Het andere Israel van Jaap Hamburger

IMO Blog, 2008

Op dezelfde dag, op dezelfde opiniepagina in de Volkskrant als mijn artikel 'Vanwaar die twijfel aan Israel?' stond ook een stuk van Jaap Hamburger, in reactie op een artikel van Manfred Gerstenfeld van 10 november, de dag na de Kristallnachtherdenking, waarin hij een link legde tussen de jaren '30 en het heden.

Ik ben het niet met Gerstenfeld eens dat je de opoffering van Tsjechoslowakije in 1938 'for the sake of peace' kunt vergelijken met de Westerse druk op Israël om meer concessies te doen vanuit de idee dat een oplossing van dat conflict bijdraagt aan de wereldvrede. De Palestijnen zijn geen nazi's, en hebben bovendien niet de macht zoveel schade aan te richten. Gerstenfelds waarschuwing dat de concessies en houding van verzoening van toen jegens Hitler nu dreigt te worden herhaald tegenover radikale moslims, en deze toendertijd averechts heeft uitgepakt, vind ik echter niet geheel onterecht. Er zijn allerlei verschillen, zeker, maar hij wijst erop dat juist pacifisten toen dachten dat niet optreden tegen despoten beter was dan de confrontatie aangaan, een argument dat we nu veelvuldig horen van vooral mensen ter linkerzijde waar het de radikale islam en terrorisme betreft. Ik heb me overigens zelf ook een tijdje tot het pacifisme aangetrokken gevoeld, waarna ik verzon dat we aan één kernbom genoeg hebben als afschrikking en de wapenwedloop onzinnig en crimineel is, maar nog weer later besefte ik dat zonder die wapenwedloop de Sovjet-Unie waarschijnlijk niet in elkaar was gestort en honderden miljoenen mensen nog decennia onder een totalitair bewind hadden moeten leven, wat eveneens crimineel is. En zonder hulp van Amerika tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden we wellicht nog steeds onder een nazi-bezetting geleefd.


Terug naar Hamburger. Hij ridiculiseert Gerstenfelds stuk met opmerkingen als 'Ja, de jaren dertig dreigen terug te keren. De wereld is vol kleine Hitlertjes, islamfundamentalisten en Palestijnen, en vol Chamberlaintjes die daartegenover verzoening preken.'

In de ogen van Hamburger dient deze vergelijking slechts één doel: zij moet een mooi excuus vormen voor oorlogzuchtige taal en acties, en voor het onrecht dat Israël de Palestijnen aandoet. Vandaar zijn we snel bij zijn bekende stokpaardjes aanbeland: Israël heeft de Palestijnen verjaagd in 1948, de rest van hun land bezet in 1967, en bombardeert haar Arabische buren zoals Libanon in 2006. Maar gelukkig is er ook een ander Israël, dat voor vrede en concessies is, de hand in eigen boezem steekt, de Kristallnachtherdenking niet misbruikt en de 'bescheiden en legitieme nationale aspiraties van de Palestijnen steunt'. Dit andere Israël, dat verdient al onze steun, niet het slechte, nationalistische, expansionistische en agressieve Israël dat we nu zien en dat mensen als Gerstenfeld en ik verdedigen. Een lijst van (radikale) vredesorganisaties volgt, waarvan sommige alleen de bezetting bestrijden, en andere heel Israël afwijzen en voor een eenstatenoplossing ijveren. NB: om de een of andere reden ontbreekt Peace Now in die lijst. Zou dat ermee te maken kunnen hebben dat zij zich openlijk zionistisch noemen en haar bekendste woordvoerder, medeoprichter en schrijver Amos Oz, zich nadrukkelijk naar beide kanten kritisch opstelt?

Het klinkt allemaal mooi, en wie wil er nou geen vrede en verzoening? Met de realiteit heeft een en ander helaas weinig te maken, en dat is een van de redenen dat deze organisaties in Israël ook zo marginaal zijn. De vredesboodschap van deze organisaties is gebaseerd op de onjuiste idee dat als Israël maar meer concessies doet, land opgeeft, ja zelfs alle in 1967 veroverde land, de 'militarisering' stopt, de Arabieren gelijke rechten geeft, dat dan vanzelf de vrede uitbreekt. Maar Israël kan helaas niet overleven zonder geweld te gebruiken. Niet alle geweld dat nu wordt gebruikt is wellicht nodig, en de nederzettingen zijn zowel een moreel als een strategisch fiasco gebleken, maar dat geldt niet voor de aanwezigheid van het leger op de Westoever. Voor de Zesdaagse Oorlog werden kibboetsen en grensplaatsen vanuit alle omliggende landen geregeld beschoten of geïnfiltreerd. Jordanië, Syrië en Egypte steunden de mujahedeen die het land binnendrongen en er mijnen legden, mensen in een hinderlaag lokten of doodschoten, waarop Israël vaak net zo bloedig wraak nam. Door de aanwezigheid van het leger op de Westoever, en de verovering van de Golan en de Sinai kwam daar een einde aan. Tegenwoordig verhindert het leger een machtsovername van Hamas op de Westoever, en worden wekelijks aanslagen verijdeld.

Juist concessies hebben in het verleden vaak voor een toename van geweld gezorgd, zoals bleek bij het uitbreken van de tweede intifada nadat Israël in Camp David een Palestijnse staat op 95% van de Westoever en geheel Gaza, inclusief Arabische wijken en gedeelde soevereiniteit in Oost-Jeruzalem had aangeboden. Doordat het leger al jaren weg was uit bijna alle stedelijke gebied, hadden de terroristische groeperingen zich daar goed ontwikkeld. De terugtrekkingen uit Gaza en Zuid-Libanon laten eenzelfde beeld zien: Hamas en Hezbollah hadden zich niet vrij kunnen ontwikkelen en aan kracht kunnen winnen onder een Israëlische bezetting. Tegelijkertijd was ik met beide ontruimingen erg blij, want ik vond dat Israël daar niks te zoeken had en haar aanwezigheid slechts haat en geweld opriep.

Dit is het grote dilemma waar al die vredesgroepen steeds aan voorbij gaan: Israël heeft (ook volgens de meesten van hen) bestaansrecht maar kan dit alleen krijgen door zich te verdedigen tegen haar vijanden, door geregeld geweld te gebruiken en te laten zien dat het niet met zich laat spotten. Deze groeperingen steken hun kop in het zand voor het feit dat Israël wel vuile handen moet maken om te overleven. Zeker, er moet meer gebeuren om excessen en wreedheden in het leger tegen te gaan, de extremistische kolonisten moeten harder worden aangepakt, en (om te beginnen) de buitenposten verwijderd. Maar wat deze vredesorganisaties en EAJG willen, gaat veel verder dan dat, en komt neer op capitulatie.

'De Palestijnen hebben Israël al lang erkend, en de Arabische staten hebben Israël vrede aangeboden in ruil voor terugtrekking uit alle bezette gebieden' is het standaardantwoord op dergelijke kritiek.
Wel, niet echt. Arafats doublespeak mag bekend worden verondersteld, evenals zijn actieve en directe steun voor honderden (zelfmoord)aanslagen in Israël. Maar ook Abbas zei onlangs nog:

"The path of the shahids (martyrs)," like Jihad al-Wazir of Fatah, George Habash the founder of the Popular Front for the Liberation of Palestine (PFLP) and Hamas spiritual leader Sheikh Ahmad Yassin, whom Abbas described as "a martyr of the Palestinian people," is a path "aimed at upholding the Palestinian nationalist and sovereign resolutions," Abbas said.
"The goals of our people are "self-determination, (Right of) Return and freedom."
"We rejected Israeli proposals that stipulated making concessions including on Jerusalem and the refugees"

Abbas en ander leden van de door iedereen als gematigd omschreven regering op de Westoever hebben zich vaker in dergelijke bewoordingen uitgelaten, en bijvoorbeeld de terroristen Mughnieh en Kuntar geprezen. Het Arabische vredesplan biedt diplomatieke relaties (geen erkenning van Israël als Joodse staat) in ruil voor volledige terugtrekking uit de bezette gebieden en een 'rechtvaardige oplossing van het vluchtelingenprobleem volgens VN resolutie 194'. Deze resolutie wordt in de Arabische wereld onterecht uitgelegd als bewijs dat het zogenaamde 'recht opterugkeer' is verankerd in het internationale recht. Israël heeft wat dat betreft aan de Arabische staten om opheldering gevraagd maar die nooit gekregen. Israël heeft het plan een basis voor onderhandelingen genoemd, een goede aanzet, maar het niet in zijn geheel geaccepteerd. Daarop heeft de Arabische Liga gedreigd het terug te trekken; het eiste dat Israël het volledig aanvaart, waarna slechts over de uitvoering gesproken kan worden. Hoe serieus het Arabische vredesplan werkelijk is, is door deze houding twijfelachtig. Wie oprecht naar vrede streeft, begrijpt dat hij geen dictaat aan de tegenpartij kan opleggen.

Het geweld tegen Israël is ouder dan de bezetting, en zelfs voor de stichting van Israël vielen de Arabieren de Joodse gemeenschap in Palestina aan, en bestreden zij de Joodse immigratie en vestiging in Palestina. Het 'verzet' van de Palestijnen en de Arabische staten heeft zich altijd tegen geheel Israël gekeerd, en in de Arabische media, in de woorden van politici maar ook in allerhande boycot acties richt men zich doorgaans tegen Israël, tegen het zionistische project, tegen Joodse zelfbeschikking, en niet tegen de bezetting of een bepaald Israëlisch beleid.

Het andere Israël waar Jaap Hamburger zo lyrisch over is kan slechts bestaan bij de gratie van een sterk leger dat zorgt dat zij in Israël relatief veilig zijn.

Ratna Pelle