Viva Hamas en de inzet van de Holocaust

IMO Blog, 2010

Na de nodige omzwervingen en rellen, waarover hier meer, is een deel van het konvooi van de Viva Palestina groep van de week eindelijk in Gaza aangekomen. Op Al Jazeera vertelde organisator George Galloway dat hij nooit voet zal zetten op Israëlische grond (en daarom weigerde om volgens de internationale afspraken de meeste hulpgoederen via Israël naar Gaza te laten gaan) zolang het land de Arabieren in Jeruzalem "monsterlijk etnisch zuivert". Hij heeft nog een rijtje met absurde aantijgingen waar Israël eerst mee op moet houden voordat hij bereid is het te erkennen. Daarna legt hij uit dat de Palestijnen nooit zullen opgeven, want dat hebben ze van Arafat geleerd, die hij al vanaf zijn 21ste kende en bij wie hij aan het sterfbed heeft gezeten. In een ander interview zegt hij:


"Two of the Arab world's beautiful daughters, Baghdad and Jerusalem, are in the hands of foreigners, to do with as they will. By Allah, the Arabs are in a very bad shape. They have everything: Oil, gas, water, all this land, 300 million people, one language, one religion, one God, one culture. The Arabs should be a superpower in the world. Nobody should be able to ignore the Arabs. Everyone should be saluting the Arabs in respect. But look what we have instead."

Voor een reëlere kijk op Jeruzalem raad ik deze video aan, maar dat terzijde.

Blokkade van Hamas
De actievoerders zeggen dat ze tegen de onmenselijke blokkade van Gaza strijden en de aandacht van de wereld willen vestigen op deze 'humanitaire ramp'. In werkelijkheid liggen de winkels in Gaza vol met groenten en ander eten en is de hoeveelheid goederen die Israël binnenlaat met 900% toegenomen in 2009. Wat Israël nog steeds niet of nauwelijks doorlaat zijn bouwmaterialen; die worden, net als allerhande luxegoederen, wapens en vrouwen, door de naar schatting duizend tunnels vanuit Egypte gesmokkeld, wat ze duur maakt en niet altijd verkrijgbaar.

De blokkade van de Gazastrook is bedoeld om het Hamas regime te verzwakken, een regime dat, zowel in woord als in daad, in oorlog is met Israël. Mensen en groeperingen die deze blokkade bestrijden kiezen dus duidelijk partij in het conflict en helpen Hamas. Hamas leider Haniyeh heeft dat zelf ook heel duidelijk gemaakt in een welkomst toespraak tegenover de actievoerders een paar dagen geleden.

"Because of international solidarity and your support, we have become stronger," Haniyeh declared. "The Palestinian nation will never give up its national aspirations or its right to Jerusalem, the capital of Palestine and the Islamic people."

Hamas heeft actievoerders tegen de blokkade vaker geprezen en geëerd, en in het verleden zelfs symbolische paspoorten van Palestina gegeven. Als je dat allemaal accepteert, als je dat prima vindt, als je je daar op geen enkele manier ongemakkelijk bij lijkt te voelen, dan ben je geen onpartijdige vredesactivist meer, die opkomt voor de zwakkeren en onderdrukten, maar steun je een misdadig terroristisch regime dat in haar handvest oproept tot het doden van alle Joden en verwijst naar de antisemitische Protocollen van de Wijzen van Zion.

Holocaustoverlevende Hedy Epstein
Een andere deelnemer van Viva Palestina die veel aandacht krijgt, is Hedy Epstein, naar eigen zeggen Holocaust overlevende hoewel ze op haar 14de nog op tijd kon vluchten uit Oostenrijk naar Engeland via het zogenaamde Kindertransport. Ik zeg 'naar eigen zeggen' omdat hierover op blogs en discussiegroepen een discussie is ontbrand, en zij volgens sommigen onterecht dit label gebruikt om haar standpunt kracht bij te zetten. Bij een overlevende denk je toch in eerste instantie aan iemand die de gruwelen zelf heeft meegemaakt, niet aan iemand die - goddank - op tijd uit een land is gevlucht waar Hitler spoedig de macht zou krijgen. 'Wat doet dat er allemaal toe?', vraag je je wellicht af, en dat heb ik mezelf ook afgevraagd. Epstein zelf vindt in ieder geval wel dat het ertoe doet, anders presenteerde ze zich niet als zodanig, zoals op haar website. Ze is bepaald niet de enige antizionist die dit verleden bewust inzet in de strijd tegen Israël. In Nederland is Hajo Meyer misschien wel het bekendste voorbeeld. Ook hij gebruikt de Holocaust doelbewust om zijn kritiek op Israël kracht bij te zetten, en ook andere Joden van EAJG doen dat, zoals Jaap Hamburger.

Op het weblog van Keesjemaduraatje leidde een en ander tot een heftige discussie en schoot de kritiek op Epstein wat dit betreft iemand duidelijk in het verkeerde keelgat:

Holocaustoverlevenden hoeven helemaal niks geleerd te hebben van hun ervaringen.
DE HOLOCAUST WAS GEEN LESJE VOOR JODEN.
Als je dat wel zo ziet, bemoei je dan met de hele zaak niet meer.
Overigens allerlei holocaustoverlevenden hebben hun beroep daarvan gemaakt en doen niet anders dan daar over spreken. Heeft niemand ooit bezwaar tegen. Ook als ze dat rechtvaardigen zich met dat feit om vóór Israel op te komen, even krom en vaak contraproductief maar hun goed recht. Maar zo ook deze mevrouw, de andere kant op. Iedereen mag met zijn ervaringen doen wat ie wil, wat zullen we nou krijgen zeg.
Iedereen die vindt dat joden iets (zouden) moeten of niet moeten doen, of iets zouden moeten en laten vanwege een 'lesje' dat ze door de Holocaust geleerd moeten hebben, heeft poep in zijn hoofd.
En:
Maar wat die kleuring ook is, een lesje is het niet, en al helemaal niet het lesje dat anderen vinden dat je er uit zou moeten trekken, dat eeuwige opgelegde lesje dat joden zouden moeten geleerd hebben uit de Holocaust, en daar ging het me om.

Na een persoonlijk en ook wat warrig verhaal over dat Epsteins antizionisme misschien ook een reactie was op hoe "de zes miljoen, die altijd zo vanzelfsprekend postuum ingezet worden niet alleen als bestaansrecht voor Israël maar ook vaak als rechtvaardiging voor alles dat Israël doet", en een soort eerbetoon zou kunnen zijn aan haar ouders, die antizionist waren, besluit de reageerder, Natasha, met:

Als het iets aantoont is het dat het misschien echt tijd wordt om de Holocaust los te laten als maatstaf, als vergelijking, als rechtvaardiging, als recht van spreken voor wat dan ook, als lesje.

De Holocaust als lesje
Allereerst ben ik het er hartgrondig mee eens dat het grof en aanmatigend is de Holocaust voor te stellen als een lesje waar de Joden iets van geleerd zouden moeten hebben. Maar anders dan Natasha kom ik dat juist veelvuldig tegen bij critici van Israël die vaak vinden, dat juist de Joden, gezien hun geschiedenis, een ander volk niet zo mogen onderdrukken, of niet zoveel geweld gebruiken, of niet zo nationalistisch zijn, etc. etc. Ongepast en misschien zelfs antisemitisch vind ik dat. In het beste geval projecteren we zo de lessen die we zelf hebben geleerd, of vinden dat we moeten hebben geleerd, op de Joden, maar zij hebben misschien wel hele andere lessen geleerd, zoals dat het wel handig is je in het vervolg wat beter te kunnen verweren, of dat ze als minderheid in andere landen nooit echt veilig zijn. Niet-Joden moeten inderdaad de Holocaust loslaten als rechtvaardiging of vergelijking of wat dan ook wanneer zij het over Israël of Joden hebben. Maar hoe zit dat met Joden zelf? En hoe zit dat als mensen vanwege de Holocaust meer begrip hebben voor Israël?

Natasha vind het Epsteins goed recht de Holocaust te gebruiken zoals haar goeddunkt. En ook zionisten mogen dit van haar doen. Maar zij meent onterecht dat 'de zes miljoen' postuum worden ingezet om alles wat Israël doet te verdedigen. De meeste Joden staan achter Israëls bestaansrecht en ook achter de oorlogen die het heeft gevoerd, en zien de Holocaust als tragisch bewijs dat men inderdaad een eigen staat nodig heeft en dat die militair sterk moet zijn. Dat is niet het 'inzetten' van die zes miljoen, maar een les trekken uit het verleden. En ik vind het wederom nogal aanmatigend wanneer niet-Joden ze dan gaan vertellen dat dat de verkeerde les is (niet dat Natasha dat zo duidelijk zegt, en ik maak uit de tekst op dat ze zelf ook Joods is, maar dat klinkt wel heel erg door in de veelgehoorde kritiek dat Israël de Holocaust gebruikt om haar acties te rechtvaardigen). Maar is het dan niet ook aanmatigend wanneer ik zeg dat antizionistische Joden de verkeerde les trekken uit het verleden? En wanneer een extremistische rabbijn zegt dat de Holocaust een straf was voor de Joden vanwege hun goddeloze levensstijl, mag je dat dan ook niet bekritiseren? Of wanneer overlevenden de Gazastrook met een concentratiekamp vergelijken?

Ik zie de Holocaust als een tragisch bewijs van het gelijk van de zionisten, dat men een eigen staat nodig heeft en militaire macht. Ik zie het niet als een les, en dus ook niet als een verkeerde les, en ook niet als een rechtvaardiging. Israël heeft wat mij betreft ook bestaansrecht zonder Holocaust, omdat de Joden als volk recht hebben op zelfbeschikking in hun oude thuisland waar zij altijd een binding mee hebben gehouden, ook fysiek. Ik vind niet dat Israël vanwege de Holocaust van alles mag wat andere landen niet mogen. Ik denk wel dat Israël heel ver mag gaan als haar veiligheid werkelijk in het geding is. Andere landen (en volken) zouden dat ook mogen als hun veiligheid in het geding is en er een redelijke kans zou zijn dat zij anders niet kunnen overleven. Omdat er meer gevaar is voor Joden, omdat zij intenser worden gehaat dan de meeste andere volken, heeft zij moreel gezien inderdaad misschien wel meer recht om bepaalde middelen te gebruiken, maar dat gaat niet op voor de gemiddelde legeroperatie tegen Palestijnse terroristen of guerrilla's, of het bouwen van nederzettingen. Ik denk dan meer aan het recht om atoomwapens te bezitten of om de atoominstallaties van haar vijanden preventief uit te schakelen, zoals in 1981 in Irak en twee jaar geleden een reactor in Syrië.

"Excuus-Jood"
Als een meerderheid van de Joden niet meer achter Israël zou staan, zou dat tot een zodanige emigratie leiden en afnemende steun uit vooral de VS, dat Israël waarschijnlijk niet lang meer zou bestaan. Het zou triest zijn, onrechtvaardig ook, maar uiteindelijk natuurlijk hun eigen keuze. In de praktijk zou dit welhaast zeker zijn veroorzaakt door aanvallen van buitenaf en afnemende steun onder niet-Joden. Zolang het in Israël redelijk goed toeven is, en zolang je als Israëli niet in de rest van de wereld wordt uitgekotst, zal die meerderheid er niet komen. Nothing succeeds like success. Na 1948 en na 1967 nam het aantal Joden dat achter Israël stond gigantisch toe.

Ik bekritiseer niet zozeer antizionistische Joden (al ben ik het met hen niet eens), maar het misbruik dat van hen wordt gemaakt en de enorme media-aandacht die ze krijgen. Op grond van de mensen die ze vertegenwoordigen, zouden tegenover een artikel of interview met iemand van EAJG wel tien artikelen van het CIDI, rabbijn Evers, Likoed NL en andere zionistische Joden of organisaties moeten staan. Maar de media zijn een beetje verliefd op antizionistische Joden, net als ze indertijd een beetje verliefd waren op Ehsan Jami en Ayaan Hirsi Ali, en vinden Joden die Israël verdedigen maar saai. Maar terwijl die beiden alweer een tijdje geleden zijn afgeserveerd door de media en 'weldenkend' Nederland, lijkt de fascinatie met antizionistische Joden eeuwig voort te duren. Hun provocerende en soms extreme uitspraken zijn gefundenes fressen voor antizionisten en antisemieten, die worden aangemoedigd alle remmingen los te laten, en altijd een excuus-Jood paraat hebben indien ze worden aangevallen. Onder andere Dries van Agt heeft er een hobby van gemaakt met zijn antizionistische Joodse vrienden te schermen.

Holocaust als referentie?
Terug naar de vraag of we de Holocaust niet moeten afschaffen als rechtvaardiging, vergelijking, referentiekader of wat dan ook wanneer we het over Israël hebben. Ik heb lang gedacht van wel. Israël is van na de Holocaust, is niet vanwege de Holocaust gesticht (maar eerder desondanks), en heeft bestaansrecht en het recht zich te verdedigen los van de Holocaust. Ik vind inderdaad dat niet-Joden zeer terughoudend moeten zijn wat dit betreft. Maar in het denken van de meeste Joden neemt zij daarvoor een te centrale plaats in, zie bijvoorbeeld het debat in Israël zelf, waar ook veelvuldig met de Holocaust wordt geschermd door links en rechts, door religieuzen en seculieren. Smakeloos als wij bepaalde vergelijkingen kunnen vinden, voor hen zijn ze reëel, treffend, maar natuurlijk soms ook manipulatief.

Maar hoe smakeloos ze ook zijn, ze klinken anders uit de mond van een Jood dan een niet-Jood, en staan anders in een Hebreeuwse krant bestemd voor Israëli's die onderling discussiëren over de moraliteit van bepaalde legeroperaties of andere praktijken, dan in een Nederlandse krant. Ik vraag mij geregeld af, bij de zoveelste felle, ongenuanceerde en slecht geïnformeerde tirade tegen Israël, waar wij ons in Godsnaam mee bemoeien. We hebben genoeg eigen problemen en belast verleden om over de discussiëren en onze hoogstaande morele waarden op los te laten. Maar meer mensen weten tegenwoordig van Deir Yassin en Sabra en Shatilla dan van Rawagedde of Galung Galung. Galung Galung? Ja, ik las het toevallig onlangs in NRC Weekblad. Dat zegt genoeg.

Ratna Pelle