Antizionisme vormt oerkern probleem

IMO Blog, 2009

Thomas von der Dunk vindt Palestijns geweld tegen Joden gerechtigd.

Thomas von der Dunk misbruikt zijn column in de Volkskrant geregeld om er de meest idiote dingen over Israël te beweren en het land als het ultieme kwaad af te schilderen. Iedereen zijn afwijking, zou je kunnen zeggen, maar aan onzin over Israël is al geen gebrek en aan geweld en opruiing in de regio ook niet dus je hoopt toch dat de man eens een andere allergie krijgt en opeens in vuur en vlam staat als iemand iets verkeerds zegt over de Koerden of de Oeigoeren of zich gaat inzetten voor een fatsoenlijke schadevergoeding en behandeling van de indianen in de VS en de aboriginals in Australië. Genoeg onrecht in de wereld om je over op te winden, maar ja, dat is natuurlijk niet zo spannend en controversieel als het aanvallen van de nationale beweging en staat van het Joodse volk, dat na eeuwenlange vervolging nu zelf militaire en politieke macht heeft, en die over het algemeen goed weet te gebruiken. En dat mag niet van Von der Dunk en vele anderen.


Hij schrijft:

Zodoende leidt al die kritiek nooit tot iets concreets, en intussen ver¬plaatst Israël, tijdens elke pauze in de zoge¬naamde vredesonderhandelingen, steeds weer straffeloos de territoriale stukken een stukje verder. In naam mag Netanya¬hu nu een tweestatenop¬los¬sing omarmen, het is wel de tweestatenoplossing van het Zuidafrikaanse Apart¬heidsregi¬me, waarbij voor de Palestij¬nen slechts een paar Bantoe¬stans resten.

Onzin. Netanjahoe heeft weliswaar voorwaarden gesteld, maar niet dat Israël alle nederzettingen kan houden of de Palestijnen slechts zelfbestuur in een paar enclaves krijgen. Net als andere voormalige Israëlische regeringsleiders lijkt Netanjahoe zich te matigen nu hij premier is. Binnen een half jaar heeft hij een tweestatenoplossing omarmd, honderden checkpoints en roadblocks verwijderd, en een moratorium op de huizenbouw in nederzettingen afgekondigd. Hij zet met deze maatregelen zijn coalitie stevig onder druk, en trotseert felle protesten van de kolonistenbeweging, die in Israël behoorlijk wat macht heeft. Dat doet hij niet omdat hij een Palestijnenvriend is geworden of uit masochisme, maar uit realisme. Het is niet realistisch te denken dat Israël de nederzettingen allemaal kan houden en de Palestijnen een paar bantoestans kan geven. Noch de Palestijnen, noch de internationale gemeenschap inclusief de VS zou dat accepteren. En Israël is afhankelijk van steun van vooral de VS.

Overigens heeft Olmert vorig jaar een serieus vredesvoorstel gedaan, waarbij 75% van de kolonisten in 6,5% van de Westoever kunnen blijven wonen en Israël dit compenseert met eigen grondgebied. Zie hier voor een kaart. Wellicht niet perfect, maar zeker geen gatenkaas of bantoestans.
Von der Dunk vertelt sprookjes, om de kindertjes maar bang genoeg te maken voor die vreselijke zionisten. Een gecompliceerd conflict wordt gereduceerd tot Roodkapje en de Boze Wolf.

De door de Verhagens bepleite 'midden¬positie' komt zo in de praktijk neer op voortgaande landroof, en voor Israël vormen een handvol Hamas-bommendoden in eigen kring het kleinere kwaad, omdat serieuze onderhan¬delingen haar im¬mers tot hardhandig optreden tegen haar eigen landrovers zal dwingen. En dan scheurt met het land ook zijn staatsideologie uit¬een, gebaseerd op een stichtingsmythe - 'een land zonder volk voor een volk zonder land' - die de eeuwenlange aanwezigheid van Palestijnen ontkent.

Een 'middenpositie', nee, dat kunnen we niet hebben, voor nuance is geen plaats. Een goeie en een slechte hebben we nodig.
Thomas von der Dunk suggereert hier dat Israël het bewust op aanslagen door Hamas laat aankomen, om zo niet te hoeven onderhandelen. Een vergezochte en ook kwaadaardige redenering. Hij suggereert bovendien dat er meer aanslagen zijn wanneer Israël niet onderhandelt dan wanneer het dat wel doet en concessies doet voor vrede, en dat Israël weigert om concessies te doen. In werkelijkheid heeft Israël de afgelopen tijd behoorlijk wat concessies gedaan, net als in de jaren '90, en juist tijdens onderhandelingen en overdracht van land namen de aanslagen en het geweld toe. Zo hebben een serie aanslagen er in 1996 voor gezorgd dat, tegen alle verwachtingen in, niet Peres maar Netanjahoe de verkiezingen won na de dood van Rabin. Door de terugtrekking uit alle stedelijk gebied op de Westoever kon zich daar een infrastructuur ontwikkelen die de tweede intifada mogelijk maakte, en na de terugtrekking uit de Gazastrook kon Hamas grote aantallen raketten fabriceren en binnen smokkelen. De bouwstop lijkt nu ook alweer een averechts effect te hebben, met kolonistengeweld dat Palestijns geweld uitlokt (er zijn recentelijk verschillende aanslagen verijdeld en er worden weer meer raketten afgeschoten), en nauwelijks internationale steun voor deze Israëlische concessie. Extremisten van beide kanten zullen er alles aan doen om te verhinderen dat er een doorbraak in het vredesproces wordt bereikt, en kunnen daarbij op elkaar rekenen.

Ook Israëls zogenaamde 'stichtingsmythe' van een land zonder volk voor een volk zonder land, is een sprookje. De zionisten waren zich er heel wel van bewust dat er Arabieren in het land leefden, en dat zij met hen tot een vergelijk moesten zien te komen. Toen die echter steeds gewelddadiger werden en ieder compromis afwezen, concludeerden de zionisten met en met dat de Arabieren zich alleen bij een Joods nationaal thuis zouden neerleggen onder dwang, oftewel wanneer zij inzagen dat er geen andere keus was. Jabotinski verwoordde dit al in de jaren '20, maar zijn ideeën werden slechts gedeeld door een kleine minderheid. Later kwam ook de meerderheidsstroming van de zionisten tot de conclusie dat militair geweld nodig was om in het Midden-Oosten te overleven.

Overigens is die spreuk van een land zonder volk etc., die keer op keer door antizionisten wordt aangehaald, niet van Joodse zionisten afkomstig, maar van 19de eeuwse Britse christenen die het zionistische streven steunden. Daarbij dient bedacht te worden dat er een verschil is tussen het begrip 'volk' in nationale zin en in de zin van 'bevolking' of 'mensen'. Er was inderdaad rond de eeuwwisseling nog geen Palestijns volk in nationale zin, maar er leefden wel circa een half miljoen Arabieren in het geografische gebied 'Palestina' dat toen nog geen staatkundige eenheid was en ook onder de Ottomanen niet was geweest. Juist als historicus zou Von der Dunk zorgvuldig met dit soort begrippen moeten omgaan, en de betekenis die ze toen en nu hadden niet met elkaar verwarren, maar ik verdenk hem ervan dat hij dit hier welbewust wel heeft gedaan.

Het kernprobleem is namelijk niet een bommetje over en weer.
Het kernprobleem ligt verscholen - en daarop ligt nog wel degelijk, zoals straks uit het vele hysterische gescheld hieronder onontkoombaar zal blijken, een westers taboe - in het zionisme zelf.

Die reacties krijg je met ieder artikel over Israël, of het nou het bestaansrecht van Israël ontkent en geweld tegen Israëli's goedpraat, of zegt dat de Palestijnen geen volk zijn, of dat je als Jood in Efrat mag wonen, of dat alle Joden daar moeten ophoepelen. Heeft minder met een taboe als met een preoccupatie met een zeker volk en een zeker conflict te maken. Maar Von der Dunk gelooft natuurlijk graag dat hij een heus taboe aan het doorbreken is, de held.

Het kernprobleem is inderdaad niet een bommetje of raketje over en weer, en ook niet dat Israël sterker is en dus grotere bommen en raketten kan gooien, hoewel dat waarschijnlijk wel de reden is dat het probleem nog voortduurt (in een omgekeerde situatie was het conflict snel opgelost geweest). Het kernprobleem ligt niet in het zionisme maar, zoals Von der Dunk zelf mooi illustreert, juist in de ontkenning daarvan, in de ontkenning van de nationale rechten van het Joodse volk en daarmee de legitimiteit van de staat Israël. Daarvoor wordt een vast arsenaal aan mythes aangevoerd.

Van alle uit de negentiende-eeuws stammende nationalistische ideologie¬ën is de zionis¬tische de meest problematische, omdat het niet alleen - en zelfs niet eens in de eerste plaats - een staatkundige oplossing wilde formuleren voor de joden die toén in Palestina leefden. Dan was er niet zoveel aan de hand en het zionisme een 'normaal' nationalisme ge¬weest: het recht op zelfbestuur voor een volk in een bepaald gebied.

Wilders-rein
Het zionisme poogt meer: het claimt het Heilige Land namelijk ook voor alle Joden die daar nu helemaal niet leven, maar wier voorouders daar tweeduizend jaar terug geleefd zouden hebben. Dat komt niet alleen op staatsvorming, maar ook op volksver¬huizing neer, met een beroep op de ethnische kaart van het jaar nul, waarbij de Palestij¬nen moeten verkassen. Op Europa toegepast zou zo'n uitgangspunt betekenen dat we de Grote Volksver¬hui¬zing moeten terug¬draaien en morgen Venlo Wilders-rein aan Silvio Caesar Berlus¬coni restitue¬ren.
Dit - en dan ook nog eens met de Bijbel in de hand als 'Gods Wil' gelegitimeerd - vormt een recept voor rampen. Die blijven dan ook niet uit, in de vorm van een sluipen¬de ethnische zuivering waarvan het Westen op grond van haar Holocaust¬schuldgevoe¬lens lang geen kennis heeft willen nemen. Palestij¬nen die er al tientallen genera¬ties wonen worden met geweld uit hun huizen gezet om leefruimte te creëren voor Ameri¬kaanse of Russische joden die al tientallen generaties elders wonen, maar nu na een plotselinge religieu¬ze bevlie¬gin¬g andermans eigendom opeisen.

Von der Dunk haalt hier van alles door elkaar en gooit het op een hoop. Om te beginnen: de migratie van de Joden naar Israël zou gelijk staan aan een volksverhuizing, waarbij de inheemse bewoners van het land moeten vertrekken. Dit is een raar standpunt voor een linkse intellectueel, die in Nederland fel van leer trekt tegen bepaalde lieden die menen dat het land vol is en voortdurende immigratie betekent dat de inheemse bevolking in de knel komt. In Nederland kunnen er best nog een paar mensen bij, als dat de nieuwkomers van een zekere dood in landen als Iran of Somalië redt. Ik verbaas mij er vaak over hoeveel ruimte er nog is in dit kleine land. De problemen liggen op een ander vlak: integratie, goede opvang, hoe scheidt je de eerlijken van de mensen die (o zo begrijpelijk) vluchtverhalen verzinnen? Maar dat terzijde. In Palestina was vóór Israëls stichting nog veel meer ruimte dan in Nederland, en in tegenstelling tot wat de antizionisten beweren, verbeterden de leefomstandigheden van iedereen aanzienlijk met de komst van de zionisten. Arabische Palestijnen leefden langer, genoten beter onderwijs, hadden beter werk en er was een betere ziekenzorg. Het land werd bewerkt en leverde meer op, en de havens en steden zorgden voor werkgelegenheid. Deze ontwikkeling trok Arabische immigranten aan van het platteland, binnen en buiten Palestina. Palestina industrialiseerde, en de zionisten waren daarin de katalysator. (Zie ook: Zionism and its impact on Palestinians)
Von der Dunks vergelijking met Nederland overdragen aan Caesar Berlusconi raakt dan ook kant noch wal, en daarmee ontkent hij bovendien de unieke band die de Joden altijd met Palestina hebben gehouden.

De bijbel was voor de zionisten die Israël stichtten niet bepalend. Dit waren voor het overgrote merendeel linkse seculiere zionisten, geïnspireerd door de revolutionair-socialistische ideeën uit het Rusland van het begin van de eeuw. De orthodoxe Joden die (al eeuwenlang) in Jeruzalem woonden waren over het algemeen niet zionistisch en soms zelfs uitgesproken anti-zionistisch (een van de redenen dat Israël in haar onafhankelijkheidsoorlog de Joodse wijk in de oude stad verloor, is dat de daar wonende Joden de strijders van de Haganah niet hielpen, terwijl in de kibboetsiem iedereen mee streed en op leven en dood vocht voor zijn land).

De etnische zuivering waarvan Von der Dunk Israël beschuldigt, is dan ook grote onzin. Dat rampen niet uitbleven lag aan de Arabische weigering met de Joden in Palestina tot een vergelijk te komen en hun poging ze militair te verslaan. Logisch dat de zionisten het daar niet mee eens waren en zich verdedigden. Er was nooit sprake van geplande en systematische etnische zuiveringen, wel werden in 1948 van beide kanten oorlogsmisdaden gepleegd, en werd veel in steden en dorpen gevochten tussen de burgerbevolking. (Zie ook: Geschiedenis Israëlisch-Arabische conflict en Israel War of Independence)

En dan natuurlijk de Holocaust weer. Geen artikel over Israël zonder die erbij te halen. Het westen zou hebben weggekeken vanwege de Holocaust, oftewel de Palestijnen boeten voor onze zonden en daarom staan we nu bij hen in het krijt.

En die Amerikaanse en Russische Joden, waarde Von der Dunk, gaan niet vanwege een of andere religieuze bevlieging naar Israël, maar omdat ze zich in een Joodse staat, waar hun taal, cultuur en nationale feestdagen de norm zijn, thuis voelen. Omdat ze willen meedoen aan de realisering van een eeuwenoude Joodse droom van vrijheid en zelfbeschikking. Omdat er familie van hen woont, omdat ze er genoeg van hebben altijd een kleine minderheid te moeten zijn en te moeten uitleggen wat deze of gene traditie inhoudt, omdat ze zich bedreigd voelen en met antisemitisme te maken hebben (ja, echt, dat bestaat nog steeds) en omdat ze het zat zijn steeds op vermeend wangedrag van Israël te worden aangesproken. En misschien om nog wel meer redenen. Soms gaan een of meer van deze redenen met een opleving van religieuze gevoelens gepaard, maar even zo vaak worden religieuze tradities in Israël losgelaten. In Israël zijn ze immers niet meer nodig om je identiteit te benadrukken, heb je dat niet meer nodig om je Joods te voelen, aldus een Joodse kennis die we in Israël hebben opgezocht, en ik heb dat vaker gehoord.

Verzet
Het is in dit verband merkwaardig - en duidt op een hier al eerder geconsta¬teerd gebrek aan geestelijke consistentie - dat juist de hele vaste Nederlandse colum¬nis¬tenschare die bij elke mogelijke nieuwe minaret van moslim¬migranten op keurig gekochte grond vanwege 'agressie¬ve islamisering' op tilt slaat, het kennelijk nor¬maal vindt wanneer joodse migranten op van anderen bruut geroofde grond ter verjood¬sing van Jeruzalem een huis bouwen, en zich opwin¬dt wanneer Pale¬stijnen zich met geweld tegen deze nog steeds schaamte¬loos voortge¬zette annexa¬tie¬politiek verzetten.

Het gebrek aan 'geestelijke consistentie' ligt geheel bij u, beste Von der Dunk. Ik ben niet principieel tegen de bouw van minaretten, al mag je die wel aan regels onderwerpen, net als andere (hoge) gebouwen. Maar het grote verschil is hier natuurlijk dat Jeruzalem een Joodse stad is. Zij was meer dan tweeduizend jaar geleden al de hoofdstad van het Koninkrijk Israël en Judea, en er hebben nadien altijd Joden gewoond behalve toen zij er door de christenen met geweld uit werden verdreven. Jeruzalem heeft altijd centraal gestaan in de Joodse religie en cultuur, en ook in de Joods-nationale identiteit (het zionisme is vernoemd naar een berg in Jeruzalem). Dat geldt niet voor de moslims in Bern of Zürich. De Joodse wijken in Oost-Jeruzalem zijn niet gebouwd op 'bruut geroofde' Palestijnse grond, maar op land dat voorheen leeg was, zoals veel land in Palestina niet bebouwd was (en nog steeds niet is, net als in Nederland). Het doel van deze wijken is inderdaad ook om te zorgen dat Jeruzalem een solide Joodse meerderheid houdt, maar om nou te stellen dat de Palestijnen daarom het recht hebben geweld te gebruiken tegen Joden die in de Israëlische hoofdstad willen wonen, is natuurlijk ronduit belachelijk. Palestijnen die uit hun huizen worden gezet maken geen plaats voor Joden maar hebben de huur niet betaald of geen vergunning. Het gaat daarbij om relatief kleine aantallen mensen. Ik vind overigens wel dat zo'n maatregel een uiterste middel moet zijn, dat schaars moet worden ingezet.

Want praten heeft hen immers niets opgele¬verd. Tegen die achtergrond mag Israël van groot geluk spreken dat er nog niet veel meer doden onder haar kolonisten zijn gevallen. Daar waar een militaire bezetting in materiële beroving ontaardt, zijn de slachtoffers moreel gerechtigd zich desnoods met geweld tegen zo'n beroving te verzetten.

Sinds wanneer geldt de regel dat als je met praten je zin niet krijgt je bommen mag gaan gooien? Praten heeft wel wat opgeleverd, namelijk een matig functionerende Palestijnse Autoriteit die het lokale bestuur en ook een aantal veiligheidstaken heeft overgenomen, zodat de Palestijnen niet meer onder Israëlisch militair bestuur vallen. Praten had nog veel meer kunnen opleveren als de Palestijnen Baraks en Clintons voorstellen in 2000 hadden geaccepteerd of in de herkansing Olmerts vredesvoorstel aan Abbas vorig jaar.

Daar waar een volk continu zijn eigen ruiten ingooit, mag het van geluk spreken dat het nog op zoveel sympathie kan rekenen. Momenteel weigeren de Palestijnen overigens te praten, waarschijnlijk omdat zij erop rekenen dat het Westen dan Israël verder onder druk zal zetten om nu eenzijdig concessies te doen zonder dat zij een duimbreed hoeven toe te geven. Wanneer de Palestijnen als een volwassen volk worden beschouwd waaraan je eisen mag stellen en die je af mag rekenen op hun daden, is een doorbraak in het vredesproces mogelijk. Wanneer je alles wat het doet goedpraat, zal het vasthouden aan haar maximalistische eisen.
Mensen als Von der Dunk zijn dan ook deel van het probleem en niet van de oplossing. Triest dat hij zijn column in de Volkskrant zo vaak misbruikt om het vuurtje verder op te stoken.

Ratna Pelle

Zie ook: History of Antizionism