Buigen voor Het Vrije Woord

IMO Blog, 2008

Het is een klassiek thema onder journalisten en onder bloggers: de vrijheid van meningsuiting. Er zijn altijd mensen die haar aanvallen, en journalisten en bloggers zien zichzelf graag als de hoeders van het vrije woord (wie niet, trouwens?). Mij is het koketteren met Het Vrije Woord soms wat te modieus en hip, en het roept een vaag gevoel van onbehagen op. Columnisten en bloggers lijken soms een wedstrijdje te spelen in wie het hardst kan trappen, tegen links of tegen rechts, tegen de moslims of tegen Israël, tegen de 'politiek correcte goegemeente' en de 'linkse kerk' of tegen een ieder die zich kritisch over moslims of de islam uit laat. En zelf zijn ze allen uiteraard de helden van het Vrije Woord. In de verering voor het Vrije Woord worden mensen beledigd, feiten verdraaid, groepen en religies gestigmatiseerd en de grootste onzin uitgekraamd. Lange Frans, Ebru Umar en voorheen Justus van Oel trakteren de argeloze treinreiziger iedere week weer op een portie ongezouten kritiek op alles en iedereen dat ze niet zint. Feiten nazoeken of je eventjes inleven in hoe iets op mensen met een andere (levens)overtuiging kan overkomen is teveel gevraagd, of simpelweg niet hip. Deze mensen, net als GeenStijl en Retecool misbruiken het Vrije Woord om hun frustraties bot te vieren. Er is zelfs een website naar deze 'godin' vernoemd waarop alles wat links is door het slijk wordt gehaald.


Maar toch maak ik me ook wel eens zorgen over de toekomst van het Vrije Woord. Ik schrok toen Gregorius Nekschot werd opgepakt en een dag en nacht vastgehouden door justitie. Ik vind zijn cartoons niet bepaald uitblinken in nuance en goede smaak, maar ik heb wel erger gezien op internet. En waarom is niet eerst met hem gepraat? Ik schrok van de vele oproepen en pleidooien om Geert Wilders' film op voorhand te verbieden. Dat druist in tegen artikel 7 van de grondwet, die bepaalt dat meningsuitingen alleen achteraf getoetst mogen worden. Vele verlichte geesten vonden dat zijn film er niet moest komen, omdat het moslims zou beledigen, omdat het onze handel zou schaden, omdat het Nederlanders in islamitische landen in gevaar zou brengen, omdat hij de verhoudingen in Nederland op scherp zou zetten, omdat het onze jongens in Afghanistan in gevaar zou brengen. Het klonk allemaal zo laf en hol. Uiteindelijk viel zijn film mee, en vielen vooral de reacties van moslims in Nederland (en elders) mee. Zij waren wijzer en gematigder dan de felle critici van Wilders hadden voorzien.

Ik schrok van de reactie van een paar bedrijven op de dreiging van een Jordaanse boycot en de juridische aanklacht die een Jordaanse organisatie tegen Wilders heeft ingediend. Ik ben geen econoom, en weet niet hoe beroerd onze economie er zonder handel met Jordanië voor zou staan, maar ik kan mij niet voorstellen dat dat tot massa ontslagen en lege winkels zou leiden. Maar het dreigement van een enkele organisatie bleek voldoende om twee bedrijven ertoe te zetten zich in zowel de Jordaanse als Nederlandse pers te verontschuldigen voor de film van Wilders. Pardon? Wat hebben zij met de film van Wilders te maken? Moeten bedrijven die met de VS handelen zich verontschuldigen voor de uitspraken van Harry van Bommel, moet Israël excuses eisen voor Van Agts hetze, moeten we excuses aan Duitsland maken wanneer iemand op een niet zo aardige manier aan het verleden herinnert? En zullen we dan omgekeerd ook maar met een boycot gaan dreigen tegen ieder land waar mensen zich onaardig over Nederland of het Westen uitlaten? Dan kunnen we de handel met de meeste Arabische landen wel stopzetten. Leve de autovrije zondag, en maandag, en dinsdag..... Goed voor de fietshandel, voor het milieu, en de windmolens. Ik verheug me er al op.

Vreemd genoeg werden dit soort vragen niet gesteld, en werd de woordvoerder van 'De Profeet Verenigt Ons' met een fluwelen handschoen behandeld door de actualiteitenprogramma's. De vraag "Waarom roept u op tot een boycot van een land dat de vrijheid van meningsuiting en religie hoog in het vaandel heeft staan, waar minderheden gelijke rechten hebben en andersdenkenden niet in de gevangenis belanden?" werd niet gesteld. In plaats daarvan legde Nicole le Fever, correspondent voor het NOS Journaal in de Arabische landen, uitgebreid uit dat het allemaal zo'n vaart niet zou lopen, en dat Wilders zich geen zorgen hoefde te maken in Jordanië achter de tralies te belanden. 'De Profeet Verenigt Ons' werd uitgebreid aan het woord gelaten en wat waren die mensen toch vriendelijk en gematigd. En die bedrijven? Die doen netjes wat van ze gevraagd wordt. Je kunt je op zo'n moment toch moeilijk aan de notie onttrekken dat wij ons een beetje als dhimmi's gedragen, dat we een beetje laf zijn. De Welpies worden verbrand, de oranje versiering is uit de winkels en de straten, en we hebben ons nationalisme en onze eigenwaarde weer voor twee jaar opgeborgen. Maar we stonden toch maar mooi in de kwart finale.

Ratna Pelle