De Heilige Missie van Dries van Agt

IMO Blog, 2008

Dries van Agt heeft zich nog nooit met zoveel overgave ingezet voor een zaak als nu voor de Palestijnen, zo zei hij vrijdag in NOVA. Hij noemt het een 'heilig moeten', en ziet een soulmate in Jimmy Carter, die hij de hemel in prijst. "Hij is een van de weinige asceten, heiligen", aldus Van Agt. "Hij is altruïstisch, en wordt enkel gedreven door de nood van andere mensen en wat hij daaraan kan doen. Ik zal dat niveau nooit halen, hij is een man van zulke morele klasse, die lat ligt voor mij te hoog".


Eigenlijk was het interview met Van Agt in NOVA behoorlijk saai. Tussendoor kwamen Palestijnen in beeld die hem en Carter bedankten voor hun moed en geweldige werk, en Van Agt vertelde dat zijn website een doorslaggevend succes is. Ja, dat verbaast me niet, als je zoveel media aandacht krijgt. Hij zei duizenden reacties te krijgen van mensen die zo blij zijn dat het allemaal eindelijk eens gezegd wordt, en niet wisten dat het zo erg was, en het zelf niet durfden te zeggen 'want dat doe je niet, zulke harde kritiek uiten op Israël'. Gaap. Hoe vaak is het 'taboe' op kritiek op Israël inmiddels doorbroken? Honderden artikelen verschijnen er per jaar in Nederlandse kranten alleen, en tientallen documentaires, waarin Israël aan de schandpaal wordt genageld, en van de verschrikkelijkste misdaden wordt beschuldigd. Honderden organisaties houden zich bezig met het conflict en hebben vaak een bijzonder eenzijdige agenda. Mensen als Ilan Pappe en Abu Sitta houden lezingen aan de UvA waarin zij Israël beschuldigen van etnische zuiveringen en haar einde als Joodse staat bepleiten.

Van Agt bevindt zich in een groot en almaar groeiend gezelschap. Maar het sprookje van de dappere eenling die eindelijk zegt waar het op staat en de machtige Joodse lobby trotseert gaat er bij NOVA nog steeds in als koek, en is natuurlijk te mooi om te laten verstoren door mensen die daar een andere kijk op hebben, dus werd naar goed NOVA gebruik geen van zijn criticasters om hun mening gevraagd. Niemand die kon wijzen op de vele fouten en omissies op zijn website, het wel erg slappe verweer dat hij met zijn opmerking van 8 x 5 jaar bezetting slechts een rekensommetje maakte en het gevaar van een missie die messiaanse proporties lijkt aan te nemen. Van Agt als de bevrijder van het Palestijnse volk, en daarmee van de wereld, want het Midden-Oosten conflict is de wortel van alle kwaad in de wereld.

Extremisten en fanatici zijn gevaarlijk, en mensen die meer dan heilig overtuigd zijn van hun gelijk en van de absolute noodzaak van hun missie zijn dat evenzeer. In principe ben je natuurlijk altijd overtuigd van je gelijk, maar normaliter is er ook altijd wel een besef dat je er eens naast kunt zitten, dat je niet alle wijsheid in pacht hebt, dat je blinde vlekken hebt zoals dat immers voor iedereen geldt. Idealiter ben je constant in ontwikkeling, en zorgen nieuwe ervaringen, inzichten en kennis voor een continue uitwerking en zonodig bijstelling van je ideeën over zaken. In de praktijk hebben we allemaal mechanismen die verhinderen dat we voortdurend van mening veranderen en die daardoor zorgen voor continuïteit en orde. We nemen allemaal selectief waar; alles wat binnen komt wordt gefilterd nog voordat het ons bewustzijn bereikt.

Ook onze motivaties lopen voor een groot deel onbewust, en zijn vaak minder nobel dan we zelf graag geloven. Enige zelfrelativering is dan ook altijd op zijn plaats, en zelfs zeer ervaren en erudiete wetenschappers benadrukken soms hoe weinig ze eigenlijk weten, en hoeveel ze hebben zitten knoeien, of hoe toevallig ze eigenlijk in hun discipline terecht kwamen. Mensen met zelfrelativering zijn vaak heerlijk verfrissend, omdat wat ze zeggen eigenlijk heel herkenbaar is. Maar Van Agt is ver verheven boven al dat imperfecte geneuzel en gestuntel, in tegenstelling tot gewone stervelingen vervult hij een Goddelijke missie, Hij ziet het Goddelijk Licht en de Goddelijke Waarheid en daar gelden psychologische mechanismen niet. Onbewuste en bewuste zijn één, en met al de rest van de Geest verenigd in de Heilige Missie. Het is vreemd, dat al die mensen die zich indertijd tegen het moralisme en paternalisme van de kerk verzetten, die de valse profeten moe waren, die niet meer geloven in heilige missies maar slechts in imperfect je best doen en je steentje bijdragen, dat al die mensen met Van Agts Heilige Missie en sterallures totaal geen moeite schijnen te hebben. Dit hangt waarschijnlijk samen met het onderwerp. Preken tegen Israël is minder uniek dan het lijkt. Van Agt staat in feite in een lange christelijke traditie, één die het ook in een geseculariseerde samenleving blijkbaar nog goed doet.

Ratna Pelle