Hebron

IMO Blog, 2009

Niet alleen in Israel, ook op de Westoever is de veiligheidssituatie verbeterd en zijn de controles verminderd. Op weg met een inwoner van Efrat die graag laat zien dat een en ander er in werkelijkheid heel anders uitziet dan Sander van Hoorn c.s. ons doen geloven, viel op hoe weinig checkpoints er nog zijn binnen de Westbank. Dit werd bevestigd door Palestijnen die ons vertelden dat ze vrij van de ene stad naar de andere konden reizen. Alleen Oost-Jeruzalem blijft onbereikbaar voor de meesten, omdat daar een speciale vergunning voor nodig is. Toen we naar Jericho gingen met een Arabische bus werden we op de heenweg helemaal niet gecontroleerd (en ook de Arabieren in de bus niet) en op de terugweg moesten we alleen even onze paspoorten laten zien. Gingen we twee jaar geleden bij Bethlehem nog door een grote terminal, nu reed het busje langs het soort controle huisjes zoals we vroeger hadden tussen Nederland en Duitsland.


Deze verbetering heeft tot een boost in de Palestijnse economie geleid, met een economische groei van zo'n 7%. Sinds kort mogen Arabieren uit Israel vrij naar de Westbank reizen, wat aan deze groei zeker heeft bijgedragen. Onze gids uit Efrat vertelde weliswaar over diverse stenengooi incidenten die nog steeds plaatsvinden, maar leek niet bang dat het weghalen van de checkpoints en roadblocks zou leiden tot een toename van het aantal aanslagen op kolonisten, zoals ik eerder wel had gehoord. Hij benadrukte de samenwerking tussen Israëli's en Palestijnen, en nam ons mee naar een Palestijnse handelaar in bouwmaterialen die zijn zaak de laatste jaren flink heeft uitgebreid, met name vanwege de klandizie uit Efrat. Ook toonde hij ons een garage waar Joden en Arabieren al vanaf het begin van de tweede intifada vreedzaam samenwerken. Tot slot brachten we een bezoek aan het Joodse deel van Hebron, waar we zonder enige controle door konden en op een religieus festival naar aanleiding van Succot belandden. Een springkussen voor de kinderen, vieze toiletten en souvenirwinkeltjes gaven een en ander een normaal aanzien en contrasteerden met de TV beelden van Joodse extremisten. We hebben helaas niet met mensen daar gesproken, maar wel de Machpela bezocht, waar de aartsvaderen begraven zouden liggen en die zowel voor Joden als moslims een bijzondere betekenis heeft. Voor Joden is daarom normaal slechts een kwart toegankelijk, alleen met Succot en Pesach is hij helemaal toegankelijk. Bij het binnengaan van de Machpela waren er geen controles. Het was er druk, met aparte ingangen voor mannen en vrouwen, waarna je in dezelfde ruimte terechtkwam. Het was een doorelkaar van gelovigen en toeristen, en velen schenen beide te zijn. Mensen leken, zowel daar als in de stad, geen acht op ons te slaan, niemand vroeg ons wie we waren en wat we kwamen doen. De oude stad van Hebron was rustig en werd streng bewaakt met soldaten bij alle straten richting Arabisch Hebron. Ook hier werd ons niks gevraagd. Onze gids liet een plaats zien waar Arabieren vroeger, illegaal volgens hem, winkeltjes hadden maar daar nu uit waren gezet. We zochten naar de straat waar Joodse kolonisten de Arabieren met stenen bekogelden, of andersom, en daarom netten over de straat waren gespannen. Ik zocht naar de beelden van wegversperringen die ik op TV had gezien. Het was zo gauw niet te vinden, hoewel we wel op een paar plaatsen netten of doeken zagen hangen maar dat kan ook tegen de hitte zijn geweest. De oude stad deed denken aan de Joodse wijk in Jeruzalem, met kleine steegjes en steile weggetjes en trappetjes waarbij soms niet duidelijk is wanneer iets privé terrein is en wanneer openbaar.

Het gebied waar wij waren wordt met H2 aangeduid, en is het deel van de stad dat tijdens het Wye River akkoord uit 1997 onder Israëlische controle is gebleven. Er wonen tussen de 500 en 1.000 Joden en 30.000 Arabieren. Het Arabische deel is met zo'n 120.000 inwoners een stuk groter, en is voor Joden niet toegankelijk. Tijdens de tweede intifada is er heftig gevochten in en rond Hebron, en onze gids noemde moeiteloos verschillende aanslagen waarbij Joden zijn omgekomen. Volgens hem werden de Joden voortdurend door de Arabieren belaagd en bekogeld met stenen, waarop Israel het H1, het Arabische deel, introk 'om de rust te herstellen'. Ik vind het moeilijk uit te maken wie in Hebron gelijk heeft. Sommige Joodse activisten konden er ook wat van, en in reportages was vaak te zien hoe zij pleitten voor verdrijving van de Arabieren en alle middelen daartoe gerechtvaardigd achten. Ik vroeg aan onze gids of Israel, zelfs al heeft men historisch gezien recht op een deel van Hebron, dit niet bereid zou moeten zijn op te geven in ruil voor vrede. Je kunt nou eenmaal niet alles krijgen waar je 'eigenlijk' recht op hebt; met die houding blijft het altijd oorlog. Hij wilde het omdraaien: zolang de Palestijnen niet bereid zijn een Joodse minderheid in hun midden te accepteren, is er geen wil tot vrede. Als zij werkelijk in vrede willen leven, moet deze minderheid geen probleem zijn. Daar zit wat in, maar hebben sommige Joden uit Hebron dat niet verpest met hun eigen intolerantie? Zijn zij wel bereid en in staat met de Arabische meerderheid vreedzaam samen te leven? Volgens de gids kwamen de provocaties allemaal van Arabische zijde, iets wat ik ernstig betwijfel. Los van wie begon en wie welke rechten heeft, moeten we realistisch zijn: vreedzaam samenleven en wederzijdse acceptatie tussen twee fanatieke groepen die elkaar in Hebron zo fel hebben bestreden is momenteel niet realistisch.



Hebron is geen nederzetting zoals vele andere, en men heeft niet expres een nederzetting gebouwd midden tussen de Arabieren. In Hebron leefden eeuwenlang Joden, min of meer in harmonie met hun Arabische buren, totdat de moefti en andere Palestijnse extremisten de bevolking ophitsten tegen de Joden, met een bloedige pogrom in 1929 als gevolg:

The riots began in earnest, however, on the morning of Saturday, August 24. Arabs killed 64 to 67 Jews in Hebron and wounded many others. Babies were beheaded. Old rabbis were castrated. There were incidents of rape, torture and mutilation. Hands and fingers were torn off bodies, apparently for jewelry.
Cafferata and the Jewish policeman shot at the rioters and killed 8 of them. The Arab policemen fired in the air. Cafferata called for reinforcements, but these arrived only about noon, five hours later. The British had a total of 292 police in Palestine and were busy dealing with disturbances elsewhere presumably. Cafferata, not a friend of the Jews, testified:

"On hearing screams in a room I went up a sort of tunnel passage and saw an Arab in the act of cutting off a child's head with a sword. He had already hit him and was having another cut, but on seeing me he tried to aim the stroke at me, but missed; he was practically on the muzzle of my rifle. I shot him low in the groin. Behind him was a Jewish woman smothered in blood with a man I recognized as a[n Arab] police constable named Issa Sherif from Jaffa in mufti. He was standing over the woman with a dagger in his hand. He saw me and bolted into a room close by and tried to shut me out-shouting in Arabic, "Your Honor, I am a policeman." ... I got into the room and shot him."
(Bernard Wasserstein, The British in Palestine: The Mandatory Government and the Arab-Jewish Conflict 1917-1929, Oxford England, Basil Blackwell, 1991)