Israel, Egypte en de lieve vrede

IMO Blog, 2008

Egypte heeft onlangs gedreigd Israël diplomatiek te straffen als Israëls beschuldigingen dat Egypte te weinig tegen de wapensmokkel onderneemt de relatie met de Verenigde Staten schaden. Sommige Israëli's proberen de VS zover te krijgen hulpgelden afhankelijk te maken van een voortvarender houding van Egypte tegenover de wapensmokkel van de Sinaï naar de Gazastrook, maar de regering heeft zich daarvan gedistantieerd. In reactie op dit dreigement legt een medewerker van de Israëlische regering uit dat Egypte Israël al regelmatig diplomatiek tegenwerkt.

Ik zou aan zijn voorbeelden nog willen toevoegen dat Egypte in de VN steevast met het Arabische blok meestemt met resoluties tegen Israël, dat officiële Egyptische organisaties Israël op allerlei terreinen boycotten, en dat in door de staat gecontroleerde media de meest walgelijke antisemitische propaganda wordt verspreid. En terwijl Egypte tijdens zowat iedere ontmoeting met Israëlische regeringsfunctionarissen (die overigens altijd in Egypte plaatsvinden, want Israël bezoeken is not done) felle kritiek uit op acties van het Israëlische leger tegen de Palestijnen, op de checkpoints, op de 'muur' of wat al niet, klaagt Israël zelden over bovengenoemde zaken en prijst de goede relaties tussen beide landen. Olmert zei gisteren nog dat hij dagelijks voor Mubaraks welzijn bidt!


Het heeft allemaal iets weg van de baas die regelmatig uitvalt tegen zijn ondergeschikte, die hem echter trouw blijft omdat hij weet dat het nog veel erger kan en hij in ieder geval een baan heeft. Als hij bij uitzondering ook eens felle kritiek op zijn baas heeft, dreigt die hem direct om zijn salaris te korten en vakantiedagen in te trekken. Het heeft, kortom, iets ongelijks, iets vernederends.

Voor Israël is het heel belangrijk dat het diplomatieke banden heeft met een Arabische staat, en voor Egypte is het belangrijk om te laten zien dat het ondanks deze banden de Arabische zaak trouw blijft, zo wordt dit vaak uitgelegd. Maar het is niet Israëls schuld dat het voor een Arabisch land zo moeilijk is om banden met Israël te hebben of zelfs haar bestaansrecht te erkennen. Dit is niet een gevolg van de bezetting en het lijden van de Palestijnen zoals vaak gesuggereerd, want voor 1967 was de vijandschap tegen Israël uit de Arabische wereld nog erger en Egypte heeft de stichting van een Palestijnse staat in Gaza indertijd actief tegengewerkt, zoals Jordanië dat op de Westoever voorkwam.

Dit is een gevolg van het feit dat men Israëls bestaan op zichzelf als een vernedering ervaart, en zeker het bestaan van een economisch en militair sterk Israël. Terwijl Egypte vrede heeft gesloten omdat het verliezen van 4 oorlogen genoeg was en deze de economie had geruïneerd, blijft men Israël zoveel mogelijk tegenwerken en haar positie verzwakken.

Niet ingevoerd in de ins en outs van de internationale diplomatie, wens ik mij soms een assertiever Israël, dat met de vuist op tafel slaat en een verklaring eist voor het zoveelste antisemitische krantenartikel, cartoon of tv-programma, dat iedere keer dat Egypte over de Palestijnen begint over de vele mensenrechtenschendingen in Egypte uitwijdt, en als zogenaamd historisch onrecht de Palestijnen aangedaan ter sprake komt, hun collega's op een lezing over het historische onrecht de Joodse vluchtelingen aangedaan trakteert. Uit Egypte zijn immers in de jaren na Israëls stichting tot de jaren '70 in totaal meer dan 75.000 Joden gevlucht of verdreven, vaak met grof geweld en zonder dat zij ook maar iets mochten meenemen. Met name tijdens oorlogen met Israël (maar ook al begin jaren '40) zijn er ware pogroms geweest, zoals het indrukwekkende verhaal van Israel Bonan. Egypte weigert hier enige verantwoordelijkheid voor te erkennen of excuses te maken, laat staan deze vroeger zeer loyale burgers te compenseren voor de vele gestolen goederen. Dit is iets waar Israël zelden over praat, en zeker niet inbrengt als iets van gelijke orde als de Palestijnse vluchtelingen, hoewel het in totaal om ruim 800.000 Joden uit de Arabische staten gaat.

Terug naar de huidige problemen. Zo'n 3.000 pelgrims uit Gaza die van de hajj in Saoedi-Arabië terugkeerden zijn in de Sinaï gestrand. Probleem is dat Egypte ze in eerste instantie niet via Rafah wilde laten terugkeren maar via Kerem Shalom, waarbij ze door Israëlische controles moeten. Enkele Hamas activisten hebben amok gemaakt en spullen in brand gestoken in het tijdelijke tentenkamp waar ze zijn ondergebracht, en dreigden met een hongerstaking. Zij vrezen door Israël gearresteerd te worden. Israël vermoedt dat de Hamas activisten grote sommen geld proberen binnen te smokkelen. Overigens kunnen alle Palestijnen die dat willen gewoon via Kerem Shalom naar huis, maar de meesten kiezen er blijkbaar voor om solidair te zijn met hun broeders van Hamas, in de hoop dat de VN, Artsen Zonder Grenzen en het Rode Kruis binnenkort de noodklok zullen luiden over deze 'humanitaire crisis'. Volgens een van de Hamas activisten heeft Egypte echter inmiddels ingestemd met terugkeer via Rafah. De banden met Hamas zijn uiteraard van groter belang dan die vermaledijde Joden en Hamas kan wel wat extra geld gebruiken, toch?

Ik weet het niet, maar moet Israël het Egypte niet toch wat moeilijker maken om zo weinig voor de vrede met Israël te hoeven doen, en Israëlische wensen en gevoeligheden niet serieuzer te hoeven nemen? Vrede en een goede diplomatieke band moet toch van twee kanten komen?

"Egypt has a peace agreement with us, and I think that with all the difficulties in the relations, they are very satisfied with the agreement and want to preserve it,"