Links, rechts en Israel (2)

IMO Blog, 2010

Zie ook deel 1

Waarom heeft links nu alleen oog voor de 'rechtse waarden' van Israël en wat ziet het in de Palestijnen? Israël zelf is rechtser geworden, de kibboetsen zijn bijna allemaal geprivatiseerd, het idealisme van de begintijd is eraf en de bezetting van de Westoever heeft een beweging van religieus geïnspireerd nationalisme op gang gebracht. Deze beweging was ook voor die tijd al aanwezig maar vormde toen een duidelijke minderheid binnen het zionisme. In de overwinning van de Zesdaagse Oorlog (waarin zij duidelijk de Goddelijke hand zag) zag zij haar gelijk bevestigd en heeft daardoor in kracht en invloed enorm gewonnen. Ook de weigering van de Arabische staten om vrede te sluiten na de Zesdaagse Oorlog heeft haar in de kaart gespeeld.


Israël is een bezettingsmacht geworden, het sterkste land in de regio, dat met het modernste wapentuig Palestijnse stenengooiers te lijf gaat. Dat is althans het beeld dat we sinds de eerste intifada voorgeschoteld krijgen. De televisiebeelden van de Israëlische overmacht, of die nou wel of niet is gerechtvaardigd, werken tegen Israël. Als je twee mensen ziet vechten en eentje ligt boven sympathiseer je haast automatisch met de onderliggende partij, zonder dat je de oorzaak van de vechtpartij kent. Daarbij is de Holocaust langer geleden en het beeld van de Jood die opstaat en ondanks overweldigende tegenstand de woestijn ontgint en een nieuw leven opbouwt langer geleden. Rechts heeft daar geen last van want het beeld van de heroïsche Jood die van aanpakken weet is voor haar niet in tegenspraak met het economische en militaire succes van Israël, maar bij links wringt dit wel. Israël is te zeer een onderdeel van de gevestigde macht geworden, te machtig geworden om er mee te kunnen sympathiseren. Links heeft daarbij de neiging om primitieve volken, tradities en niet-westerse wijsheden te verheerlijken, en het doorgeschoten individualisme te veroordelen. Ik heb lyrische verhalen gehoord van mensen over het pure leven van de Bedoeïenen, bepaald door de seizoenen, de woestijn en de gemeenschap. Stond links lang voor de vooruitgang, voor de maakbaarheid en de techniek, nu lijkt zij daar weer wat afstand van te nemen, al zijn beide tendensen altijd binnen links aanwezig geweest. Rechts eigent zich momenteel het verlichtingsdenken en bijbehorend optimisme steeds meer toe, hoewel deze tegenstelling dwars door het politieke spectrum heen loopt en ook door bepaalde partijen heen. Overigens is D66 typisch een optimistische partij die eerder staat voor moderniteit en techniek dan voor traditie en de gemeenschap, en zij is behoorlijk kritisch tegenover Israël, terwijl de PVV veel meer appelleert aan de gemeenschap en alles wat verloren dreigt te gaan. Zo logisch zit een en ander dus blijkbaar toch niet in elkaar.

Een andere, misschien belangrijker reden voor de linkse kritiek op Israël is dat voor links de Verenigde Naties en het internationale recht bepalend zijn. Na de Tweede Wereldoorlog hebben we internationale afspraken gemaakt om een dergelijke ramp in de toekomst te voorkomen, en hoe imperfect ook, daar moeten we ons aan houden. Juist het Westen moet zich daaraan houden, om de indruk te vermijden dat die afspraken een nieuw middel zijn om haar hegemonie veilig te stellen en anderen haar wil op te leggen, aldus links. Dat het westen daardoor in feite vaak met één hand op de rug vecht, aangezien schurkenstaten en terroristische bewegingen zich weinig aan dergelijke nobele afspraken gelegen laten liggen, dat neemt men op de koop toe. Dat de VN inmiddels een krachtig middel van de antizionisten in hun strijd tegen Israël is geworden, wil men niet zien. Misschien is dit wel de belangrijkste reden of het belangrijkste verschil in de beoordeling van Israël en het conflict tussen links en rechts. Het gaat niet om edele wilden of hardwerkende Joden, maar om het feit dat Israël geregeld door de VN op de vingers wordt getikt en zich niet altijd precies aan de internationale spelregels houdt. Rechts vindt dat geoorloofd en vindt dat het Westen wel wat zelfbewuster mag zijn en haar waarden met kracht verdedigen of zelfs opleggen (en haar belangen veilig stellen), links beweert dat dat juist die waarden aantast. Vroeger had men er begrip voor dat Israël zich soms van onconventionele middelen moet bedienen omdat het zoveel vijanden heeft en zo klein is, en weinig natuurlijke bondgenoten kent, tegenwoordig meent men dat Israël als kernmacht en bondgenoot van het machtigste land ter wereld niets heeft te vrezen.

Links gaat daarbij uit van een positiever mensbeeld, waarin terrorisme voortkomt uit wanhoop, en criminaliteit uit armoede en slechte omstandigheden. Ook gelooft men dat de VN ondanks haar tekortkomingen toch in staat is de wereld een beetje vrediger en rechtvaardiger te maken, iets waaraan ik steeds meer ben gaan twijfelen. Als het aan de VN ligt, is er simpelweg geen ruimte voor Israël en dat is met geen mogelijkheid te rijmen met enig rechtvaardigheidsgevoel.
Links heeft nogal eens de neiging om (militaire) kracht en machteloosheid, ofwel dader en slachtoffer, met moraal te verwarren. Alsof de zwakkere ook altijd gelijk heeft en nobeler is.
Maar links is ook vreselijk inconsequent: tegenover de gevestigde orde en macht van de Arabische wereld stelt men zich over het algemeen mild op, ondanks haar onderdrukking van vrouwen en minderheden en dissidenten. De antipathie voor de VS en schuldgevoelens over het verleden toen het westen de wereld beheerste en opdeelde, zijn daar debet aan.

Daarnaast is links vrijwel blind voor het voortdurende en weer openlijker gebezigde antisemitisme. Dit wordt maar al te vaak als antizionisme en dus legitiem uitgelegd, als wat onhandig geuite maar terechte woede over een nieuwe ronde van Israëlische agressie. Populair is de aantijging dat Israël zelf het antisemitisme in de kaart speelt en dat dit grotendeels zal verdwijnen wanneer er vrede is in het Midden-Oosten, en daarvoor heeft Israël de sleutel in handen. Deze blinde vlek voor Jodenhaat en de oorzaken daarvan is een schandvlek voor het linkse gedachtegoed en de linkse beweging.
Voor de duidelijkheid: wanneer ik van 'links' en 'rechts' spreek zijn dat noodgedwongen veralgemeniseringen en niet iedereen zal zich in alle kenmerken of toegedichte visies van deze stromingen kunnen vinden. Ik vind het echter te makkelijk om te zeggen: 'ik ben links en niet antisemitisch dus ik hoef me dit niet aan te trekken'. Je moet je dat wel aantrekken. Juist dan. En ertegenin gaan en heel hard aan de bel trekken. Gaza is geen getto van Warschau en de Joodse Israëli's zijn geen 'Herrenvolk' en de Joden zijn niet de nieuwe daders geworden en de Joodse lobby controleert niet de Westerse media of onze buitenlandse politiek. En Anne Frank met een keffiyeh kan ook echt niet.

Tot slot het milieu nog even. Het schijnt dat Israël ons wat dat betreft in sommige opzichten vooruit is. Volgens een artikel in een Britse krant is Israël het eerste land waar een nationaal netwerk voor de elektrische auto bestaat met duizenden oplaadpunten. Noodgedwongen doet Israël veel aan energie- en waterbesparing, al kan het natuurlijk altijd beter. Een citaat:

The land is sandy and infertile. "Israel has become a world power in terms of green technology because of our long experience in dealing with scarcity," says Jon Medved, head of the pioneering video ringtone company Vringo and an investor in Israeli clean technology companies. "We've created these technologies to solve problems that are acute here."

Israel and experts such as Dov Pasternak lead the world in countering the creeping desertification that has made large swathes of Africa and Asia uninhabitable. Satellite photographs show that only two countries have increased the area of land covered by forest and agriculture - the United States and Israel. Israeli farmers revolutionised the watering of agricultural crops more than 40 years ago through the drip irrigation system which has since been adopted worldwide.

Israël hergebruikt 70% van het afvalwater en is ook een pionier in aardwarmte en zonne-energie. Het kan natuurlijk altijd beter, en ik heb zelf nog wel de nodige waterverspilling gezien in Israel. Climategate of niet, fossiele energie is eindig en belastend voor het milieu, en ons gebruik van deze energie moet drastisch omlaag (en nee, ik zie kernenergie niet als een alternatief, met name vanwege het probleem van het kernafval waar nog steeds geen bevredigende oplossing voor is gevonden). Terwijl de wereld er niet in slaagde om hier bindende afspraken over te maken in Kopenhagen, is Israël hiermee allang bezig.

Ratna Pelle