Links, rechts en Israel (1)

IMO Blog, 2010

Onlangs kreeg ik meermaals een mailing van mensen die niet alleen Israël een warm hart toedragen, maar ook graag hun mening ventileren over 'Climategate', en de afgelopen koudeperiode graag als bewijs aanhalen dat al dat klimaatgedoe schromelijk overdreven is en wordt ingegeven door een machtige klimaatlobby. Ook op pro-Israël websites zoals De Dagelijkse Standaard en Het Vrije Volk wordt geregeld gescholden op de klimaatmaffia, de linkse kerk, de linkse publieke omroep en ander links ongerief dat onze maatschappij probeert te veranderen in een socialistische nachtmerrie. Het feit dat de publieke omroep zo eenzijdig is wat betreft het Israëlisch-Palestijns conflict wordt als zoveelste bewijs aangehaald dat we door links worden bedonderd. Alsof het op de commerciële omroepen zoveel beter is, en alsof de Telegraaf en het AD zo'n effectief tegenwicht bieden tegen de gekleurde berichtgeving van het 'linkse' NRC Handelsblad en de Volkskrant. Conny Mus is niet veel objectiever dan Sander van Hoorn, en de andere commerciële omroepen besparen zich het geld voor een correspondent in Israël, want daar is toch geen belangstelling voor. Veel mensen op dat soort websites lijden aan hetzelfde syndroom dat je ook bij (radikaal) links wel ziet: daar ligt alles aan het grootkapitaal of het MIC (Militair Industrieel Complex). Als de treinen niet rijden vanwege een beetje sneeuw ligt dat aan de verzelfstandiging van de NS, niet aan het feit dat de wissels niet goed werden onderhouden, en als banken omvallen dan ligt dat aan de exorbitante bonussen, niet aan een gebrek aan toezicht. Bij rechts staat iedere staatsbemoeienis daarentegen gelijk aan een poging het socialisme in te voeren, en alles wat mis gaat ligt aan de overheid.


Waarom schelden sympathisanten van Israël, en vooral de mensen op websites en blogs die open staan voor een pro-Israël geluid, zo op links? De meeste en felste kritiek op Israël komt inderdaad van links, al doet Dries van Agt erg zijn best om dat beeld te veranderen, en hij is niet de enige in het CDA die meer dan kritisch is tegenover Israël. In de media is er hooguit een gradueel verschil tussen links en rechts, met - naar mijn indruk - de meest gekleurde berichtgeving in de NRC, en in mindere mate de Volkskrant en daarna Trouw, terwijl de kleine christelijke kranten het meest sympathiek staan tegenover Israël. Het AD volg ik niet zo, maar ik ben er meermaals gekleurde berichtgeving tegengekomen. Alleen Elsevier bevestigt het cliché dat rechts samengaat met sympathie voor Israël. In de politiek gaat het beeld dat links anti-Israël is en rechts pro helaas wel redelijk op. Alle linkse partijen hebben een zeer eenzijdig standpunt, D66 is iets gematigder maar ook behoorlijk kritisch, binnen het CDA en de VVD wordt redelijk genuanceerd gedacht (binnen beide partijen is er veel verschil tussen verschillende bewindspersonen, zo is Nicolai een stuk kritischer dan Van Baalen en Verhagen bewandelt een dunne lijn tussen mensen van wie de kritiek wel wat harder mag en sympathisanten van Israël). De kleine christelijke partijen en de PVV zijn onomwonden pro-Israël, waarbij er bij de ChristenUnie wel ruimte is voor nuance.
In het verleden was dit overigens eerder omgekeerd, en was de PvdA, samen met de christelijke partijen, veel uitgesprokener pro-Israël dan de VVD, dat de economische belangen geschaad zag met een te uitgesproken pro-Israël standpunt en -beleid van de Nederlandse regering.

Waar komt de tegenwoordige sympathie van rechts voor Israël vandaan, en de antipathie van links? Wat is daar de logica achter?
In de eerste plaats is de vraag wat je 'pro-Israël' noemt. Er is het eenzijdige militante pro-Israël geluid van Geert Wilders, dat ook terug te vinden is op bijvoorbeeld HVV, dat in alles erg pro-Wilders is. Israël moet gewoon afrekenen met de Palestijnen en verder niet zeuren, is de teneur. DDS is minder extreem, en zit meer in de rechts-conservatieve hoek, maar ook daar is dit geluid, met name bij de reaguurders, wel te horen. Rechts houdt van militaire kracht en bepleit het recht van de sterkste, zoals links geneigd is het voor de zwakkere op te nemen en (militaire) macht sterk te wantrouwen. Beide versimpelen daarbij vaak de werkelijkheid, veranderen haar zelfs in een karikatuur en bevestigen daarbij niet zelden elkaars vooroordelen. Wilders is meer pro-Israël dan de meeste Israëli's, die niet tegen een territoriaal compromis zijn, in meerderheid een verbod op minaretten en andere anti-islamitische voorstellen afkeuren en vinden dat Arabische inwoners van Israël gelijke burgerrechten moeten hebben. De meeste Joden in Nederland volgen ook een veel gematigder lijn, zoals blijkt uit de standpunten van het CIDI, de belangrijkste Joodse pro-Israël organisatie. Het CIDI stelt nadrukkelijk dat men voor vrede is en voor een tweestatenoplossing, en heeft zich meermaals kritisch uitgelaten over de bezetting en voortdurende nederzettingenbouw. Veel Joden voelen zich verwant met de PvdA, al lopen zij daar in toenemende mate tegen het eenzijdige standpunt over Israël aan.

Er is in Israël en wat zij symboliseert voor zowel links als rechts een en ander te halen, en daarom verbaast het mij dat binnen links het pro-Israël geluid nagenoeg afwezig is.
Rechts wijst graag op het economische en technologische succes van Israël. Israël is zonder 'subsidie' opgebouwd, op eigen benen en tegen de zin van de gehele Arabische wereld. Israël symboliseert verlichting en het westerse ideaal van vrijheid tegenover een achtergebleven Arabische wereld waarin traditie, geloof, clans en corruptie de vooruitgang tegenhouden. Israël symboliseert het succes van het Westen en het kapitalisme; door superieure organisatie, hard werken en inzet wist het van een stukje woestijn zonder enige olie of andere natuurlijke hulpbronnen verreweg het welvarendste land van het Midden-Oosten te maken. Israël symboliseert kracht, doorzettingsvermogen, eigen initiatief, hard werken en zelfbewustzijn.

Voor links stond Israël tot in de jaren '70 symbool voor hoe een verdrukt en vertrapt volk is opgestaan en vanuit het niets een staat heeft opgebouwd. Niet door ongebreideld kapitalisme, maar door de collectivistische kibboets, door onderlinge solidariteit en de bereidheid persoonlijk gewin opzij te zetten voor het grotere geheel. De Joden, het ultieme slachtoffer, waren eindelijk vrij en wisten zich op miraculeuze wijze hun vijanden van het lijf te houden. De omliggende Arabische staten waar rijke en corrupte oliesjeiks de dienst uitmaakten, werden verslagen door een leger bestaande uit Holocaust overlevenden en veteranen uit de tweede wereldoorlog, democratisch gecontroleerd en aanvankelijk onder gezag van de machtige vakbond, de Histadroet. De Arabische staten sympathiseerden met de nazi's, onderdrukten bovendien hun eigen bevolking, een kleine kliek verrijkt zich ten koste van het volk en alles gaat er via vriendjespolitiek. Ook voor hen symboliseerde Israël vooruitgang, maar dan eerder in de zin van een revolutionair elan, een elan dat ook zeker aanwezig was bij veel zionisten van het eerste uur.
In beide gevallen staat goed tegenover kwaad, recht tegenover onrecht.

Lees verder in deel 2


Ratna Pelle