Focus op Israel (3)

IMO Blog, 2007

De discussie rond Van Agt en Meulenbelt en de reacties op mijn blog hebben de vraag weer eens opgeroepen waarom juist Israëls daden zoveel emotie en woede oproepen, en waarom er over Israël en het conflict zoveel onwaarheden worden verkondigd, en er niet een soort consensus is over de belangrijkste feiten. Hieronder deel 3 van 3 in een poging deze vraag te beantwoorden.


Het Israëlisch-Palestijnse conflict is een existentieel conflict voor beide partijen, aangezien beide aanspraak maken op het gehele gebied, en zich door de ander bedreigd voelt. De Palestijnen als zwakkere partij hebben geen land, zijn verdreven of om andere redenen gevlucht, en leven onder een militaire bezetting. In dat opzicht zijn zij de grootste slachtoffers van het conflict, en dat is een van de redenen dat de sympathie voor hen groeit.


Israël lukt het momenteel steeds beter om slachtoffers aan eigen kant te voorkomen, al blijft de dreiging aanzienlijk en zijn meermaals aanslagen op het laatste nippertje verijdeld. Sinds vrede is gesloten met Egypte en Jordanië, en vervolgens de VS Irak zijn binnengevallen, is het aantal staten waar Israël direct wat van te vrezen heeft flink verminderd. Daar tegenover staat uiteraard de dreigende atoommacht Iran, en het feit dat er nu meer en geavanceerde wapens in omloop zijn waardoor een dreiging van verder kan komen. Bovendien steunen Iran en Syrië Hamas, Hezbollah en de Islamitische Jihad, en krijgt Hamas ook steun uit Saoedi-Arabië en Egypte (door het bewust toelaten van wapensmokkel en doorlaten van Hamas leden naar Iran). Daarnaast is de groei van extremistische bewegingen zoals de Moslim Broederschap of Hizb ut Tahir een bedreiging voor de gematigde landen waar Israël of al vrede mee heeft of dat in de toekomst hoopt te verkrijgen. Het is niet ondenkbaar dat Moebarak ooit de geest geeft en er vervolgens een machtsstrijd zal uitbreken die mogelijk door de fundamentalisten wordt gewonnen.

Kortom, ook voor een schijnbaar oppermachtig Israël zijn er dreigingen genoeg, en als het ooit weer tot een grootschalige oorlog komt, zal het in zijn eentje stand moeten houden tegen meerdere landen. De gigantische overwinning in 1967 is geen garantie dat het onverslaanbaar is, zoals vorige zomer al even bleek. Israël zal door zijn grenzen en de geografie, zeker na ontruiming van de Westoever, altijd kwetsbaar zijn, ook met het modernste wapentuig. Vanuit de heuvels van de Westoever liggen de laag gelegen Israëlische steden zo ongeveer op schietafstand, en zijn bovendien goed te overzien.

De hoofdoorzaak van de existentiële bedreiging voor Israël is dat, ondanks de vrede met Egypte en Jordanië en de gematigder toon van de meeste andere Arabische landen, het overgrote merendeel van de Arabieren Israël niet erkent, er geen vrede mee wil en op zijn best een soort binationale staat zou accepteren waar de Arabieren dezelfde nationale rechten hebben als Joden. Onnodig te vermelden, dat zo'n staat binnen afzienbare tijd een Arabische meerderheid zou hebben en deze vervolgens de macht zou eisen. De vrede met Egypte en Jordanië houdt stand omdat het voor beide landen geen optie is Israël de oorlog te verklaren. Israël kan alleen door afschrikking in het Midden-Oosten overleven, althans voorlopig. En om dat in stand te houden, heeft het de steun van het Westen (met name de VS) nodig. Pogingen van de Arabische staten en allerhande solidariteitsgroepen van de Palestijnen om Israël internationaal te isoleren en tot pariah staat te maken vormen dus een grote bedreiging van Israëls veiligheid en voortbestaan.

Deze en ongetwijfeld nog andere redenen zorgen voor een voorlopig aanhoudende focus op Israël, een vergrootglas op Israëls (wan)daden, en veel emotie en betrokkenheid, waardoor van de noodzakelijke afstand die nodig is voor objectiviteit, voorlopig nog geen sprake zal zijn. Waarschijnlijk is dat pas mogelijk als het conflict is opgelost, en de beeldvorming dus niet meer van invloed is op (de rol van Nederland in) een mogelijke uitkomst. Ondanks het feit dat de 'apologeten' van Israël in het defensief zijn gedrongen en de publieke opinie duidelijk veranderd is ten voordele van de Palestijnen, is er nog steeds ook een sterke betrokkenheid bij Israël. Helaas komt deze vaak te eenzijdig uit de Joodse hoek (en sommige christenen), en nemen de media te eenzijdig het Palestijnse narratief over.

Juist journalisten en historici hebben een taak in het nemen van de nodige afstand, en dat gaat inderdaad verder dan 'een voor en een tegenstander aan het woord laten, en dat was het dan', al mag je tegenwoordig al blij zijn als men beide kanten aan het woord laat, en niet alleen de pro-Palestijnse kant.

Het zou mooi zijn als historici met elkaar overeen konden komen dat op zijn minst bepaalde beweringen van beide kanten niet juist zijn, en deze zwarte lijst aan alle media zouden overhandigen, als een soort checklist. Objectiviteit is er niet mee te verkrijgen, maar de ergste leugens zouden zo worden gediskwalificeerd.

Ratna Pelle