Antisemitisme na de Gaza Oorlog

IMO Blog, 2009

Behalve een hoop negatieve publiciteit voor Israël en positieve voor Hamas heeft Israëls offensief in Gaza geleid tot een scherpe toename van het aantal antisemitische incidenten, tot het verbreken van de diplomatieke banden van sommige landen met Israël, een fikse ruzie met Turkije en waarschijnlijk een hoop aanklachten voor oorlogsmisdaden tegen Israëlische militaire leiders en politici. Het zijn stuk voor stuk zaken, die, los van het feit of Israëls offensief gerechtvaardigd was, geen enkel ander land dat iets vergelijkbaars doet, overkomen. Turkije's acties tegen Koerdische rebellen in Noord-Irak zijn waarschijnlijk net zo bloedig dan wat Israël in de Gazastrook deed, maar worden door de media veel minder uitvoerig en ook afstandelijker verslagen, en protesten blijven beperkt tot een paar boze Koerden. In de jaren '90 heeft Turkije zelfs zo'n 3500 Koerdische dorpen in Zuid-Oost Turkije weggevaagd, waardoor honderdduizenden Koerden dakloos werden en naar de steden zijn getrokken. Hetzelfde geldt voor China's acties tegen Tibet en Russische acties tegen Tsjetsjenen en Georgië. We zien het allemaal als min of meer binnenlandse aangelegenheden waarbij regeringsleiders op de daarvoor geëigende plaatsen wel wat kritiek laten horen, maar wij ons verder niet mee bezig hoeven te houden. In Pakistan, Afghanistan, Sri Lanka, en vele andere landen wordt hard tegen (islamitische) terroristen opgetreden, en zit de burgerbevolking daarbij vaak gevangen tussen twee vuren en kan geen kant op.


Israël weet wel dat, in tegenstelling tot ieder ander land, militaire actie van haar kant tot gevolg heeft dat Joodse doelen elders worden aangevallen en Joden worden uitgescholden en in elkaar geslagen. Men heeft daar een woord voor: antisemitisme. Een onderdeel daarvan is dat antisemieten altijd wel een verklaring voor hun gedrag weten te geven. Het is vanwege de Joodse arrogantie, hun list en bedrog, hun afwijzing en kruisiging van Jezus, hun gebruik om christelijke kinderen te offeren en hun bloed voor matzes te gebruiken, omdat zij naar wereldmacht streven en gestopt moeten worden of omdat zij teveel kapsones hebben en alleen loyaal aan hun eigen volk zijn. Tegenwoordig, en vooral ook binnen links, wordt veelal op Israëls vermeende misdaden gewezen, ze doen nu precies hetzelfde als wat hun in de oorlog is aangedaan dus waarom ons daar nog schuldig over voelen? Het is verontrustend dat veel mensen deze verklaring plausibel vinden, het wel kunnen begrijpen, Israëls gedrag roept nou eenmaal veel emotie op en was ook disproportioneel en daar moet het maar rekening mee houden, en verder moeten Joodse doelen dan maar wat beter beveiligd worden. Als de rust is weergekeerd in het Midden-Oosten nemen dit soort aanvallen vanzelf af. Daarmee is voor velen de kous af.

Bijna drie weken na Israëls offensief is echter in Amstelveen een Joods centrum beschoten, dus zo snel gaat dat niet. Het veelgehoorde argument dat begripvolle mensen tegenover de vaak jonge allochtone daders gebruiken, is dat niet alle Joden achter Israël staan en zij niet verantwoordelijk zijn voor wat Israël doet. Dat is natuurlijk waar, maar daar gaat het niet om: al stonden alle Joden achter Israël en al heeft de Jood bij jou in de straat in het Israëlische leger gediend, dan nog dien je hem te respecteren. Mensen hebben nou eenmaal het recht dingen te doen en te vinden die je heel erg fout vindt, en het enige wat je daartegen kunt ondernemen is naar de rechter stappen of bepaalde ideeën middels demonstraties, pamfletten of artikelen bestrijden.

Daarnaast is het echter ook belangrijk dat we de plegers van antisemitische incidenten inhoudelijk confronteren: wat Israël doet lijkt in de verste verte niet op wat de nazi's deden, Israël reageert ook op Palestijnse agressie en is er niet op uit het leven van de Palestijnen miserabel te maken, Al Jazeera laat niet het hele verhaal zien, en -oeps- onze media eigenlijk ook niet. Het is natuurlijk lastig jongeren bij te brengen dat ook Israël legitieme grieven heeft, dat ook haar positie begrijpelijk is, als de media dat nagenoeg geheel nalaten en zich focussen op Palestijns leed en Palestijnse claims. Daarmee dragen de media hier bij aan een klimaat waarin aanvallen op Joodse doelen en mensen makkelijker worden gepleegd. Het is een harde beschuldiging, maar na me een maand te hebben verbeten bij de suggestieve opmerkingen van Sander van Hoorn, de eenzijdige analyses die hij en anderen gaven en de eindeloze reeks reportages op het journaal en in achtergrondrubrieken over de gewonden in het Shiva ziekenhuis, de eindeloze reeks claims van Palestijnse dokters, journalisten en Hamas sympathisanten die voor zoete koek werden geslikt ('Israël schiet op alles en iedereen, bij voorkeur kinderen en gehandicapten, behalve op Hamas strijders want daar zijn ze te laf voor'. 'Dank u wel voor deze bijdrage aan ons programma'. 'Dat was Abu Jihad uit Gaza-stad, we hopen later nog meer van hem te horen, als Israël zijn onafhankelijke TV station niet bombardeert tenminste'.) durf ik deze stelling wel aan.

Enige publieke verontwaardiging over de vele antisemitische incidenten, in een land dat bekend staat om zijn tolerantie jegens andere groepen en zeker ook Joden, blijft tot nu toe uit. De mediaberichtgeving blijft beperkt tot korte en zakelijke berichten. Geen Doekle Terpstra, Dries van Agt of andere publieke figuren die de noodklok luiden en hier schande van spreken, geen spoeddebatten in de Tweede Kamer, geen verontwaardigde Harry van Bommel of Mariko Peters en ook Pechtold heb ik er niet over gehoord (Wilders aanvallen vind-ie geloof ik leuker). We vinden het goed dat 'er' wat mee wordt gedaan, dat er mensen zijn die langs VMBO scholen in de grote steden gaan en daar wat over tolerantie en de Holocaust vertellen, en verder raakt het ons niet. We kennen eigenlijk geen Joden in onze omgeving, we zien nooit iemand met een keppel, we hebben geen idee wanneer er Joodse feestdagen zijn en wat die inhouden. Daardoor weten we ook niks van de verbondenheid van het Joodse volk met het land Israël, van de geschiedenis van de Joden en van de Joodse religie. En daardoor zijn we zo vatbaar voor het argument dat het geweld tegen Joden door Israëlisch geweld wordt veroorzaakt en 'dus' minder erg of begrijpelijker is.

Misschien is de beste remedie tegen antisemitisme wel kennis, niet alleen van Israëls problemen en positie, maar van het Joodse volk, van alles wat met Joden te maken heeft, kennis die verder gaat dan clichés als dat de Joden in Europa altijd werden vervolgd maar in de islamitische wereld warm onthaald. Als we beseffen wat de Joden aan ons land, aan Europa, aan kunst en cultuur en wetenschap en handel en economie hebben bijgedragen, dan zijn we wellicht eerder geneigd hun positie in dit land en hun vrijheid met wat meer verve te verdedigen. De schande zou immers te groot zijn als Joden zich hier meer dan 60 jaar na dato opnieuw opgejaagd en onwelkom voelen. Hier ligt overigens ook een taak voor de Joodse gemeenschap: keer je niet teveel naar binnen maar draag je cultuur, je afkomst, je etniciteit en religie met verve uit, laat ons delen in de rijkdom ervan, de wijsheid en de humor.

Ratna Pelle