De SP stelt kamervragen over Israel

IMO Blog, 2008

De SP stelt weer eens een vermeende misdaad van Israël aan de kaak. Nee, geen mishandelingen van Palestijnen bij checkpoints, geen legeroperatie waarbij tientallen onschuldige Palestijnen omkwamen, geen bouw van een nieuwe nederzetting waarvoor Palestijnen van hun land werden gejaagd, en geen martelingen van Palestijnse gevangenen. Nee, het is de aanleg van een sneltram door Jeruzalem die Harry van Bommel kwaad maakt. Die sneltram zou het internationale recht schenden, omdat hij gedeeltelijk door Oost-Jeruzalem loopt, en dat is bezet Palestijns gebied. Hij zou daardoor een politieke oplossing van het conflict onmogelijk maken. En daar werkt Nederland via het merendeels in overheidshanden zijnde HTM (Haagse Tram Maatschappij) aan mee, want dat zou in het internationale consortium zitten dat de tramlijn financiert. Onlangs heeft van Bommel over dit grote onrecht kamervragen gesteld. Het is toch mooi dat de SP zo creatief is in het vinden van onrecht waar Nederland bij betrokken is, en men zijn werk als volksvertegenwoordiger zo serieus neemt. Alleen jammer dat men zijn huiswerk zo slecht doet, en er helemaal niets van klopt. Zo schreef de directeur van HTM op van Bommels weblog:

"Sorry, het verhaal klopt niet.
HTM is in het geheel niet betrokken bij het project in Jeruzalem. HTM is als consultant wel actief in Israël, maar alleen in Tel Aviv. Daar is de situatie echt anders.
Ton Kaper, HTM"


Hoe kan het dat van Bommel kamervragen stelt over HTM's betrokkenheid terwijl HTM er niet bij betrokken is? Men was waarschijnlijk wat te gretig in het veroordelen van Israël, en zodra men een (vermeend) Israëlisch onrecht waarneemt verdwijnt ieder beoordelingsvermogen, iedere afstand. Alle bronnen zijn welkom, ook Electronic Intifada, een radikale anti-Israëlische website waarop Palestijns geweld wordt aangemoedigd, Israëls bestaansrecht ontkend en allerlei mythen over Joodse almacht worden verspreid.

Naast het feit dat HTM er dus niet bij betrokken is, en daarmee geen gehoor kan worden gegeven aan het verzoek dat het zich eruit terugtrekt, is de hele claim absurd. Van Bommel beweert dat de tramlijn door Oost-Jeruzalem loopt en nederzettingen verbindt met het centrum van Jeruzalem. Hij loopt echter maar voor een klein deel door Oost-Jeruzalem, ca. anderhalve kilometer, en voor de rest door West Jeruzalem of over de Groene Lijn. Het deel door Oost-Jeruzalem loopt vanaf Givat Tsarfatit (French Hill) naar Pisqat Ze'ev door het Arabische Shu'fat.

Een van de redenen dat de lightrail wordt aangelegd is om de vele vervuilende bussen uit de stad te weren, en om sneller vervoer door de stad te garanderen. Daar profiteren ook de Arabische inwoners van de stad van. De idee dat Israël geen tram over de Groene Lijn zou mogen aanleggen is bovendien absurd. Er rijden overal bussen door de Westoever, waar Palestijnen ook veelvuldig gebruik van maken, taxibusjes en auto's maar een tramlijn is opeens een probleem. Van Bommel baseert zich bij deze claim, en hij wordt daarin gesteund door ICCO, het Palestijnse El Haq en de PLO, op de Vierde Geneefse Conventie, waarin rechten en plichten van een bezettende macht tegenover het bezette gebied en haar bevolking zijn geregeld. Volgens artikel 49 mag een bezettende macht geen delen van de eigen bevolking tegen haar wil transporteren naar het bezette gebied, en volgens artikel 53 mag de bezettende macht geen onroerend goed in het bezette gebied vernielen, behalve wanneer dat tijdens gevechten gebeurt. Omdat het in de Geneefse Conventie gaat om gebied dat een andere soevereine staat toebehoort, en Jordanië in 1988 afstand heeft gedaan van dit gebied (dat het overigens zelf ook illegaal had geconfisqueerd in 1948), is volgens Israël de Vierde Geneefse Conventie niet op de bezette gebieden van toepassing.

Dat klinkt nogal juridisch, en de vraag is hoeveel het er toe zou moeten doen wat precies de legale status is van de Westoever en Oost-Jeruzalem. Wanneer sprake is van een bezetting, moet de bezetter zich aan bepaalde regels houden, en is het terecht dat de bezettende macht erop aangesproken wordt indien dat niet gebeurt. Dat geldt - wat mij betreft - voor de Westoever, maar Oost-Jeruzalem is geannexeerd. Die annexatie is door niemand erkend, maar daarmee is de status van het gebied een andere, het valt onder de Israëlische wet, en de inwoners hebben ook meer rechten (hun is het staatsburgerschap aangeboden maar dit weigerden de meesten, dus hebben ze een soort 'residentie-status' die echter wel lokaal stemrecht en recht op sociale voorzieningen biedt).

Bovendien is het de vraag of je gebied bezet door Israël kunt noemen waar al eeuwenlang Joden woonden, waar de Joden een geschiedenis van 3.000 jaar hebben, en dat het centrum is van zowel de Joodse religie als (nationale) identiteit. Voor de verovering door Groot-Brittannië en daarna Jordanië, was Jeruzalem onderdeel van het Ottomaanse Rijk en heeft het nooit een nationale staat toebehoord. Jeruzalem is nadat de Romeinen het hebben veroverd ook nooit meer de hoofdstad van een ander land geworden, totdat Israël het na haar stichting opnieuw tot hoofdstad verklaarde. De grens tussen Oost en West is niets meer dan de bestandslijn uit 1949, geen natuurlijke grens tussen een Joods en een Arabisch deel. Er woonden dan ook Arabieren in West, en Joden in Oost, en beide zijn gevlucht of verdreven. Jeruzalem heeft al sinds meer dan een eeuw een Joodse meerderheid. De gehele Oude Stad met de Klaagmuur en de Joodse wijk waar verschillende synagoges staan valt onder Oost-Jeruzalem en is volgens Van Bommel en de zijnen dus 'bezet gebied'. De reden daarvoor is dat Israël in 1948 niet tegen het door de Britten getrainde en bewapende Jordaanse leger op kon en de Oude Stad, evenals de Olijfberg en andere Joodse plaatsen, prijs moest geven. Daarbij zijn alle Joden verdreven en veel van hun synagoges zijn later door Jordanië verwoest.

De onzin over de niet-betrokkenheid bij een tramlijn die de Palestijnen geen nadeel berokkent, maar waarmee wel even impliciet iedere Joodse claim op Oost-Jeruzalem wordt ontkend en Israël weer eens van schending van het internationaal recht wordt beschuldigd, stond niet alleen op van Bommels blog - en kost de ambtenaren van Verhagens ministerie nodeloos extra tijd - maar stond ook in het respectabele Financiële Dagblad. Wat deze krant bezielt om dergelijke pro-Palestijnse claims klakkeloos te accepteren, zonder enige vorm van wederhoor toe te passen, is me een raadsel maar past wel in een trend waarin ook NRC en het NOS Journaal vaak kritiekloos overnemen wat Palestijnen en 'vredes'groepen zeggen zonder ook een reactie van Israël weer te geven.

Ik nomineer deze kamervragen voor de prijs voor de meest nutteloze en absurde van 2008.

Ratna Pelle