Acht misleidingen over Israel door Martijn van Dam

IMO Blog, 2009

Na het recente artikel door Dries van Agt en kornuiten mocht afgelopen vrijdag PvdA-er Martijn van Dam in de Volkskrant uitleggen waarom de EU de handelsbetrekkingen met Israël niet moet verbeteren, eerder het tegendeel. Het is een oud thema dat steeds weer opduikt: totdat Israël aan een reeks eisen voldoet, moeten we diplomatieke of economische sancties toepassen om haar te straffen voor het tegenhouden van het anders zo vlot verlopende vredesproces.
Steeds weer worden dezelfde eenzijdige argumenten en vaak onjuiste beweringen herhaald, die er steevast op neerkomen dat de Palestijnen, niet alleen in Gaza maar ook op de Westoever, zwaar lijden en dat ligt aan slechts één ding: Israëls wrede bezetting, die geen enkel ander doel dient dan het stillen van landhonger en het uitoefenen van macht, soms op sadistische wijze.


Martijn van Dam beweerde onder andere:

- Israël heeft een extreem-rechtse regering

Blijkbaar is het de heer van Dam ontgaan dat zijn eigen zusterpartij, de Arbeidspartij, in de coalitie zit en o.a. de belangrijke post van minister van defensie vervult. Likoed is een centrum-rechtse partij, geen extreem-rechtse. In hoeverre de andere kleinere partijen als extreem-rechts zijn te classificeren is een punt van discussie. Zelfs Lieberman bijvoorbeeld is niet principieel tegen een twee-statenoplossing. Hij is wel sterk anti-Arabisch. Shas is erg religieus, maar niet extreem-rechts. Op sociaal economisch gebied is zij zeker niet rechts, en zij is voor veel geld voor grote gezinnen en religieuze scholen. Net als in Nederland zijn sommige partijen niet meer zo eenduidig in te delen in links of rechts. Van Dam maakt een karikatuur van de Israëlische politiek en van zichzelf door de hele regering als extreem-rechts te betitelen.

- "Op de Westelijke Jordaanoever wordt het vredesproces elke dag moeilijker gemaakt, doordat de nederzettingen groeien en groeien. De helft van de Westelijke Jordaanoever is voor Palestijnen al ontoegankelijk.
De helft van de wegen is voor hen verboden gebied. In Jeruzalem en Hebron worden mensen uit hun huizen verdreven. Er liggen reeds goedgekeurde plannen op de plank voor nog eens veertigduizend huizen in het bezette gebied. Veertigduizend nieuwe hobbels op weg naar vrede."

De nederzettingen groeien op beperkte schaal binnen de huidige gemeentegrenzen. Er worden geen nieuwe nederzettingen bijgebouwd en geen nieuw land geconfisceerd. Het absurde aantal van 40.000 nieuwe huizen heb ik nergens kunnen vinden, en zou bijna een verdubbeling van het aantal woningen voor kolonisten inhouden. Het is een wilde bewering zonder bronvermelding, net als de bewering dat de helft van de Westoever ontoegankelijk is. Daarmee wordt misschien bedoeld dat de helft ongeveer (iets minder in feite) onder de Oslo akkoorden aan de Palestijnse Autoriteit was overgedragen. Dat wil uiteraard niet zeggen dat de rest ontoegankelijk is voor Palestijnen. Alleen de nederzettingen zelf en militaire terreinen zijn ontoegankelijk. De laatste tijd zijn veel checkpoints verwijderd en kunnen Palestijnen bijvoorbeeld weer vrij de Jordaanvallei in en uit reizen.

- "Israël heeft in Gaza op grote schaal scholen, universiteiten en woonwijken platgewalst. Dit diende geen enkel militair doel."

In tegenstelling tot de andere aantijgingen geeft Van Dam hier iets van zijn bronnen weer: VN medewerkers en Palestijnen die hij sprak in Gaza. De VN heeft Israël valselijk beschuldigd een school in Jabalya te hebben gebombardeerd, zo heeft men zelf toegegeven. Niet echt betrouwbaar dus. Israël heeft deze gebouwen, voorzover zij wel zijn geraakt, niet 'platgewalst' maar getroffen bij gevechten met Hamas strijders. Scholen en ziekenhuizen waren nooit doel op zichzelf. Zij werden soms getroffen omdat Hamas strijders ze als schuilplaats gebruikten en vanuit de directe nabijheid van dergelijke gebouwen opereerden. Overigens hield het Hamas leiderschap zich schuil in de kelder van het (indertijd door Israël gebouwde) Shiva ziekenhuis in Gaza, wetende daar veilig te zijn voor Israëlische aanvallen. Als Israël inderdaad met gemak en wreedheid zomaar ziekenhuizen zou bombarderen, dan hadden zij zich daar niet schuilgehouden, maar in een van de vele ondergrondse bunkers.
De universiteit van Gaza, moskeeën en woonhuizen waren wel direct doelwit, omdat er explosieven waren opgeslagen (vandaar de secundaire explosies na een bombardement), of ze als werkplaats voor wapenfabricage werden gebruikt, of omdat Hamas strijders zich er schuilhielden. Overigens werd bijna altijd van tevoren gewaarschuwd, zodat burgers deze gebouwen konden verlaten.

- Palestijnen worden uit Oost-Jeruzalem verjaagd.

Israël breekt illegaal gebouwde huizen af, zowel in Oost- als West-Jeruzalem, en zowel van Joden als Arabieren. Er zijn het afgelopen jaar evenveel huizen van Joden afgebroken.

- Palestijnen moeten uren reizen binnen de Westbank vanwege de vele checkpoints.

Pertinent onjuist, sinds Israël bijna alle checkpoints heeft opgeheven. Van Dam krijgt dezelfde verhalen te horen van Palestijnen en 'vredesactivisten' die zij al jaren verkondigen, maar de situatie is het afgelopen jaar flink gewijzigd, zoals ook in Haaretz valt te lezen. Dit is het gevolg van zowel Amerikaanse druk als een verbeterde veiligheidssituatie.

- Israëls huidige beleid is niet in het belang van Israël. Nederland moet als vriend van Israël uitleggen dat dit beleid de radicalisering en dus het geweld onder de Palestijnen in de hand werkt. Nederland moet eisen dat Israël stopt met de bouw in de nederzettingen.

Misschien moet Israël als vriend ons eens in alle ernst komen vertellen dat hoe wij met onze moslimminderheid omgaan, niet goed is voor ons land en de toekomst. We moeten de moslims, net als in Israël, toestaan dat vijf keer per dag met luidsprekers voor het gebed wordt opgeroepen, ook om vier uur 's ochtends. We moeten aparte scholen voor moslims bevorderen en Arabisch tot een officiële taal verklaren. We moeten het ontstaan van Arabische partijen aanmoedigen. Alle straatnaambordjes moeten ook in het Arabisch worden opgesteld. Serieus: wie zijn wij om Israël te vertellen wat het moet doen? Waarom denkt Van Dam beter dan Israëli's te weten wat goed is voor het land? Hoe goed kent hij het land überhaupt, en hoeveel weet hij van het conflict en de geschiedenis? Hij is op een zogenaamde 'fact finding mission' geweest, waarbij hij met name Palestijnen en linkse vredesactivisten heeft gesproken. Femke Halsema was vorig jaar ook op zo'n oriëntatiereis geweest, net als andere vooral linkse parlementariërs (georganiseerd door United Civilians for Peace, maar er zijn meer 'vredes'organisaties die ze aanbieden). Als ze terugkomen roepen ze steevast op tot sancties en een 'steviger' standpunt tegenover Israël. Christenen gaan vaak op reizen georganiseerd door Christenen voor Israël, en komen terug met meer begrip voor Israëls situatie en moeilijke positie. Het beeld of verhaal waarmee men thuiskomt is dus, met andere woorden, erg subjectief.

Ik stoor mij ontzettend aan de aanmatigende houding van Europa tegenover Israël. Ons past waarlijk wat meer bescheidenheid. Israël doet een en ander verkeerd, maar ze hebben ons niet nodig om daar achter te komen. Daarvoor heeft Israël zelf genoeg kritische oppositie, kritische pers, en allerlei vredes- en mensenrechtenorganisaties. Israël loopt ons ook niet continu te vertellen wat we moeten doen. Wat meer respect graag, want alleen op basis van gelijkwaardigheid is een constructieve dialoog mogelijk, waar beide wat van kunnen leren.

Ik wordt eerlijk gezegd kotsmisselijk van de valse manier waarop mensen als Martijn van Dam het vriendschapsargument misbruiken. Als het aan Van Dam ligt is het met die vriendschap snel gedaan. Een vriend is immers niet iemand die je continu onder druk zet, vooral met de tegenstanders praat en hun versie van het conflict overneemt, en in het openbaar allerlei wilde beschuldigingen tegen je uit. Dat is een vijand, geen vriend. Een vriend is oprecht geïnteresseerd in jouw visie en zal met jouw belangen rekening houden, en het wanneer nodig voor je opnemen.

- De nederzettingen zijn in strijd met de vierde conventie van Genève en elke uitbreiding is een schending van het internationale recht.

De 'Vierde Geneefse Conventie Betreffende de Bescherming van Burgers in Oorlogstijd' verbiedt het overbrengen van de eigen burgerbevolking naar bezet gebied van een andere staat. Hoewel vaak beweerd, is het juridisch gezien omstreden of dit van toepassing is op de Israëlische nederzettingen in Palestijns gebied. Niet alleen is er (nog) geen Palestijnse staat die Israël bezet, maar de bepaling uit 1949 was bedoeld tegen gedwongen deportaties zoals van Joden en andere bevolkingsgroepen naar concentratiekampen in Polen, niet tegen vrijwillige vestiging van burgers in een gebied. Zoals de volledige naam aangeeft, handelt de conventie over de bescherming van burgers. Als de bewoners van de nederzettingen niet geschaad worden, zou de bescherming nog de Palestijnen kunnen dienen, die gehinderd worden door de aanwezigheid van de nederzettingen. Volgens de Israëlische redenering zijn de controles en beperkingen die de Palestijnen worden opgelegd echter niet het gevolg van de nederzettingen op zich, maar van terreur van Palestijnse kant waartegen de kolonisten beschermd moeten worden. Wat resteert is confiscatie van Palestijnse privé-grond voor de nederzettingen, wat inderdaad illegitiem is voor zover het geen direct veiligheidsbelang dient, en ook bij een legitiem veiligheidsbelang dient de eigenaar afdoende gecompenseerd te worden. Voor een andere visie op de nederzettingenproblematiek zie: "The Debate About Israeli Settlements" van CAMERA.
Dit alles wil natuurlijk niet zeggen dat de nederzettingen geen obstakel voor vrede zijn, maar het is discutabel of ze inderdaad allemaal illegaal zijn zoals Van Dam en andere critici beweren. Niet alleen de nederzettingen, ook de status van de Westoever zelf is omstreden. Het gebied is in 1967 op Jordanië veroverd, dat het op zijn beurt in tijdens Israëls onafhankelijkheidsoorlog illegaal had veroverd en geannexeerd. Omdat de Britten de laatste legitieme machthebber in het gebied waren, zo redeneren sommigen, gelden nog steeds de bepalingen waaronder de Britten het mandaatgebied Palestina hadden toegewezen gekregen door de Volkerenbond, en dat houdt in dat in het gebied ten westen van de Jordaan een Joods thuis gebouwd zou worden en de Britten dit dienden te faciliteren. En dus mogen Joden zich nog steeds in het hele gebied vestigen, en niet alleen binnen de Groene Lijn. Hier kun je natuurlijk tegenin brengen dat de Verenigde Naties in 1947 tot deling van het gebied hebben besloten en Joden zich dus niet meer overal konden vestigen, maar het delingsplan is door de Arabieren verworpen en dientengevolge nooit uitgevoerd. Ook de vele VN resoluties spreken bovenstaande lezing tegen, maar het is wel goed te beseffen dat de status van de Westoever juridisch gezien gecompliceerd ligt, ook omdat Jordanië er later officieel afstand van heeft gedaan (ten gunste van de Palestijnen). Begrijp me niet verkeerd: ik ben niet voor het voortduren van de bezetting, en ik denk dat zij voor zowel Israël als de Palestijnen schadelijk is; waar ik wel een probleem mee heb zijn de continue aantijgingen van Israëlische schendingen van het internationale recht.

- Het verbeteren van de relaties en de uitbreiding van het associatieverdrag is een beloning voor het beleid van Netanjahoe, we bieden Israël handelsvoordelen (minstens vier keer beweerd in het artikel).

Zijn de goede handelsrelaties met Iran, Rusland, Syrië, Egypte, Tunesië etc. etc. ook allemaal een beloning voor hun behandeling van minderheden, gebrek aan vrijheid, minderwaardigheid van de vrouw, homofobie, antisemitisme en nog zo wat zaken? Is het vele geld dat Europa aan de PA geeft, en de vele projecten en organisaties in de Palestijnse gebieden die zij steunt, een beloning voor bijvoorbeeld het volgende?

Op een op TV uitgezonden Fatah bijeenkomst vindt een fictieve dialoog plaats tussen Fatah en Hamas:

In this scene actors portray a Hamas teacher and student supporters of Fatah and Hamas, debating which movement is greater. Significantly, the competition between Fatah and Hamas supporters is based not on who has built more Palestinian infrastructures, nor on who has promoted peace, but rather on who can take credit for more terror.

The debate ends when a Fatah student trumps Hamas's boast of having kidnapped Israeli soldier Gilad Shalit by mentioning the "arrest of two Israeli soldiers in Ramallah" by the PA-Fatah. This alludes to the lynching and gruesome murder of two Israeli reservist soldiers who accidentally entered the Palestinian Authority-controlled city in October 2000. While the picture of a Palestinian celebrating the killing by waving his bloody hands to the mob horrified the world, the murder remains a source of pride for Fatah.

Nederland zou zijn steun aan de PA niet meteen stop moeten zetten vanwege dit soort zaken (dit is een voorbeeld uit vele), maar zou de PA daar wel wat duidelijker op aan mogen spreken. Het is opvallend dat mensen als Van Dam met dit soort zaken blijkbaar geen enkel probleem hebben. Er is in hun ogen immers slechts een dader en een slachtoffer.

De handelsbetrekkingen met Israël zijn geen gunst van de EU tegenover Israël, waarvoor het diep dankbaar moet zijn, maar een zakelijke overeenkomst waar beide partijen belang bij hebben. De EU profiteert evenzeer van Israëls know-how op verschillende gebieden, als dat Israël van ons profiteert.
Natuurlijk mogen mensenrechten in een (handels) relatie ook aan de orde komen, maar laten we niet doen alsof we Israël allerlei gunsten verlenen terwijl dat stoute Israël zich helemaal niet aan de afspraken houdt. Met mensenrechten is in de Europese Unie overigens ook genoeg mis.

Ratna Pelle