Hoe objectief is de NOS in het Israelisch-Palestijns conflict?

IMO Blog, 2008

Op 18 april jl. behandelde de ombudsman van de NOS, Ton van Brussel, een klacht van Gretta Duisenberg over de in haar ogen te pro-Israëlische berichtgeving van de NOS. Zij had, naar eigen zeggen, de berichtgeving op NOS Teletekst in januari en februari onderzocht en kwam tot de conclusie dat "de NOS niet evenwichtig is, zeker niet onbevooroordeeld en discrimineert ten gunste van Israël." De buitenlandredactie gaf in een uitgebreid commentaar te kennen zich hier totaal niet in te herkennen, wees op de onzorgvuldigheid van haar onderzoek, waarin maar een beperkt aantal berichten uit die periode zijn onderzocht, die ook nog eens veelvuldig onjuist werden geciteerd.

De redactie buitenland erkende wel dat "woorden en definities een rol kunnen spelen in conflicten", en dat "het belang van niet politiek-ideologisch gebonden formuleringen" daarbij "essentieel" is. Daarbij "wil men niet zeggen daarin geen fouten te maken", en men is zich bovendien "bewust van de vage scheidslijn tussen 'feiten' en het 'oordeel'".


De NOS ombudsman heeft naar aanleiding daarvan zelf een onderzoekje ingesteld en twee 'externe deskundigen' om hun mening gevraagd. Men heeft zich daarbij niet beperkt tot Teletekst, omdat dat een zeer beperkte nieuwsbron is. De ombudsman gaat nog iets verder dan de buitenlandredactie, en erkent dat "de redactie de verdenking op zich laadt de Israëlische houding begrijpelijker te vinden dan de Palestijnse". Hieronder volgen de conclusies van de ombudsman, nadat hij inhoudelijke kritiek op Duisenbergs onderzoek heeft geuit, en heeft uitgelegd hoe moeilijk het is om objectief te berichten over het Midden-Oosten conflictomdat er zoveel gezichtspunten zijn:

Als Israël Palestijnse of Libanese doelen met raketten bestookt, wordt in de berichtgeving vermeld dat dit een reactie is op eerdere aanvallen van Palestijnen. Als Palestijnen Israëlische doelen bestoken, wordt daar doorgaans geen reden voor opgegeven, terwijl ook hier sprake is van een reactie op de handelwijze van Israël.

In berichtgeving over Palestijnen wordt gebruik gemaakt van kwalificaties als ‘militant’, ‘extremistisch’ en ’radicaal’. Dat gebeurde vroeger vaker dan nu, maar uitgebannen is het nog niet. In berichtgeving over Israël ontbreken dergelijke kwalificerende toevoegingen.

Deze twee patronen laten zien dat de redactie met twee maten meet. Daarmee laadt de redactie de verdenking op zich de Israëlische houding begrijpelijker te vinden dan de Palestijnse.
Daar staat tegenover dat over de leefomstandigheden in Gaza in de maanden januari en februari herhaaldelijk is bericht in de context van de Israëlische politiek. Ook is gemeld dat Israël door het Canadese ministerie van Buitenlandse Zaken op de lijst is geplaatst van landen die gevangenen martelen.

De externe adviseurs zijn het er niettemin over eens dat deze voorbeelden de indruk wekken dat het Israëlische perspectief in de berichtgeving van de NOS domineert. Ze zijn echter niet van mening dat de redactie dit moedwillig doet. Ze wijten dat aan de geoliede communicatiemachine van de Israëlische regering. Die is er aan de Palestijnse kant aanzienlijk minder. Ook de traditionele band tussen Nederland en Israël speelt hierbij een rol.