Desmond Tutu, Israel en de Holocaust mythe

IMO Blog, 2009

Het is een oud en inmiddels veel gehoord cliché, maar oude wijze mannen komen vaak wonderwel weg met afgekloven clichés. Desmond Tutu zei tegen Haaretz:

He said the West was consumed with guilt and regret toward Israel because of the Holocaust, "as it should be."
"But who pays the penance? The penance is being paid by the Arabs, by the Palestinians. I once met a German ambassador who said Germany is guilty of two wrongs. One was what they did to the Jews. And now the suffering of the Palestinians."

Deze Duitse ambassadeur vergat nog een paar bevolkingsgroepen, maar dat terzijde. Vreemde woorden uit de mond van een Duitser. Hij zou er toch niet voor zijn in Berlijn een groot Nakba monument op te richten en herstelbetalingen aan de Palestijnen te gaan doen?


Het is een hardnekkige en veelgehoorde mythe: de Palestijnen boeten voor onze zonden, want vanwege de Holocaust zou Europa de Joden een staat hebben gegeven ten koste van de daar wonende mensen, de Arabieren. Het is op alle punten onjuist: de Europeanen hebben niks aan de Joden gegeven, maar voor een plan gestemd dat hun de helft van het mandaatgebied Palestina toewees (waarvan overigens al eerder het grootste deel was afgesplitst; dit werd later Jordanië). Ze hebben het land vanaf het einde van de 19e eeuw zelf opgebouwd en zelf verdedigd en zelf ontwikkeld, voor een groot deel al voordat de Holocaust plaatsvond, en er zelf miljoenen Joodse vluchtelingen een nieuw thuis geboden. Toen het VN delingsplan werd aangenomen, was eenderde van de bevolking in Palestina Joods. Een deel van de Arabisch-Palestijnse bevolking was, evenals de Joden, geimmigreerd, en kwam op de toegenomen werkgelegenheid af als resultaat van Britse en zionistische investeringen in het land.

Wij hebben de Palestijnen niet lelijk laten zitten, zoals ook Dries van Agt altijd graag beweert, maar zij hebben zelf gegokt en verloren. Zij hebben iedere samenwerking met de Joodse gemeenschap in Palestina afgewezen, werkten niet mee aan gemeenschappelijke instituties die de Britten creëerden, vielen veelvuldig Joodse dorpen en steden aan, en wezen in 1937 en 1947 delingsplannen van respectievelijk de Britten en de VN af. Direct na het delingsplan van 1947 begonnen zij een oorlog die ze verloren, later gevolgd door de invasie van de Arabische staten. Er zijn overigens in de burgeroorlog van 1947/48 van beide kanten oorlogsmisdaden gepleegd, en lang niet alle Palestijnen waren zelf verantwoordelijk voor hun lot. Zoals het meestal gaat in oorlogen, boeten de gewone mensen voor de domheid, het fanatisme, het opportunisme en de agressie van hun leiders.
De belangrijkste Palestijnse leider in die tijd, moefti Haj Amin Al Husseini, was een actief collaborateur met de nazi's en stelde voor om hun 'Endlösung' ook in Palestina uit te voeren.

In de mythe dat de Palestijnen boeten voor onze zonden zit nog een andere mythe verstopt:
De Joden zouden alleen recht hebben op een staat omdat zij zo zielig en vervolgd zijn en omdat wij hun na de Holocaust wat verschuldigd waren. Hypocriet als wij Europeanen zijn, gaven we niet een stuk van ons eigen land, maar van andermans land weg. En om hun recht op een staat te behouden, moeten de Joden zich wel een beetje gedragen en niet zelf arme onschuldige Palestijnen gaan doodschieten.

Vanuit deze redenering is de stap snel gezet naar Achmadinejads oproep Israël te vernietigen. Hij stelde overigens ook voor dat als Europa zich dan nog zo schuldig voelde, de Joden hier maar een stukje land moeten krijgen. Steeds vaker hoor je tegenwoordig dat de Joden hun recht op een staat hebben verspeeld met hun wangedrag. Maar dat alles mag je natuurlijk niet antisemitisch noemen, want dan krijg je het verwijt dat je de critici van Israël monddood wil maken.

Het recht van de Joden op een eigen staat in hun historische thuisland is natuurlijk niet afhankelijk van de Holocaust; zij is hooguit een extreem en tragisch bewijs van het feit dat de Joden zonder zo'n staat niet veilig zijn. En kom nou alsjeblieft niet met het cliché dat ze in Israël ook niet veilig zijn. Ten eerste maken ze zelf wel uit wat ze prefereren, en ten tweede voelde ik me in Israël meestal ook redelijk veilig.
Israëli's (Druzen en Bedoeïenen dienen ook in het leger, bemensen checkpoints en bewaken de grens) hoeven zich natuurlijk niet meer of minder te gedragen dan enig ander volk, en zijn Europa zeker geen speciale verantwoording verschuldigd over het morele gehalte van hun gedrag jegens andere volken.

Het is hypocriet om te doen alsof wij nu, nadat we Israëls stichting passief hebben gesteund, de Palestijnen wat verschuldigd zijn en alsof wij zo goed waren voor de Joden na de oorlog. De houding van Europese landen tegenover Israël was bepaald niet altijd even fraai (op de behandeling van Joden na de oorlog valt ook een en ander aan te merken), en velen lijkt dit argument bijzonder goed uit te komen om hun antipathie jegens Israël en de Joden moreel te rechtvaardigen. Het is veelzeggend dat veel westerse landen de stichting van een Joodse staat vooral steunden vanwege de Holocaust, en niet omdat de Joden als volk recht hebben op zelfbeschikking in hun historische thuisland. Een land waarmee het, ondanks tegenwerking en tegenslag, altijd verbonden is gebleven.

Overigens was er geen Palestijnse staat die hun in 1948 door de Joden of al eerder door de Britten zou zijn afgepakt. Zoals bekend bestond Palestina pas vanaf 1922 als een geografische en bestuurlijke eenheid; daarvoor was het deel van enkele verwaarloosde provincies van het Ottomaanse Rijk.

Terug naar Desmond Tutu, een van 'The Elders', een groep wijze oudere mannen (en vrouwen) waar ook Jimmy Carter en Nelson Mandela deel van uitmaken. Hij maakt in het interview met Haaretz en ook elders veelvuldig de vergelijking met Zuid-Afrika, en bepleit impliciet een boycot van Israël. De boycot van Zuid-Afrika was volgens hem zeer succesvol en doorslaggevend geweest in de strijd tegen de Apartheid, zowel financieel als psychologisch. Dit maakt duidelijk dat Tutu de essentie van het Israëlisch-Palestijns conflict niet begrijpt, en zijn Zuid-Afrikaanse bril hem in de weg zit. Immers, in Zuid-Afrika werd een racistische ondemocratische regering geboycot, die een minderheid van ca. 10% van de bevolking vertegenwoordigde, niet een natie en volk, vertegenwoordigd door een democratisch gekozen regering. Bijna geen Israëli's zullen dan ook achter een boycot van hun land staan, terwijl wel een grote meerderheid van de Zuid-Afrikanen achter de boycot van hun land stond. Onder Israëli's zal een boycot het gevoel versterken dat men van de buitenwereld geen recht hoeft te verwachten, wat rechts en de kolonisten in de kaart speelt.

Israël is geen apartheidsstaat, en het conflict met de Palestijnen is niet koloniaal maar nationaal. De vergelijking met Zuid-Afrika wordt vooral gebruikt door antizionisten die Israël iedere legitimiteit willen ontzeggen en haar daarom vergelijken met een regime dat (terecht) geen legitimiteit kende in de ogen van de internationale gemeenschap en daarom werd geboycot. Hoe absurd de vergelijking is blijkt als je ook maar even de moeite neemt in Israël om je heen te kijken: Joden en Arabieren recreëren in dezelfde parken, lopen door elkaar op de markt, de ziekenhuizen, universiteiten, bedrijven etc. zijn gemengd. Arabieren zitten in het parlement, in het hooggerechtshof, in het leger, bij de krant, en vertegenwoordigen Israël in het buitenland. Tutu weet deze dingen natuurlijk wel (of zou ze moeten weten), maar ziet door zijn bril alleen wat hij wil zien: hoe de 'gekleurde' Arabische bevolking door de 'blanke' Joden wordt onderdrukt, hoe 'kolonialen' de 'inheemse bevolking' aan zich hebben onderworpen. Zijn woorden worden gretig opgepikt en gebruikt door antizionisten, die minder nobele dingen voor ogen hebben dan Tutu: geen vrede met Israël, maar vrede zonder Israël. Soms kan iemand zich beter beperken tot een probleem waar hij verstand van heeft.

Ratna Pelle

(Met dank aan Micha Roded op zusterblog ZioNation)