IMO Blog - Israel & Midden-Oosten

UNRWA: Palestijnse vluchtelingen tot de dood

IMO Blog, 2010

Een van de grootste obstakels voor vrede zijn de miljoenen Palestijnse vluchtelingen, of beter gezegd, nakomelingen van de vluchtelingen. Circa een miljoen van hen leven in aparte vluchtelingenkampen, en hoewel daar geen tenten meer staan zijn de omstandigheden vaak slecht, men woont dicht op elkaar in kleine en slechte huizen, het is er vies, er is geen of slecht betaald werk, etc. etc. Met name in Libanon zijn de omstandigheden beroerd maar ook in Gaza en op de Westoever is de toestand vaak schrijnend. Vaak ook hebben gewapende groepen het er voor het zeggen (in Libanon is dat zelfs officieel vastgelegd en heeft het leger of de politie dus niet de bevoegdheid er op te treden). Alle vluchtelingen, ook die buiten de kampen, komen in aanmerking voor hulp van de UNRWA. Zij deelt voedsel uit, verzorgt het onderwijs en medische zorg, en is ook verantwoordelijk voor de infrastructuur. UNRWA is een aparte VN organisatie speciaal voor de Palestijnse vluchtelingen, die bestaat naast de UNHCR, die vluchtelingen uit alle andere landen helpt. Er is een opvallend verschil tussen de UNRWA en de UNHCR in hun werkwijze en doelstelling. Terwijl de UNHCR is gericht op het repatriëren van de vluchtelingen en probeert een einde aan hun status als vluchteling te maken, bestendigt de UNRWA de vluchtelingenstatus slechts en biedt alleen tijdelijke (maar schijnbaar eeuwigdurende) hulp. Dit verschil is vastgelegd in de doelstellingen van beide organisaties, en de UNRWA is niet gemachtigd iets aan de vluchtelingenstatus van haar 'cliënten' te doen. Het argument daarvoor is dat dit een politieke kwestie is die in onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen moet worden opgelost, maar in werkelijkheid wordt juist op die manier een politieke oplossing bemoeilijkt. Zie ook: Verenigde Naties - UNWRA.

Om een of andere reden stellen journalisten en anderen zich zelden vragen wat betreft de logica, moraliteit en consequenties van een en ander:
Waarom leven meer dan een miljoen Palestijnen zestig jaar na dato nog in vluchtelingenkampen? Waarom hebben de landen waar de kinderen en kleinkinderen van de vluchtelingen uit 1948 leven hen niet allang het staatsburgerschap en gelijke rechten gegeven? En waarom doet zelfs de PA dit niet, en zijn de Palestijnen in gebied dat zij zelf controleren vluchteling? De Palestijnse vluchtelingen zijn de enige groep vluchtelingen waarbij de vluchtelingenstatus automatisch over gaat van vader op zoon en moeder op dochter, ja zelfs op partners van de vluchtelingen of partners van de (klein)kinderen van de vluchtelingen. Ook als de vluchtelingen zelf niet meer in kampen leven, een baan hebben, getrouwd zijn met een niet-vluchteling, houden ze hun status. Elder of Ziyon stelt hier wel vragen over:

Shouldn't the donor nations that bankroll UNRWA be pressuring the PA to create a plan to eliminate all of these camps within five years or so? This would reduce the UNRWA budget, reduce the number of people counted as "refugees" worldwide, and stem the perpetual welfare machine that UNRWA has become.
Unfortunately, the reality is that UNRWA wants to keep the camps, the PA wants to keep the camps, and the Arab world wants to keep the camps - all paid for almost entirely with Western dollars. It is past time that UNRWA donor countries start demanding a plan from UNRWA as to how it will reduce the number of people dependent on it, and a plan from the PA on how to mainstream these so-called "refugees" into the statelet that the PA already has.

En, in een ander artikel:

UNRWA is constantly begging for more money to support the ever-growing "refugees" that they are responsible for. But are they doing anything to reduce the number of so-called refugees? Are they acting in any way as if they care about the donor nations who keep it afloat?

UNRWA has a 34-page document detailing exactly who is eligible for UNRWA services, what services they can apply for, and other information in great detail. It has one small section that describes the only way that a person can be removed from the UNRWA registration system: by dying.
Even if you support all of UNRWA's goals and you think that it does wonderful work, if you were a donor country, wouldn't you demand that UNRWA start working to reduce the number of people dependent on your aid?

De reden dat hier zo weinig vragen bij worden gesteld, en van UNRWA niet wordt geëist dat het met plannen komt om de vluchtelingen permanente huisvesting te bieden, is dat bijna iedereen erin meegaat dat het een politiek probleem is dat pas in onderhandelingen met Israël kan worden opgelost. Daarbij is de idee dat op zijn minst een deel van de vluchtelingen naar Israël kan 'terugkeren', anders is er immers geen reden te wachten met het herhuisvesten en laten integreren van de vluchtelingen waar ze nu wonen. En daarbij is de idee dan weer dat Israël medeverantwoordelijk is voor het vluchtelingenprobleem, en ze zelf in meerderheid heeft verdreven tijdens de zogenaamde Nakba, en daarom ook verplicht is op zijn minst een deel van hen terug te nemen en de rest te compenseren.

Los van de vraag in hoeverre Israël medeverantwoordelijk is voor het vluchtelingenprobleem, zal het nooit meer dan een klein aantal vluchtelingen opnemen. Er is nu al een aanzienlijke Arabische minderheid in Israël, waarmee de relatie (door fouten van beide kanten) behoorlijk gespannen is. Israël heeft bovendien evenveel Joodse vluchtelingen uit Arabische staten opgenomen, die ook voor een groot deel waren verdreven of weggepest en vaak al hun bezittingen achter moesten laten, en dat zonder dat zij daar enige aanleiding toe gaven zoals de Palestijnen die eind 1947 een burgeroorlog tegen de Joden in Palestina begonnen. Er bestaat bovendien geen recht op terugkeer, en er is geen precedent voor dit recht (hierover later meer). Met de stichting van Pakistan in 1947 zijn miljoenen Hindoestanen naar India en moslims uit India naar Pakistan gevlucht. Miljoenen Duitsers zijn uit de Ostgebiete verdreven en in het nieuwe Duitsland gaan wonen. Miljoenen Polen op hun beurt zijn uit gebied dat bij Rusland werd gevoegd verdreven. Ook in Finland/Rusland, Griekenland/Turkije en vele andere conflictgebieden zijn grote groepen mensen gevlucht of verdreven en hebben zich in hun nieuwe thuisland gevestigd. Alleen de Palestijnse vluchtelingen zijn na meer dan 60 jaar nog steeds vluchteling, en ieder jaar komen er via overerving van deze status meer dan honderdduizend vluchtelingen bij. Dus zelfs als Israël zou toezeggen per jaar honderdduizend vluchtelingen op te nemen, blijft het aantal Palestijnse vluchtelingen toenemen.

Onder deze vluchtelingen wordt door de UNRWA en de Palestijnse vluchtelingenorganisaties de wens naar Israël terug te keren warm gehouden en aangemoedigd. Uit enquêtes blijkt echter ondanks de propaganda en intimidatie van de vluchtelingenorganisaties soms dat de meesten gewoon een beter leven willen, of dat nou in Israël of Jordanië of zelfs Libanon is. Natuurlijk verlangen velen ook naar de geboortegrond van hun ouders of grootouders, waarover ze hun hele leven mooie verhalen hebben gehoord, maar dat is een verlangen naar een wereld en een gemeenschap die niet meer bestaat. Niet alleen hun huizen staan er niet meer, de wereld van voor Israëls stichting, en van voor andere westerse invloeden, bestaat niet meer. Zij willen niet 'terug' naar het huidige moderne Israël en daar als Israëlische burgers meedraaien, maar naar een mythisch Palestina dat nooit heeft bestaan.

De UNRWA keert de zaken dan ook om, met instemming van zo ongeveer de hele wereld: juist het bestaan van miljoenen vluchtelingen die voor een deel in erbarmelijke omstandigheden leven, staat een oplossing in de weg. Het wakkert Arabische en Palestijnse woede tegen Israël aan. De Arabische staten gebruiken de situatie van de Palestijnse vluchtelingen bewust om die woede levend te houden, want die komt hen goed uit. Woede op Israël (en het Westen in het algemeen) leidt af van de eigen problemen en kanaliseert de onvrede van burgers in landen waar je in de gevangenis belandt als je de president beledigt, waar zowat iedereen corrupt is en dit voor velen ook noodzaak is als aanvulling op hun karige inkomen, waar een mensenleven niet zo gek veel waard is en de media gemuilkorfd zijn. Het is een cynisch spel waarin de Palestijnse vluchtelingen als pionnen tegen Israël worden gebruikt. Palestijnse vluchtelingen worden basisrechten en voorzieningen ontzegd, en zelfs Jordanië, dat ze als enige land wel burgerrechten bood, benadrukt de aparte Palestijnse identiteit van de vluchtelingen.

Ratna Pelle

Eerder op IMO:
05/19/2008: Palestijnse vluchtelingen: een einde aan de Nakba
11/18/2008: Benny Morris in Amsterdam over de Palestijnse vluchtelingen

Share |

Reacties: 3 Opmerkingen

op Saturday, 23 October 10, schreef Johanna Nouri

Het is niet UNRWA dat de zaken omdraait. UNRWA voert slechts het mandaat uit dat haar door de VN verstrekt is. En ook de definitie van wie een Palestijnse vluchteling is, is vastgesteld door de VN.

De werkelijkheid is dus dat de VN van mening is dat Palestijnse vluchtelingen moeten worden opgevangen en ondersteund zolang een structurele oplossing niet gerealiseerd is.

Israël en ook jij, draait de situatie om door haar weigering om mensen terug te laten keren naar de grond waarop zij woonden. En het is precies dat wat de door jou gevraagde activiteiten (bevorderen van terugkeer) in de weg staat. Want terugkeer betekent voor een normaal mens: terugkeren naar waar je vandaan komt.

In tegenstelling tot wat jij in je laatste alinea stelt, hebben Palestijnen in Jordanië over het algemeen volledige burgerrechten én een Jordaans paspoort. En velen van hen wonen niet in kampen, maar zijn volledig geïntegreerd in de Jordaanse samenleving. Ze werken bij de overheid, vervullen daar belangrijke posten, zijn eigenaar van bijvoorbeeld hotels etc.
Dat geldt niet voor vluchtelingen uit Gaza, omdat Jordanië hen als vallend onder de verantwoordelijkheid van Egypte vallend beschouwt. En het geldt evenmin voor hen die na de afsplitsing van de Westbank naar Jordanië kwamen.

Waar je geheel aan voorbij gaat is het streven naar een rechtvaardige oplossing voor de Palestijnen. Wat je feitelijk van hen verwacht is dat ze zich maar neerleggen bij de nu al jaren voortdurende bezetting van hun land door Israël en bij het feit dat zij van huis en haard verdreven zijn, dat ze niet kunnen terugkeren naar hun huis.
Dat verwijten aan de landen die hen opvangen of aan de UNRWA zet de werkelijkheid op zijn kop. Want het Israël die hiervoor verantwoordelijk is. Wat onverlet laat dat ik het met je eens ben dat de vluchtelingen ook in hun huidige land van verblijf humaan behandeld dienen te worden.

op Saturday, 23 October 10, schreef stella

Het lijkt toch volkomen logisch dat Palestijnen kunnen terugkeren naar een (nieuw te stichten) Palestijns land. Dat dat niet de geboorte- of woonplaats van de grootouders is, is misschien wel jammer, maar dat is geen uitzonderlijke situatie, zoals Ratna al beschreef. Ook de Joden die uit de Arabische landen verjaagd werden moesten zich opnieuw vestigen en moesten aarden in een ander, maar inmiddels wel eigen, land. Als je echt dit conflict wilt oplossen moet je realistisch zijn, wat niet betekent dat mensen rechteloos zijn. Zo werd er in alle vredesbesprekingen ruim aandacht gegeven aan restitutie-betalingen, waarmee een nieuw leven kon worden begonnen. Maar inderdaad belemmert de eis, dat er teruggekeerd moet worden in precies het stuk waar Israel ligt, een echte oplossing. Want zelfs in Israel zullen vele plekken van voor 1948 ingrijpend veranderd zijn en zal er ook naar een andere woonplek gekeken moeten worden.(Overigens geeft Abbas een interview voor een kaart waarop het hele gebied tussen Jordanie en de Middellandse Zee wordt afgebeeld als Palestina, dus maakt het weinig uit of mensen iets verder oostelijk gaan wonen dan de plaats die toch niet de geboortegrond is, maar wel in Palestina ligt). De achtergrond van deze discussie is duidelijk: twee staten wil zeggen twee aparte staten en niet eentje, die Jodenvrij is en Palestina heet en eentje waar Joden getolereerd worden, maar de Palestijnen ook de meerderheid uitmaken. Dat is namelijk waar men naar streeft binnen de Palestijnse wereld en wat de vrede definitief blokkeert, omdat zoiets natuurlijk ondenkbaar en onbespreekbaar is voor Israel.
In de Palestijnse Autoriteit zijn genoeg steden die normaal functioneren, dus de kampen daar zijn volledig onnodig. Zolang de wereld daar geen oog voor heeft en de UNRWA dit soort kampen volledig blijft steunen is de hoop op een realistischer benadering van de Palestijnen niet te verwachten en houden de wereld en de UNRWA de vrede mede tegen

op Wednesday, 24 November 10, schreef Brabosh

@Waarom leven meer dan een miljoen Palestijnen zestig jaar na dato nog in vluchtelingenkampen?

Israël heeft in 1952 de laatste vluchtelingenkampen voor Arabieren gesloten in eigen land. Het gaat hier om de Arabieren die niet gevlucht zijn maar gebleven. Ondanks de sprookjes van zgn. etnische zuiveringen door Israël, zijn die "achterblijvers" van zo'n 150.000 Arabieren intussen aangegroeid naar 1,3 miljoen. In vergelijking met de omringende Arabische landen genieten de Israëlische Arabieren van de hoogste levenstandaard in de regio.

Waarom kunnen de Arabieren niet wat Israël heeft bereikt? De waarheid is dat de Arabische landen met opzet de Arabische vluchtelingen in kampen houden, als een etterende open wonde en de schuld daarvoor bij Israël leggen bedoelt als aanklacht, een tactiek die deel uitmaakt van de demonisering van de staat Israël.

Sinds de jaren 1960 heeft België meer dan 1 miljoen vluchtelingen uit de hele wereld opgevangen en geïntegreerd. Velen onder zijn tot in de hoogste maatschappelijke posities door gedrongen. Waarom moet Europa de Arabische landen betalen om de Palestijnse vluchtelingen in kampen te houden? Waarom kunnen zij met hun petrodollars dat niet?