Niet echt uit Israel

IMO Blog, 2007

Het staat op het etiket: Produce of Israel. Maar het is niet zo. Het komt uit een gebied dat door Israël is bezet. Dat is iets heel anders. Mieke Zagt van ICCO sprak er de keten van Natuurwinkels op aan. Inmiddels is dit biologische fruit uit de illegale joodse nederzettingen van de schappen verdwenen. Maar nu de Israëlische wijn in de Hema.
Komen die druiven niet voor een deel van de wijngaarden op de bezette Golan-vlakte?

Aldus een artikel in het blad P+ van Goede Waar & Co (vroeger de Alternatieve Konsumentenbond). Mieke Zagt heeft inmiddels ook de Hema al om 'opheldering' gevraagd, en heeft naar eigen zeggen het eerste antwoord al binnen. De boycot van Israëlische producten in de Natuurwinkels kwam, aldus het artikel, tot stand met hulp van mensen uit verschillende Joodse en Palestijnse organisaties, waaronder de voorzitter van Een Ander Joods Geluid, en een vertegenwoordiger van de PLO. Een eerdere geslaagde actie naar de ASN werd op eenzelfde manier opgezet. Men protesteerde tegen een belegging in een tramlijn die ook door Oost-Jeruzalem (bezet gebied volgens de boycotters) zou lopen. Hier werden vragen over gesteld, mede door Een Ander Joods Geluid, men werd uitgenodigd voor een gesprek, verschafte informatie, en ook een vertegenwoordiger van de PLO liet van zich horen. En nu wordt hetzelfde kunstje opgevoerd naar de Hema toe, daarna volgt wellicht Albert Heijn (zodat ik er mijn humus niet meer kan kopen :-(), enzovoorts.


Maar wacht even. Het ging toch slechts om artikelen uit de bezette gebieden? Israël moet zich aan de Europese regels houden en duidelijk op het etiket vermelden waar hun producten vandaan komen, dan is er niks aan de hand. Want anti-Israël zijn we niet, alleen anti-bezetting, zullen sommigen tegenwerpen. Mieke Zagt geeft de bekende voorbeelden van de muur, van Palestijnen die voor een schijntje op het land werken dat de kolonisten hebben ingepikt en hoe Israël moedwillig iedere ontwikkeling van een Palestijnse economie tegenhoudt. Dat is natuurlijk allemaal heel verschrikkelijk. Wat ze er uiteraard niet bij vertelde is dat de grensafsluitingen een gevolg zijn van de continue aanvallen, dat er nog wekelijks aanslagen worden verijdeld, en dat Hamas op grote schaal wapens smokkelt. Zoals wel vaker, worden aan Israëlisch beleid de meest kwaadaardige intenties toegekend, Israël zou erop uit zijn om de Palestijnen het leven onmogelijk te maken en de wereld laat het zijn gang gaan want Israël bekritiseren, dat ligt zo gevoelig en de Zionistische lobby, die is zo machtig.

Na de terugtrekking uit Gaza hebben de Palestijnen echter een aantal kassen overgenomen (betaald door Amerikaanse Joden), maar die werden binnen een paar weken tijd geplunderd, en op de plaats van de vroegere nederzettingen had Hamas trainingskampen opgezet. Ik ben geen fan van de nederzettingen en kolonisten, maar ik begrijp hun woede daarover wel. Als dan ook nog eens de raketbeschietingen op Israël enorm toenemen en via de enige grens die Israël niet meer controleert (de Rafah overgang met Egypte), de wapensmokkel enorm toeneemt, maak je het de kolonisten ook wel makkelijk om verdere terugtrekkingen uit de Westoever (die wel gepland waren) tegen te houden.

In Israël wordt geen onderscheid gemaakt tussen producten uit bezet gebied en uit Israël binnen de Groene Lijn. Dat is ook logisch, want de kolonisten zijn Israëlische staatsburgers en hebben dus gelijke rechten. Olijfolie van olijfbomen uit de Westoever wordt wellicht gebruikt in humus of falafel voor de export. Ook door Palestijnen geteelde groente en fruit gaan voor een deel naar Israël om verder verwerkt, verkocht of geëxporteerd te worden. Wellicht komt de kunstmest of het zaaigoed of het materiaal waar fabrieken of kassen in Israël mee gebouwd zijn wel uit de bezette gebieden, en daarmee zouden we producten uit die fabrieken moeten boycotten. Het is niet altijd mogelijk voor Israël om dit onderscheid te maken, en dat zou betekenen dat we alles uit Israël moeten boycotten om er zeker van te zijn dat we op geen enkele manier 'de bezetting steunen'.

De Groene Lijn is geen grens, maar de oude wapenstilstandslijn tussen Israël en Jordanië (die door de meeste Arabische staten overigens nooit is erkend). De grens tussen Israël en een toekomstige Palestijnse staat zal waarschijnlijk niet precies de Groene Lijn volgen, en dit is - in tegenstelling tot wat veel 'vredesactivisten' beweren - ook niet vereist volgens het internationaal recht. Resolutie 242 laat expliciet ruimte voor een afwijkende grens, en dit is ook de positie van de meeste vredesplannen zoals de Clinton parameters, de Routekaart voor de Vrede en het Geneefse Akkoord. Het onderscheid dat in de boycot door de Natuurwinkels wordt gemaakt tussen Israël en de bezette gebieden loopt vooruit op een toekomstige oplossing van het conflict. In feite eist men een totale eenzijdige Israëlische terugtrekking tot de Groene Lijn, zonder enige garanties in ruil van de Palestijnen.

Meer in het algemeen keur ik allerhande boycot acties en sancties af om de volgende redenen:

1. De bezetting is niet goed en er moet een Palestijnse staat komen, maar dat het zover niet is ligt niet alleen aan Israël. Zowel in het heden als in het verleden hebben de Palestijnen actief bijgedragen aan de situatie waarin ze nu verkeren, door op Israëlische concessies met meer geweld te reageren, door vast te houden aan onmogelijke eisen die neerkomen op een einde aan Joodse zelfbeschikking (zoals het zogenaamde recht op terugkeer van de vluchtelingen), en door via media, scholen en moskeeën de 'gewapende strijd' en het martelarenschap te verheerlijken. De Palestijnen hebben verschillende voorstellen tot een twee-statenoplossing afgewezen en hebben voor 1967 de Arabische staten opgeroepen 'hun' land te bevrijden. De bezetting was een direct gevolg van Arabische agressie, en de kolonistenbeweging werd versterkt door de Arabische afwijzing van onderhandelingen en vrede met Israël. Palestijns terrorisme en geweld tegen Israël/de Joodse gemeenschap in Palestina gaat terug tot voor de bezetting, en zelfs tot voor de stichting van Israël. Men heeft altijd gestreefd naar een staat in plaats van Israël, totdat Arafat in 1993 onder zware druk Israël officieel erkende. Die erkenning sprak hij in het Arabisch vervolgens veelvuldig tegen, en in combinatie met de vele aanslagen en ophitsing in de media kwam het niet erg geloofwaardig over.

De eisen van de boycotters, zoals een eenzijdige Israëlische terugtrekking uit de Westoever en Oost-Jeruzalem, zijn niet redelijk en niet reëel. Het zal leiden tot meer terrorisme, want de Palestijnse Autoriteit is op dit moment niet in staat de orde te handhaven. Er zal een machtsstrijd uitbreken tussen Hamas en Fatah. Het 'verzet' zal het als een overwinning beschouwen die naar meer smaakt, niet een groots gebaar dat met gelijke munt moet worden terugbetaald. De gemiddelde Palestijn mag dan bereid zijn Israël te erkennen en wil vooral rust en werk en eten, maar daar hebben alle gewapende groepen en clans niet zoveel boodschap aan.

Een volledige terugtrekking tot de Groene Lijn betekent dat de Klaagmuur en het Joodse gedeelte van de Oude Stad onder Palestijnse soevereiniteit komen, evenals de Joodse begraafplaats en de Hebreeuwse Universiteit.

Daarnaast eist men meestal ook een volledig recht op terugkeer van de vluchtelingen, wat een einde aan Joodse zelfbeschikking inhoudt.
Bovendien wordt voor het gemak altijd graag vergeten dat de Palestijnen eind 1947 een oorlog zijn gestart tegen de Joodse gemeenschap in Palestina, en de vluchtelingen een direct gevolg van die oorlog waren.

2. De strengheid ten opzichte van Israël, en het toekennen van de meest kwade intenties aan haar, staat in schril contrast met hoe men over veel andere landen, vooral Arabische, denkt. Men vind het vaak begrijpelijk dat de Palestijnen Israëlische kinderen in bussen opblazen want de Palestijnen zijn zo gefrustreerd. Iran heeft recht op een atoomwapen want Israël heeft er ook een. Hezbollah is een Libanese verzetsbeweging en mag dus Israëlische soldaten ontvoeren, de Irakezen blazen elkaar op omdat de Amerikanen hun land bezetten, en de corruptie in Saoedi-Arabië komt door de miljardensteun van de VS aan het Saoedische koningshuis. Het ligt vooral altijd aan het Westen. Waarom geen boycot van Iran, van Turkije (dat de Koerden onderdrukt), van Rusland (veelvuldige mensenrechtenschendingen en bezetting van Tsjetsjenië), China (bezetting Tibet, mensenrechtenschendingen), Marokko (bezetting West Sahara)? Waarom is men zo selectief verontwaardigd?

3. Tot slot is de vraag of een boycot zin heeft, en of de Palestijnen er een haar beter van worden. Men verwijst graag naar Zuid-Afrika, waar de internationale boycot en isolatie heeft bijgedragen aan de omverwerping van het Apartheidsregime. Maar in Zuid-Afrika besefte de blanke regering op een gegeven moment dat haar regime geen legitimiteit meer had en men de macht moest delen. Niemand wilde een splitsing van het land, en het blanke regime was een uitvloeisel van kolonialisme.

De staat Israël daarentegen is democratisch, en een uitvloeisel van het Joodse recht op zelfbeschikking dat is verankerd in internationaal recht en bekrachtigd door het Britse Mandaat (dat gericht was op het creëren van een Joods thuis), de VN delingsresolutie uit 1947 en de toelating van Israël tot de VN. Israël zal nooit toestemmen in het opheffen van zichzelf zoals het Apartheidsregime in Zuid-Afrika. Joden hebben altijd een sterke band met het land gehad, zowel religieus als nationaal, en er hebben altijd Joden gewoond.

Boycots hebben bovendien een averechts effect. Israëli's voelen zich door dergelijke initiatieven alleen staan tegenover een vijandige wereld. Men ervaart de VN en allerhande vredes- en mensenrechtenorganisaties als partijdig en wantrouwt hun intenties, omdat zij vaak eenzijdige kritiek op Israël uiten en met sancties dreigen.

Om tot vrede te komen is het noodzakelijk dat beide partijen onder druk worden gezet, maar zij moeten ook beide het vertrouwen hebben dat met hun legitieme eisen en grieven rekening wordt gehouden. Veel Israëlische vredesactivisten, die actief strijden tegen de bezetting, voelen zich verraden door boycot oproepen van Europese zusterorganisaties. Groeperingen als Peace Now, Meretz en het Amerikaanse Ameinu hebben zich tegen boycots of sancties uitgesproken, terwijl zij uitgesproken anti-bezetting zijn. Het is beter met deze organisaties samen te werken en te strijden tegen geweld en onrecht aan beide kanten. Overigens hebben ook gematigde Palestijnen zoals Sari Nusseibeh zich tegen boycots uitgesproken.

Ik heb niks tegen een goed glas wijn van druiven uit de Golan, geproduceerd door Israëlische boeren of Druzen of Arabieren. Uiteraard moeten de arbeidsvoorwaarden redelijk zijn, maar laten we eerlijk zijn, dat zijn ze voor sommige Europese wijnen ook niet. Laatst nog las ik een artikel over de uitbuiting van Roemeense werknemers in de Spaanse wijngaarden. Boycotten die handel?

Ratna Pelle