Toespraak Obama in Cairo

IMO Blog, 2009

Obama's speech in Cairo donderdag werd uitgebreid verslagen op het NOS journaal en in andere media. De speech is inmiddels al door vriend en vijand geprezen en bekritiseerd. Ik zal mij hier concentreren op het deel over Israël en de Palestijnen (zie tekst onderaan).

Obama's speech was niet bedoeld om Israël te plezieren. Toch moet het velen goed hebben gedaan dat hij van een unieke en onbreekbare band met Israël sprak, en dat hij Palestijns geweld duidelijk afkeurde, zonder daarbij ook Israëlisch geweld te veroordelen. Ook het feit dat hij toenadering zoekt tot de Arabische wereld is echter op zichzelf goed voor Israël. Juist een Amerika dat in de moslimwereld wordt geaccepteerd, kan met succes opkomen voor Israëls belangen waar nodig, en concessies afdwingen. Hij zal tegelijkertijd het vertrouwen van Israël moeten behouden, zodat ook Israël bereid is pijnlijke concessies te doen.
Voor de VS heeft het verbeteren van de relaties met de moslimwereld nu echter duidelijk prioriteit, mede vanwege de situatie in Irak en Afghanistan, en Israël moet rekening houden met het feit dat 1,5 miljard moslims toch iets meer gewicht in de schaal leggen dan 6 miljoen Israëlische Joden. Te hard tegen Amerika ingaan is daarom onverstandig.


Ik vond het jammer dat Obama Israëls bestaansrecht slechts verbond met de Jodenvervolging en de Holocaust, en niet met het recht van het Joodse volk op zelfbeschikking, en de verbondenheid van de Joden met het land. Het is helaas noodzakelijk in de Arabische wereld om op de gruwelen van de Jodenvervolging te wijzen, en het is goed dat Obama zich zo duidelijk tegen Holocaustontkenning uitsprak, maar Israël is zoveel meer dan een toevluchtsoord voor arme vervolgde Joden. Het is juist ook een nieuw begin, een afscheid van het lijdzaam afwachten en de 'getto-mentaliteit' waarin men altijd afhankelijk was van de Joden niet altijd even goed gezinde machthebbers. Zo zwart-wit is het in de praktijk natuurlijk niet altijd, en Joden beklagen zich geregeld over de getto-mentaliteit van veel Israëli's, maar het is wel fundamenteel voor een goed begrip van Israël, dat men juist niet langer lijdzaam wilde toezien maar het heft in eigen handen nemen en zelf het land opbouwen en verdedigen. Bovendien is het zionisme, niet alleen in theorie maar ook in (het begin van) een praktische uitvoering, ouder dan de Holocaust, en hebben de Joden altijd gebeden en verlangd naar een terugkeer naar het land Israël. Niet alleen het ontkennen van de Holocaust is 'baseless, ignorant, and hateful', ook het ontkennen van de Joodse geschiedenis, van de Joodse binding met het land en met Jeruzalem, en van het bestaan van een Joods volk, zoals veelvuldig gebeurt in de Arabische wereld, is dat. In reactie op Obama's speech zei een woordvoerder van de Palestijnse Autoriteit gisteren:

Abu Rdeina continued on: we believe that Israel must take Obama's Speech today seriously. He pointed that the US President's call for Israel to stop colonization and for establishing a Palestinian state, and that Jerusalem is for Muslims and Christians is a clear message to Israel that it should choose between peace and the continuation of tension.

Dit is geen ongelukkige vertaling. Woordvoerders en leiders van de PA ontkennen geregeld ook maar enige Joodse wortels in Jeruzalem. Een belangrijke geestelijke en rechter van de Palestijnse Autoriteit, sjeik Taysir Tamimi, die onlangs een verzoeningsbijeenkomst tussen verschillende religies waaraan de paus deelnam verstoorde, beweerde in een interview dat de Joden in 1967 voor het eerst in Jeruzalem kwamen. Volgens het Palestijnse narratief zijn alle Israëli's kolonisten, ook binnen de pre-1967 bestandslijnen, en komen zij allemaal uit Europa en leven op 'gestolen' land.
Het zijn dergelijke leugens die, in combinatie met de koppige weigering Israël als Joodse staat te erkennen, en het vasthouden aan een 'recht op terugkeer' van alle vluchtelingen en hun nakomelingen, Israëli's ten diepste wantrouwig maken wat betreft de intenties van het 'gematigde' Palestijnse leiderschap, en daarmee een belangrijke belemmering zijn voor vrede. Bovendien leiden dergelijke ideeën ook tot acties: zij houden niet alleen het slachtoffer- en vijanddenken in stand, maar zetten ook aan tot 'verzet' tegen Israël, dat immers is gesticht op gestolen land. Je hebt toch het recht terug te pakken wat van je afgepakt is, ook met geweld?

Obama maakte verschillende vergelijkingen, of stelde dingen op een lijn. Hij behandelt het Joodse lijden als gelijkwaardig aan het Palestijnse sinds en door de oprichting van de staat Israël, hij vergelijkt de Palestijnse strijd voor een eigen staat met de strijd van de zwarten in Amerika en in Zuid-Afrika, en hij zegt dat zoals Israëls bestaansrecht niet ontkend kan worden, dat ook geldt voor het Palestijnse. Verschillende mensen zijn al over dergelijke vergelijkingen gevallen, en niet geheel onterecht. De Palestijnen hebben ontegenzeggelijk geleden sinds Israëls stichting, maar dit was in de eerste plaats een gevolg van een door henzelf begonnen oorlog om de Joden uit Palestina te verdrijven. Zijzelf wezen ieder compromis van de hand, ook een voorstel waarbij de Joden een ministaat van circa 15% van het land zouden krijgen. Het gaat echt te ver om het Joodse en Palestijnse lijden op die manier naast elkaar te zetten en zo een equivalentie te suggereren met de Holocaust. Obama had het Palestijnse lijden beter kunnen vergelijken met de verdrijving van circa 800.000 Joden uit de Arabische staten, hoewel ook zij geen oorlog waren begonnen en de landen waarin zij leefden op geen enkele manier bedreigden. Obama heeft het wellicht niet zo bedoeld, maar had zorgvuldiger moeten zijn in hoe hij dit had geformuleerd. Ook het gelijk stellen van het bestaansrecht van Israël en 'Palestina' vind ik ongepast. In Obama's woorden:

At the same time, Israelis must acknowledge that just as Israel's right to exist cannot be denied, neither can Palestine's.

In de eerste plaats: er is nu geen staat genoemd 'Palestina' dus eventuele erkenning daarvan door Israël is niet aan de orde. Ik vind het nogal ver gaan een staat die ruim 60 jaar bestaat, en haar bestaansrecht op verschillende niveaus heeft bewezen en een redelijk functionerende democratie is, gelijk te stellen met de nationale aspiraties, hoe legitiem ook, van een volk dat, mede door eigen fouten, nog geen staat heeft en waarvan nog valt te bezien of het momenteel in staat is een staat op te zetten en fatsoenlijk te besturen.
Maar ook de nationale aspiraties en het recht op een staat zijn niet aan elkaar gelijk: de Palestijnen zijn een Arabisch volk dat pas zo'n 40 tot 60 jaar bestaat, en zeer verwant is aan bijvoorbeeld Syriërs, Egyptenaren of Libanezen. Ze spreken dezelfde taal, hebben dezelfde religie, eenzelfde cultuur en voor een flink deel een gedeeld verleden. Dat ze zichzelf nu als apart volk beschouwen en een eigen identiteit hebben is een feit dat niet kan worden ontkend, maar dat maakt de legitimiteit van hun nationale aspiraties nog niet gelijkwaardig aan die van de Joden, een uniek volk met een unieke taal, religie, cultuur en geschiedenis, en al met al toch zeker zo'n 3500 jaar oud. Een volk dat bovendien gedurende circa 2000 jaar is vervolgd en gediscrimineerd. De nationale aspiraties van de Joden hebben daarom toch net iets meer gewicht dan die van de Palestijnen, wat maakt dat ik op zichzelf niet tegen een Palestijnse staat ben, en ook niet tegen pijnlijke Israëlische concessies, maar dat alles wel op voorwaarde dat het Israëls bestaansrecht en veiligheid niet in gevaar brengt. De mogelijkheid van duizenden raketten en aanslagen op Israëlische burgers reken ik daar ook toe, want geen staat kan daarmee leven, ook al loopt Israël niet het risico dat een Palestijnse staat haar in een oorlog militair zal kunnen verslaan.

De waarschijnlijk meest geciteerde woorden uit Obama's speech zijn de volgende:

The United States does not accept the legitimacy of continued Israeli settlements. This construction violates previous agreements and undermines efforts to achieve peace. It is time for these settlements to stop.

Velen speculeerden al dat dit waarschijnlijk bewust zo ambigu is geformuleerd, en er is ook al op de foutieve grammaticale constructie gewezen. Nederzettingen kunnen immers niet stoppen, wel de bouw ervan. Het is onduidelijk of Obama de legaliteit van de nederzettingen zelf of alleen van de voortgaande constructie ervan in twijfel trekt. Het is discutabel of de voortgaande bouw voorgaande overeenkomsten schendt. Israël beweert, niet zonder recht dat juist de eis van een totale bevriezing in schending is met eerdere overeenkomsten tussen Israël en Bush. Hoe dan ook, het is duidelijk dat Obama een ander beleid gaat voeren, en daar zal Israël mee moeten leven. Overigens hebben eerdere regeringen in de VS, waaronder die van Carter, de nederzettingen ook als illegaal bestempeld.

Tot slot was wat Obama te zeggen had over Iran nogal teleurstellend. Iran is niet alleen een probleem voor Israël, maar ook voor de Arabische wereld, met name de Golfstaten. Een nucleair Iran zal de Arabische wereld overheersen en aan zijn belangen ondergeschikt maken, zoals nu al gebeurt in bijvoorbeeld Libanon. Obama zei dat Iran recht heeft op vreedzaam gebruik van atoomenergie, en sprak verder vooral zijn hoop op een kernwapenvrije wereld uit. Dit is een prachtig ideaal, maar niet erg realistisch. En ook hier weer stelde hij zaken aan elkaar gelijk die dat niet zijn:

I understand those who protest that some countries have weapons that others do not. No single nation should pick and choose which nations hold nuclear weapons.

Dus Iran heeft gelijk wanneer het zegt dat het recht heeft op een kernwapen omdat Israël ze ook heeft? Israël, een democratie en meermaals in haar bestaan bedreigd, waarvan de Arabische wereld de legitimiteit openlijk betwijfelt, en dat volgens Iran van de kaart geveegd moet worden, heeft toch net iets meer recht op zo'n wapen dan Iran, met een fundamentalistisch islamitisch bewind, waar dissidenten in de gevangenis worden gegooid en gemarteld, homo's opgehangen en vrouwen geen gelijke rechten hebben. Ik heb lang geloofd in de droom van een kernwapenvrije wereld, maar er kwam een moment dat ik toch wel blij was dat de VS de bom eerder had dan Duitsland, jaren later gevolgd door het besef dat het beter was dat de VS meer en grotere bommen had dan de Sovjet-Unie. Wat als Israël z'n kernwapens weg moet doen, en dan een Arabische staat, of organisatie, de bom illegaal in bezit krijgt? Daar wil je toch niet aan denken? Opvallend afwezig uit Obama's speech was overigens Noord-Korea. Een Noordkoreaanse kernbom is een bedreiging voor de wereldvrede, en zeker voor het Midden-Oosten. De Syrische reactor die Israël in 2007 bombardeerde was waarschijnlijk met hulp van Noord-Korea gebouwd, en Noord-Korea zal de bom of onderdelen en kennis kunnen verkopen aan een ieder die ervoor wil betalen. Het is vreemd dat dat niet tot meer verontwaardiging en bezorgdheid heeft geleid. Het stond een dag op de voorpagina's van de kranten, de VN Veiligheidsraad sprak zijn afkeuring uit, en we gingen over tot de orde van de dag.

Ratna Pelle

- - - - - - - - - - - - -

Transcript: President Obama Addresses Muslim World in Cairo
CQ Transcriptwire
Thursday, June 4, 2009

The part about Israel, the Palestinians and Iran:

America's strong bonds with Israel are well known. This bond is unbreakable. It is based upon cultural and historical ties, and the recognition that the aspiration for a Jewish homeland is rooted in a tragic history that cannot be denied.

Around the world, the Jewish people were persecuted for centuries, and anti-Semitism in Europe culminated in an unprecedented Holocaust. Tomorrow, I will visit Buchenwald, which was part of a network of camps where Jews were enslaved, tortured, shot and gassed to death by the Third Reich. Six million Jews were killed - more than the entire Jewish population of Israel today. Denying that fact is baseless, ignorant, and hateful. Threatening Israel with destruction - or repeating vile stereotypes about Jews - is deeply wrong, and only serves to evoke in the minds of Israelis this most painful of memories while preventing the peace that the people of this region deserve.

On the other hand, it is also undeniable that the Palestinian people - Muslims and Christians - have suffered in pursuit of a homeland. For more than sixty years they have endured the pain of dislocation. Many wait in refugee camps in the West Bank, Gaza, and neighboring lands for a life of peace and security that they have never been able to lead. They endure the daily humiliations - large and small - that come with occupation. So let there be no doubt: the situation for the Palestinian people is intolerable. America will not turn our backs on the legitimate Palestinian aspiration for dignity, opportunity, and a state of their own.

For decades, there has been a stalemate: two peoples with legitimate aspirations, each with a painful history that makes compromise elusive. It is easy to point fingers - for Palestinians to point to the displacement brought by Israel's founding, and for Israelis to point to the constant hostility and attacks throughout its history from within its borders as well as beyond. But if we see this conflict only from one side or the other, then we will be blind to the truth: the only resolution is for the aspirations of both sides to be met through two states, where Israelis and Palestinians each live in peace and security.

That is in Israel's interest, Palestine's interest, America's interest, and the world's interest. That is why I intend to personally pursue this outcome with all the patience that the task requires. The obligations that the parties have agreed to under the Road Map are clear. For peace to come, it is time for them - and all of us - to live up to our responsibilities. Palestinians must abandon violence. Resistance through violence and killing is wrong and does not succeed.

For centuries, black people in America suffered the lash of the whip as slaves and the humiliation of segregation. But it was not violence that won full and equal rights. It was a peaceful and determined insistence upon the ideals at the center of America's founding. This same story can be told by people from South Africa to South Asia; from Eastern Europe to Indonesia. It's a story with a simple truth: that violence is a dead end. It is a sign of neither courage nor power to shoot rockets at sleeping children, or to blow up old women on a bus. That is not how moral authority is claimed; that is how it is surrendered. Now is the time for Palestinians to focus on what they can build. The Palestinian Authority must develop its capacity to govern, with institutions that serve the needs of its people. Hamas does have support among some Palestinians, but they also have responsibilities. To play a role in fulfilling Palestinian aspirations, and to unify the Palestinian people, Hamas must put an end to violence, recognize past agreements, and recognize Israel's right to exist.

At the same time, Israelis must acknowledge that just as Israel's right to exist cannot be denied, neither can Palestine's. The United States does not accept the legitimacy of continued Israeli settlements. This construction violates previous agreements and undermines efforts to achieve peace. It is time for these settlements to stop.

Israel must also live up to its obligations to ensure that Palestinians can live, and work, and develop their society. And just as it devastates Palestinian families, the continuing humanitarian crisis in Gaza does not serve Israel's security; neither does the continuing lack of opportunity in the West Bank. Progress in the daily lives of the Palestinian people must be part of a road to peace, and Israel must take concrete steps to enable such progress.

Finally, the Arab States must recognize that the Arab Peace Initiative was an important beginning, but not the end of their responsibilities. The Arab-Israeli conflict should no longer be used to distract the people of Arab nations from other problems. Instead, it must be a cause for action to help the Palestinian people develop the institutions that will sustain their state; to recognize Israel's legitimacy; and to choose progress over a self-defeating focus on the past.

America will align our policies with those who pursue peace, and say in public what we say in private to Israelis and Palestinians and Arabs. We cannot impose peace. But privately, many Muslims recognize that Israel will not go away. Likewise, many Israelis recognize the need for a Palestinian state. It is time for us to act on what everyone knows to be true. Too many tears have flowed. Too much blood has been shed. All of us have a responsibility to work for the day when the mothers of Israelis and Palestinians can see their children grow up without fear; when the Holy Land of three great faiths is the place of peace that God intended it to be; when Jerusalem is a secure and lasting home for Jews and Christians and Muslims, and a place for all of the children of Abraham to mingle peacefully together as in the story of Isra, when Moses, Jesus, and Mohammed (peace be upon them) joined in prayer.

The third source of tension is our shared interest in the rights and responsibilities of nations on nuclear weapons.

This issue has been a source of tension between the United States and the Islamic Republic of Iran. For many years, Iran has defined itself in part by its opposition to my country, and there is indeed a tumultuous history between us. In the middle of the Cold War, the United States played a role in the overthrow of a democratically- elected Iranian government. Since the Islamic Revolution, Iran has played a role in acts of hostage-taking and violence against U.S. troops and civilians. This history is well known. Rather than remain trapped in the past, I have made it clear to Iran's leaders and people that my country is prepared to move forward. The question, now, is not what Iran is against, but rather what future it wants to build.

It will be hard to overcome decades of mistrust, but we will proceed with courage, rectitude and resolve. There will be many issues to discuss between our two countries, and we are willing to move forward without preconditions on the basis of mutual respect. But it is clear to all concerned that when it comes to nuclear weapons, we have reached a decisive point. This is not simply about America's interests. It is about preventing a nuclear arms race in the Middle East that could lead this region and the world down a hugely dangerous path.

I understand those who protest that some countries have weapons that others do not. No single nation should pick and choose which nations hold nuclear weapons. That is why I strongly reaffirmed America's commitment to seek a world in which no nations hold nuclear weapons. And any nation - including Iran - should have the right to access peaceful nuclear power if it complies with its responsibilities under the nuclear Non-Proliferation Treaty. That commitment is at the core of the Treaty, and it must be kept for all who fully abide by it. And I am hopeful that all countries in the region can share in this goal.

Full text and video Obama speech