IMO Blog - Israel & Midden-Oosten

IMO Blog, 2008

Twee dagen na het controversiële bezoek op 28 september 2000 van Ariel Sharon aan de Tempelberg in Jeruzalem, hadden honderden Palestijnse jongeren zich verzameld bij een kruispunt in de Gazastrook waar een Joodse nederzetting lag met een Israëlische militaire post. De post werd met stenen en molotov cocktails bekogeld, en nadien werd over en weer geschoten tussen soldaten en Palestijnen. Vader en zoon Al Dura hadden zich verscholen achter een betonnen bak waar ze niet meer veilig weg konden. De Palestijnse cameraman Abu Rahma, in dienst van France 2, maakte opnamen die, met het begeleidende commentaar van verslaggever Charles Enderlin het deden voorkomen alsof het Israëlische leger bewust op het jongetje en zijn vader hadden geschoten en de jongen vermoord. Het IDF stelde een onderzoek in waaruit zou blijken dat Mohammed Al Dura waarschijnlijk door Palestijns vuur om het leven was gekomen.

Philip Karsenty, lid van een Franse media watchdog, beschuldigde France 2 ervan de beelden bewust in scène te hebben gezet om het te doen lijken alsof Israël de jongen had doodgeschoten. Hij wees er daarbij op dat de gewraakte filmbeelden die de wereld over gingen nog geen minuut tijd in beslag namen, terwijl de oorspronkelijke beelden 30 minuten besloegen. France 2 klaagde Karsenty aan wegens smaad, maar weigerde pertinent de niet gebruikte filmbeelden vrij te geven. Tijdens een rechtszaak in 2006 werd France 2 in het gelijk gesteld en Karsenty veroordeeld tot een schadevergoeding. Hij ging in hoger beroep, waarna de rechtbank de volledige beelden opeiste, waarvan 18 minuten in november jl. in de rechtszaal werden vertoond. Bij de uitspraak vorige week woensdag (21 mei) werd Karsenty alsnog vrijgesproken. De rechtbank oordeelde dat er afdoende reden was om te twijfelen aan de juistheid van de beelden en het derhalve legitiem is te beweren dat ze in scène zijn gezet. Omdat de media zo invloedrijk zijn moeten ze ook ruim bekritiseerd kunnen worden. Kritische analyses van de Al Dura filmbeelden zijn op veel plaatsen op internet te vinden, o.a. op You Tube en op Second Draft.

De Jerusalem Post geeft een opsomming van de zaken waar Karsenty's beschuldigingen op zijn gebaseerd:

Karsenty's claims are based on inconsistencies in the footage, including a publicly available video-taped admission by Abu Rahma that there are untold secrets related to the case, the fact that only seven bullet holes are seen behind al-Dura despite Abu Rahma's repeated statements that the child survived 45 minutes of continuous shooting by Israeli forces directed at the boy, footage clearly showing pretend gun battles and faked ambulance runs at the junction that day, testimony of the IDF soldiers stationed at the junction who said they did not participate in any firefight that day, and the lack of footage of al-Dura's actual shooting.

De impact van de filmbeelden die de wereld rond gingen was enorm: het zette veel kwaad bloed tegen Israël, wakkerde antisemitisme aan, en maakte Mohammed al-Dura tot martelaar en symbool van de Palestijnse intifada. Er werden door de hele Arabische wereld straten, pleinen en scholen naar hem vernoemd en postzegels met de filmbeelden erop uitgegeven. Ook het lynchen van 2 Israëlische reservisten in Ramallah enkele weken later zou een wraakaktie zijn geweest voor de dood van het jongetje. Zelfs Osama Bin Laden heeft naar Al Dura verwezen in een video kort na 9-11, en de terroristen die Daniel Pearl onthoofdden gebruikten een beeld van Al Dura in de onthoofdingsvideo. Al Dura werd het gezicht van Israëlische agressie en Palestijnse onschuld, en heeft zowel zelfmoordterroristen als pro-Palestina activisten gemotiveerd in hun daden en acties, en daarmee het verloop van de tweede intifada beïnvloed.

De Al Dura zaak is een schoolvoorbeeld van de impact van de media, en met name van beelden, op het conflict in het Midden-Oosten. Het is daarom des te schrijnender dat France 2 iedere verantwoordelijkheid weigert en alles in het werk lijkt te stellen om gezichtsverlies te voorkomen. Wat zo mogelijk nog schrijnender is, is het zwijgen van de andere media over deze zaak. Dergelijke manipulatie van beelden, en de vraag hoe dit te voorkomen en wie je kunt vertrouwen, zijn problemen waar ieder medium dat zich met het Midden-Oosten bezig houdt mee te maken krijgt.

De Al Dura zaak is lang niet de enige zaak waarin de media de Palestijnse versie van het gebeurde als de waarheid naar buiten brachten, en die later bleek op zijn minst zeer twijfelachtig te zijn. Tijdens de herbezetting van Jenin in 2002 richtte Israël volgens Palestijnse bronnen een bloedbad aan en werden minstens 500 onschuldige burgers vermoord. Deze geruchten bleken onjuist, en uit onderzoek van de VN en Human Rights Watch - geen vrienden van Israël - bleek dat slechts 52 Palestijnen waren omgekomen, merendeels strijders. Veel media hadden de Palestijnse aantallen aangehouden en hadden het over massaslachtingen door het Israëlische leger. Pro-Palestijnse films over Jenin als Arna's children en Jenin, Jenin werden meermaals op TV uitgezonden zonder enig kritisch commentaar.

Eind april 2008 waren een moeder en haar vier kinderen gedood in Beit Hanoun in de Gazastrook. Volgens Hamas door een Israëlische tankgranaat, volgens Israël doordat de explosieven die vier Palestijnse strijders in de buurt van het huis van de familie op hun rug droegen, explodeerden nadat zij door een Israëlische luchtaanval werden getroffen. In de pers werd de Palestijnse versie als de enige weergegeven.

Ook wat betreft de strijd tussen Hamas en Israël in en rond Gaza komt bijna uitsluitend de Palestijnse versie in het nieuws. Toen Hamas de elektriciteitscentrale van Gaza sloot in januari 2008 had men volgens Israël nog brandstof voor weken gehad, maar forceerde Hamas een crisis om sympathie van hulporganisaties te krijgen en de druk op Israël om de grenzen te openen op te voeren. Die strategie werkte perfect, met dank aan de media. Er werden demonstraties bij kaarslicht gehouden terwijl de neon reclame op de achtergrond zichtbaar was, vergaderingen in het donker met daglicht dat door een kier van de gordijnen glipte, functionarissen van de Palestijnse Autoriteit bevestigden dat bakkerijen gedwongen werden te sluiten al hadden ze nog meel en stroom om brood te bakken, en Hamas stal zelfs diesel uit ziekenhuizen want de Qassams tegen Israël zijn toch net iets belangrijker dan het genezen van de zieken. Terwijl zo ongeveer iedere Palestijn die ziek was en stierf door een gebrek aan apparatuur vanwege de blokkade of omdat hij voor behandeling de grens niet over mocht op TV kwam, kregen we niks te horen over de duizenden Palestijnen die jaarlijks in Israël worden behandeld. Ook voor de wapensmokkel door Hamas, de vele verijdelde aanslagen en de herhaalde aanvallen gericht op de grensovergangen waarna zij door Israël tijdelijk worden gesloten, is bijzonder weinig aandacht.

Joris Luyendijk vroeg vorig jaar aandacht voor het probleem van objectieve berichtgeving in het Midden-Oosten, en schreef er een bestseller over. Vreemd genoeg kwam hij vaak tot tegenovergestelde conclusies: het Israëlische narratief zou dominant zijn, alle aandacht zou uitgaan naar de zelfmoordaanslagen, Israël zou zich succesvol als slachtoffer presenteren. Men zou bovendien een veel beter georganiseerd propaganda apparaat hebben en beter Engels spreken. Ik kom daar binnenkort uitgebreid op terug en zal een aantal aantijgingen afzonderlijk behandelen. Hoewel Luyendijk een enkel voorbeeld geeft van manipulatie door de Palestijnen, is het wonderlijk hoe hij hun vele propaganda trucs voor zoete koek aanneemt, en het feit dat Sharon snel ter plekke was na een zelfmoordaanslag en die als voorbeeld van Palestijnse agressie omschrijft, als bewijs van een gewiekste propaganda campagne weet neer te zetten.

Wat ook wonderlijk is, is dat Luyendijk in de media niet of nauwelijks is bekritiseerd vanwege dergelijke nogal bizarre ideeën. Zijn stelling dat objectieve journalistiek niet mogelijk is in dictaturen is uitgebreid besproken, en onlangs is er zelfs een officieel 'tegenboek' uitgebracht waaraan verschillende buitenland verslaggevers hebben meegewerkt. Maar niemand die hem aanviel op zijn continue verwijzingen naar Israëls propagandamachine, en hem erop wees dat die, om het zacht uit te drukken, toch niet zo succesvol meer was de laatste jaren, niemand die eens simpelweg ging turven hoevaak welke onderwerpen aan bod kwamen, en welke woordvoerders, en beelden van wiens lijden en doden daarbij werden vertoond. Het lijkt alsof er een stilzwijgende afspraak is, dat wat er ook gebeurt, de stelling dat Israël de agressor is maar middels een geolied propaganda-apparaat toch succesvol voor underdog weet door te gaan, niet in twijfel mag worden getrokken.

Voor dit fenomeen bestaat een wetenschappelijke term: een paradigma. Zolang mensen in een bepaald paradigma zitten, zullen zij de zaken in overeenstemming daarmee interpreteren, en informatie die daar niet in past negeren. Dat het paradigma wellicht niet klopt komt niet bij ze op, het sluit dergelijke ideeën immers automatisch uit. Een paradigma kan heel lang stand houden voordat uiteindelijk de tegenbewijzen en argumenten zo overweldigend zijn dat ze niet meer genegeerd kunnen worden en het paradigma moet worden aangepast. Hoe lang het nog duurt voordat dat met dit paradigma gaat gebeuren weet niemand, maar we kunnen er wel invloed op uitoefenen: hoe meer kritiek, hoe meer tegenvoorbeelden, hoe meer mensen met zaken worden geconfronteerd die niet in het huidige paradigma verklaard kunnen worden, hoe groter de kans op een paradigma switch.

Ratna Pelle

Reacties: 1 Opmerking

op Thursday, 29 May 08, schreef barbara wertwijn-keilson

Goed artikel Ratna. Voor mensen met minder kennis van zaken is het echter vaak moeilijk om de kern van dit grote probleem kernachtig en duidelijk samen te vatten, en zo op weblogs 'invloed' uit te oefenen op een paradigma switch. Ik probeer vaak uittreksels te maken uit bijv. jouw artikelen en moet dan merken dat de antwoorden te lang worden. Bij andere webloggers, die het goed menen met Israel, merk ik dit dilemma ook op. Een handleiding, een catechismus, zou uitkomst bieden bij het weerleggen van de onwrikbare opvattingen die je boven noemt. Alleen al de woorden 'bezette gebieden' roepen oeverloze en frustrerende discussies op. Dit om aan te geven hoe moeilijk het is voor een gewone, Israel toegwijde, burger om 'mensen met zaken te confronteren die niet in het huidige paradigma verklaard kunnen worden'. Hartelijke groet, Barbara.

De impact van de zaak Mohammed Al Dura