Palestina op de landkaart

IMO Blog, 2010

Op pro-Palestijnse websites en in brochures duiken geregeld een serie kaarten op, die de Palestijnse claim op heel het land tussen de rivier en de zee moeten rechtvaardigen. Dries van Agt gebruikt ze, het Palestina Komitee, en ik meen ook ICCO. Het verhaal is duidelijk: het hele land was van de Palestijnen, en Joden bezaten slechts een paar plukjes land. Toen kregen ze van de VN opeens ruim de helft toegewezen, logisch natuurlijk dat de Arabieren weigerden daarmee in te stemmen. Vervolgens pikten ze nog eens de helft van het aan de Arabieren toegewezen deel in, en logisch dat de Arabieren dat niet accepteerden. Uiteindelijk veroverden ze het hele land en bleven er in 2000 slechts een paar kleine plukje over voor de Palestijnen.




Deze landkaarten zijn niet alleen misleidend, ze bevatten ronduit verkeerde informatie. Alle grond die in 1946 niet door Joden werd bezeten is groen gekleurd, suggererend dat die dus Arabisch was. In werkelijkheid was het merendeel van deze grond onbewoond en werd door de mandaatautoriteiten beheerd. Officieel behoorde dit land dus aan Groot-Brittannië toe, maar dat had het mandaat gekregen van de Volkerenbond onder de voorwaarde dat er een Joods Nationaal Thuis zou worden gesticht.
Ami Isseroff schrijft hierover:

A discussion of the difficulty of establishing land ownership in Palestine of 1946 and the origins of this "settlement map" is given in The Land Question in Palestine. The Arabs had no sovereignty over the land at any time, and they owned less than half of it. Despite Arab efforts to prevent Jewish land purchases, Jews owned about 8% (more by some estimates) of the land in the area that became Israel. Nearly 50% of the land was government land. Since the mandate was supposed to create a "national home" for the Jews, it is hard to understand why this land is colored green. Furthermore, despite big stretches of white area shown in the later maps, Arabs still own private property in those white areas - in Israel, as does the Muslim Waqf, as does the Greek Orthodox Church.

In de kaarten worden op een sluwe manier de verschillende vormen van landbezit, autonomie en politiek bestuur door elkaar gehaald. Privé land dat Joden bezaten in 1946 is wit gekleurd; privé land dat Arabieren bezitten is, samen met het land dat de overheid bezit, de kerken bezitten en god weet wie bezitten, groen. In 2000 is alleen het land waarover de Palestijnen volledige autonomie hebben groen; land dat zij privé bezitten is wit omdat het onder Israëlisch bestuur valt. Ook land dat de kerken bezitten (dat is in Jeruzalem heel wat) is nu wit en dus 'Israëlisch'.

De kaarten suggereren dat er vroeger een onafhankelijke Palestijnse staat is geweest, die al het land in bezit had (behalve de witte vlekjes in kaart 1). Toen kwamen de Joden en pakten de Palestijnen zomaar al dat land af, met hulp nog wel van de VN. Het is dezelfde suggestie als in de Frisia vergelijking wordt gemaakt: stel je voor dat de Friezen opeens heel Nederland veroveren, omdat zij er ooit hebben gewoond? Maar er was helemaal geen Palestijnse staat, terwijl Nederland al eeuwenlang bestond, en voor het Britse Mandaat verwees de naam 'Palestina' slechts naar een geografische regio, niet naar een land of gebied met een autonome status en eigen identiteit. De term 'Palestijnen' verwees voor 1948 naar Joden die in Palestina woonden; Arabieren identificeerden zich vooral met de clan waartoe zij behoorden of de stad waar zij vandaan kwamen.

De derde kaart, waar de situatie tussen 1949 en 1967 zichtbaar is, moet Israëls 'expansionisme' aantonen. Wat we niet zien is dat de oorlog die tot dit resultaat leidde door de Arabieren was begonnen en dat zij de Joden uit het gebied wilden verdrijven, waarschijnlijk zelfs uitmoorden (zie ook: De oprichting van Israël en War of Independence). De Arabieren wezen het VN delingsplan af en dreigden met oorlog. In het delingsplan kregen de Joden de helft van een vijfde van het oorspronkelijke mandaatgebied, dat ook geheel Jordanië omvatte. Van het aan de Joden toebedeelde gebied bestond meer dan de helft uit woestijn (zie ook: Map of UN Partition Plan).

Bij alle verhalen over hoe onrechtvaardig het zou zijn dat zij 'zomaar' de helft van het gebied kregen toegewezen, zijn nog wel meer kanttekeningen te plaatsen: de Joden hadden na de verdrijving door de Romeinen millennia zonder staat geleefd, en dat was maar matig bevallen. In vele landen, ook in het Midden-Oosten, hebben zij hun bijdrage geleverd aan de nationale cultuur, verdediging van het land en welvaart, en kregen vaak stank voor dank. In dezelfde periode dat zij een minuscuul, onverdedigbaar stukje land toegewezen kregen door de VN, zijn ook veel Arabische staten ontstaan, vaak door pennenstreken van de koloniale machten. Bijna een miljoen Joden leefden in deze landen als minderheid, en moesten zich schikken naar de regels en grillen van de betreffende heersers. Waarom zouden ook niet een paar honderdduizend Arabieren een minderheid in een andere staat mogen zijn? Landen zijn nou eenmaal niet precies langs etnische lijnen op te delen.

Vaak wordt gezegd dat de Joden land van een ander kregen van de VN, uit schuldgevoel over de Holocaust. De Joden hadden het land echter zelf door harde arbeid en investeringen opgebouwd, en er zowel voor Joden als Arabieren een aantrekkelijker oord van gemaakt dat veel immigranten uit de omliggende landen trok. De Arabische bevolking nam begin 20ste eeuw sterk toe, zowel vanwege immigratie als een langere levensduur en betere gezondheidszorg (zie ook: Zionism and its Impact). Bij de stemming voor de VN in 1947 heeft de Holocaust zeker een rol gespeeld, maar dat betekent natuurlijk niet dat de Joden er anders geen recht op hadden. In 1947 was er al een de facto Joodse staat in Palestina, en al in 1922 had de Volkerenbond in het Britse Mandaat vastgelegd dat er een Joods Nationaal Thuis zou worden opgericht. De Holocaust bevestigde op tragische wijze de noodzaak van zo'n nationaal thuis, en nog tragischer, was men daarmee iets eerder geweest en waren de Britten tien jaar eerder vertrokken, dan waren waarschijnlijk honderdduizenden Joden gered. Onder Arabische druk kwamen er vanaf eind jaren '30, volkomen in strijd met de provisies van het mandaat, strikte quota voor Joodse immigratie en werden veel wanhopige vluchtelingen teruggestuurd naar door de nazi's bezet Europa. Na de oorlog werden Joodse vluchtelingen die naar Palestina kwamen op Cyprus geïnterneerd, in vaak onmenselijke omstandigheden.

De vierde kaart laat waarschijnlijk de gebieden zien die als "Area A en B " in de Oslo akkoorden zijn gebrandmerkt, waar de Palestijnen autonomie kregen. Dat Arabieren op veel meer plaatsen land bezitten, ook in Israël zelf, wordt even buiten beschouwing gelaten. Bovendien wordt gesuggereerd dat zij hier meer land verloren, terwijl zij in feite juist land kregen vanaf Oslo. Tot 1994 hebben de Palestijnse Arabieren nooit soevereiniteit gehad op enig gebied in het land. Het viel tussen 1948 en 1967 onder Jordaans bestuur, en Jordanië maakte geen aanstalten de Palestijnen onafhankelijkheid of zelfs autonomie te geven.

Deze kaart uit 2000 lijkt bedoeld om de vredesbesprekingen die toen werden gevoerd te torpederen, door het resultaat van het vredesproces zo karikaturaal voor te stellen. In werkelijkheid hebben de Palestijnen bijna de gehele Westoever en de Gazastrook aangeboden gekregen door Ehud Barak en Bill Clinton, maar Arafat wees de voorstellen af onder andere vanwege het zogenaamde 'recht op terugkeer' van de Palestijnse vluchtelingen (zie ook: Intifada en Vredesproces). De Oslo Akkoorden waren van het begin af duidelijk bedoeld als overgangsmaatregel, in afwachting van de 'final status' onderhandelingen die binnen vijf jaar tot een definitieve vredesregeling hadden moeten leiden.

De kaarten vertellen een verhaal van de Palestijnen als het ultieme slachtoffer, die zonder dat ze er iets aan konden doen, steeds meer land hebben verloren. Zelf hebben ze geen enkele verantwoordelijkheid, en ook de omliggende Arabische staten hebben geen enkele verantwoordelijkheid. Ze zijn lijdzaam object. Het is het verhaal dat steeds meer de boventoon voert in het debat over het Israëlisch-Palestijns conflict, het verhaal dat is doorgedrongen tot de mainstream media die in allerlei varianten steeds weer dit basis verhaal vertellen: de Palestijnen zijn machteloze slachtoffers, Israël de wrede dader die andermans land heeft ingepikt en een weerloos volk onderdrukt. In Ami's woorden:

The maps are used to establish an irredentist narrative. Narratives, as we know, are the matrix of political positions, which determine how all subsequent events will be viewed and judged (see Handbook of Israel Advocacy). They are part of the effort to build a narrative that erases Jewish presence in the land and establishes a mythical past when the land "belonged" in some sense to the then non-existent "Palestinian nation." The basic assumptions of the narrative are already established. People talk about "returning" East Jerusalem to Palestinian sovereignty. This cannot be correct, as there was never any Palestinian sovereignty in Jerusalem or anywhere else, but it is accepted somehow.

Een dergelijk narratief staat vrede in de weg, omdat het de rechten van de ander ontkent. In de kaarten hebben de Joden helemaal geen rechten en verleden in het land, zij zijn vreemde kolonisten die er niks te zoeken hebben. Het feit dat delen daarvan nu al algemeen geaccepteerd zijn, en steeds openlijker aan Israëls bestaansrecht wordt getwijfeld, zou te denken moeten geven.

Ratna Pelle