuitingen (Van Agt had Hamburgers' deelname aan het programma als voorwaarde gesteld om zelf te komen), en vond dat Nederland trots moest zijn op deze man, noemt hij hem nu in Trouw (Podium, 18 juni) de 'Heraut van de Verandering'. Aan de muur van Hamburgers werkkamer hangt waarschijnlijk een portret van de Grote Held, en binnenkort zal het Rode Boekje verschijnen met uitspraken van de Grote Voorman voor de Palestijnse zaak - een co-productie van Een Ander Joods Geluid en het Palestina Komitee. Het zal met veel publiek vertoon worden gepresenteerd met interviews in Nova, Buitenhof en Netwerk - nee, niet met die oude zeur van een Naftaniel erbij, zijn mening kennen we inmiddels wel - de verfrissende ideeën van een oud premier die graag op de tenen van de Joodse gemeenschap en de zogenaamde 'Israëllobby' staat doen het immers goed tegenwoordig.


Maar oeps, ik bega een fout, want we mogen van Jaap Hamburger niet op de man spelen. Dat wil zeggen, Van Agts critici mogen niet op de man spelen. Hij beschuldigt Ephimenco er zelf in Trouw moeiteloos van een lastercampagne te voeren en de Palestijnen allemaal als terroristen neer te zetten. En Naftaniel mag er niet op wijzen dat Van Agt vroeger niet zo pro-Israël was als hij het nu graag doet voorkomen, want ook dat is 'op de man spelen'. Los van de vraag hoe relevant het is om over uitspraken van iemand van 25 jaar geleden te debatteren, is het niet bijzonder grof of ad hominem om erop te wijzen dat Van Agt zich ook toen al zeer kritisch naar Israël uitte. Blijkbaar wil men graag het beeld ophouden dat een vroegere vriend van Israël door voortschrijdend inzicht - en voortschrijdende nederzettingen - van mening is veranderd. Wellicht verleidt dit andere (oude) vrienden van Israël er makkelijker toe eveneens hun mening te herzien.

Hamburger en Siepermann (co-auteur van het stuk in Trouw, en voorzitter van United Civilians for Peace) beklagen zich erover dat Van Agts woorden bewust worden verdraaid om van zijn boodschap voor vrede en mensenrechten af te leiden. Hij zou een genuanceerd pleidooi houden voor een evenwichtigere politiek ten aanzien van Israël.

Ik denk dat veel critici van Van Agt zijn boodschap dondersgoed begrijpen, namelijk dat Israël alléén schuldig is aan het Midden-Oosten conflict en zich onvoorwaardelijk uit de Westelijke Jordaanoever, inclusief de oude stad van Jeruzalem, moet terugtrekken, de afscheidingsbarrière moet afbreken en de Palestijnse vluchtelingen en hun nakomelingen moet toelaten. Palestijns terrorisme (veelal verzet genoemd) zou slechts een wanhoopsdaad zijn en vanzelf ophouden wanneer de Palestijnen hun legitieme rechten hebben verkregen. Om Israël tot deze zelfmoord te bewegen moet het associatieverdrag worden opgeschort en andere 'privileges' stopgezet. Het ontgaat Van Agt en de zijnen dat de EU met de meeste Mediterrane landen associatieakkoorden heeft gesloten, en ook handelsrelaties heeft met verlichte staten als Iran, Rusland en China. Onlangs nog is een handelsmissie naar Iran vertrokken en er gaan geregeld missies naar Rusland en China.

Ondanks de officiële boycot heeft de Palestijnse Autoriteit het afgelopen jaar meer Europese hulp gekregen dan vóór de verkiezing van Hamas, en Nederland en de EU steunen vele projecten en Palestijnse NGO's, waarvan sommige vooral tegen Israël ageren en zich uitspreken tegen een twee-statenoplossing. Nederland subsidieert, samen met een aantal andere EU lidstaten, Palestijnse schoolboeken waarin de strijd voor de bevrijding van Palestina wordt verheerlijkt en Israëls bestaansrecht wordt ontkend.

In tegenstelling tot wat Hamburger en Van Agt beweren, is de tijd dat Nederland kritiekloos achter Israël stond dus reeds lang voorbij, en de regering laat zich even kritisch uit over Israëlisch geweld, uitbreiding van nederzettingen en de afscheidingsbarrière, als over Palestijns terrorisme. De regering, beschuldigd van 'blinde en onvoorwaardelijke steun' voor Israël, steunt organisaties die met overheidsgeld conferenties en demonstraties organiseren tegen de bezetting (waarbij soms onduidelijk is welke bezetting wordt bedoeld, die van 1967 of van 1948), de 'Apartheidsmuur', en het zogenaamde recht op terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen. ICCO, Novib, Pax Christi, Cordaid, en het overkoepelende United Civilians for Peace, speciaal opgericht voor anti-Israël activiteiten, spenderen een deel van hun miljoenensubsidies niet aan zinnig en noodzakelijk ontwikkelingswerk, maar aan het delegitimeren van een VN lidstaat en bondgenoot van Nederland. Herhaalde kamervragen hierover van de rechtsere partijen hebben niet tot enige verandering geleid. Tot zover Nederlands blinde steun voor Israël.

Van Agt roept de vele kritiek over zich af door zijn niet aflatende kruistocht tegen Israël en provocerende uitspraken over het recht van de Palestijnen op verzet, zijn deelname aan een Palestijnse vluchtelingenconferentie op 5 mei, en zijn volkomen onjuiste voorstelling van zaken wat betreft het Israëlisch-Palestijns conflict. Hij stelt geen Israëlische voorrechten ter discussie, maar ontkent dat er nog steeds landen en groeperingen zijn die Israël willen vernietigen, en het recht, zelfs de noodzaak voor Israël om zich daartegen te verweren.

Ratna Pelle