Tweede onderzoek berichtgeving Israel door NOS Journaal

IMO Blog, 2010

Onlangs brachten de Stichting WAAR en Israel Facts een tweede rapport uit over de berichtgeving van het NOS Journaal over het Israelisch-Palestijns conflict. Na een eerste rapport tijdens de Gaza Oorlog van vorig jaar, is nu een rustige periode onderzocht, zonder grote zaken en heftige strijd. In de periode van 23 oktober tot het einde van het jaar telden zij 11 berichten over Israel en het conflict, waarvan 9 reportages met een verslag van correspondent Sander van Hoorn. Al deze reportages bleken gekleurd te zijn, geen context te geven, eenzijdige of misleidende informatie te geven en soms zelfs ronduit onjuiste informatie.


Ook kwamen vooral Palestijnen aan het woord en stond hun perspectief centraal, en in geen enkele reportage werd Israëls kant getoond. In één reportage kwamen een paar kolonisten kort aan het woord, maar dit betrof slechts enkele leuzen, terwijl het commentaar daarbij duidelijk negatief van toon was. Hieronder geef ik een paar fragmenten uit het onderzoek. Over een enkele reportage heb ik zelf al eerder geblogd, zoals over het zogenaamde Al Quds Underground Festival in Jeruzalem, een Arabisch festival dat Jeruzalem als Arabische hoofdstad op de kaart moest zetten en daarom door Israel verboden was. Volgens het NOS Journaal had dit festival echter niks met politiek te maken, maar draaide het om verdraagzaamheid en een dialoog tussen culturen. Bovendien werd verzwegen dat Joodse bezoekers van het festival werden geweerd, iets dat op gespannen voet staat met de in de NOS reportage beleden culturele verdraagzaamheid van de organisatoren ervan.

Het onderzoek concludeert:

Van de elf uitzendingen over Israël en de Palestijnse gebieden konden er slechts twee de kwalificatie neutraal dan wel objectief krijgen. De overige negen waren onder de maat en voldeden met name door het commentaar absoluut niet aan de eigen journalistieke code van de NOS. Die negen reportages waren volledig eenzijdig doordat enerzijds voornamelijk Palestijnen aan het woord kwamen en dus alleen de Palestijnse visie werd vermeld en anderzijds de Israëlische kant zo goed als altijd ontbrak. Objectieve Israëlische gegevens zoals de cijfers uit het recente Israëlische water-rapport werden niet genoemd. Gegevens uit IMFA-net voor informatie voor buitenlandse reporters werd nooit betrokken.
De reportages waren daarnaast gekleurd en suggestief door woordgebruik, beeld en montage en te vaak voorzien van onjuiste of onvolledige informatie. Er werd nauwelijks context gegeven of deze werd alleen van Palestijnse zijde gegeven. Doordat de context ontbrak bleef de werkelijke situatie voor de kijker onduidelijk, ook al omdat er geen scheiding was van feiten en meningen en hiermee de vorming van een eigen mening ondoenlijk was. Bovendien werd er al een mening opgedrongen, namelijk door de suggestieve woordkeus of zelfs door de uitgesproken mening van Van Hoorn.

Voorbeelden hiervan:
27/10 reportage over waterverdeling: onvolledige en verkeerde informatie, eenzijdig en gekleurd door alleen de Palestijnse kant te belichten, suggestief in de beelden, ontbreken context over oorsprong van de akkoorden over waterverdeling in de Oslo-Akkoorden.
30/10 reportage over Al Quds Underground: naast onvolledige informatie ook onjuiste informatie, suggestieve informatie, verbloemen van de werkelijke toedracht en van duidelijke discriminatie. Ook hier geen context van bijvoorbeeld de Oslo-Akkoorden.
5/11 reportage over aankondiging aftreden Abbas. Voornamelijk suggestief.
13/11 reportage over slachtoffers Gazaoffensief volgens Goldstone rapport. Volledig eenzijdig door alleen Palestijnen aan het woord te laten, suggestief door alle Palestijnse beweringen klakkeloos te accepteren, suggestief door uitspraken waarin de uitkomst al besloten lag (een leger dat een leger onderzoekt), suggestief over de tijdsduur van de verhoren, suggestief over de reden van de verhoren, onjuiste informatie over standpunt van Verhagen, ontbreken context van het Goldstone rapport. Volledig ontbreken Israëlische visie, behalve de opmerking: Israël is het er niet mee eens.
Opvallend was verder dat er vier uitzendingen over eenzelfde onderwerp gingen: de bouwstop:
18/11 reportage over doorbouwen in Gilo. Suggestief taalgebruik. Ontbreken context over status.
25/11 reportage over doorbouwen. Ook hier weer geen onderscheid status Jerusalem en West Bank, geen context door uitleg over moeilijke positie Netanyahue in het kabinet, dat er nooit eerder een dergelijke bouwstop is afgekondigd. Eenzijdig: geen vermelding dat Abbas niets aangrijpt om ook een gebaar te maken, maar voortdurend alles te weinig vindt en geen onderhandelingen zal aangaan.
Eenzijdig: Van Hoorn: Vastlopen onderhandelingen is eenzijdig aan Israël te wijten.
26/11 reportage over bouwstop. Voornamelijk een reportage die duidelijk maakt wat Van Hoorn ervan vindt. Overal een mening, geen context, geen opmerking over de starre houding van Abbas. Veel suggestief taalgebruik als nederzetting, kolonist. Suggestief over doel van de bouwstop: alleen maar voor gunstig beeld naar Amerika bedoeld en Amerika moet naar Israël luisteren..
2/12 reportage over doorgaande bouw: suggestief door geheimzinnig over de locatie te doen. Suggestief door niet de bestemming van de vloer, de synagoge, te noemen. Manipulatief interview Naomi Baroechi.
28/12 reportage over Gaza, jaar na de oorlog: herhaling van onjuiste feiten uit reportage van januari, aandikking van de onjuiste feiten.

Alleen twee uitzendingen van het journaal waren redelijk neutraal. Dit betrof het journaal van 11/11 dat over het bezoek van Lieberman ging en het journaal van 21/11 dat over het opstootje door orthodoxie in verband met overtreding werkverbod op sjabbat ging.